1. Perspectief voor het landelijk gebied

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

De uitvoering van wettelijke taken ten behoeve van natuur en biodiversiteit is onverminderd doorgelopen in het afgelopen jaar. Faunabeheer en exotenaanpak stonden veelvuldig in de publiciteit en op deze terreinen zijn veel vragen van burgers en Provinciale Staten beantwoord. Wij hebben via  beleid en subsidies bijgedragen aan het beter samenleven tussen mens en dier.

Mijlpalen waren het opleveren van de natuurdoelanalyses (NDA's) en het afronden van de laatste N2000 beheerplannen, het openstellen van de Nationale Databank Flora en Fauna (zodat iedere burger deze kan raadplegen), het openstellen van de subsidieregeling voor Natuurvriendelijk Isoleren/Soortenmanagementplannen voor de Limburgse gemeenten waarmee versneld en toch natuurvriendelijk isoleren mogelijk werd en de overeenkomst tussen Wildbeheereenheden en terreinbeherende organisaties die de gezamenlijke aanpak van wilde zwijnen in Meerssen weer mogelijk maakte.  

Ten aanzien van de ontwikkelopgave (doelstelling 1) is de actuele realisatiesnelheid niet voldoende om de doelstelling in 2027 te behalen. Dit is ook medegedeeld aan PS (brief gedeputeerde Faassen van 29-10-2024 (GS DOC-00714319)). Gedeputeerde Staten zullen enerzijds maatregelen nemen om de versnelling van de gerealiseerde hectares in werking te zetten en anderzijds in overleg met IPO en LVVN bezien hoe omgegaan moet worden met het niet kunnen halen van de deadline in 2027. Op dit moment wordt de realisatie in het jaar 2024 verzameld. Deze zal in de volgende rapportage worden verwerkt. 

Tijd

Ten aanzien van Natuur, biodiversiteit en fauna streven wij deze statenperiode de volgende doelstellingen na:

• in 2027 is ter completering van het Natuurnetwerk Limburg NNL (Natuurpact 2013) 1.270 ha natuur ingericht – waarvoor op 990 ha nog functieverandering nodig is;
• mits hiertoe voldoende middelen door het Rijk beschikbaar gesteld zijn, hebben wij in 2027 met initiatieven van onderop een betekenisvolle bijdrage geleverd aan de groene opgaven 30% VHR (europese Vogel- en Habitatrichtlijn) en vergroting areaal en revitalisering bossen;
• het beheer van de Limburgse gebieden is kwalitatief en kwantitatief versterkt;
• Limburg heeft met 24 Natura2000 gebieden een bovengemiddeld grote opgave: Natura2000 maatregelen zijn uitgevoerd;
• kansen zijn benut om natuurdoelen (natuurinclusief) te realiseren in verbinding met opgaven in andere sectoren, waaronder de natuurinclusieve isolatie van gebouwen met het oog op vleermuizen en vogels;
• het goed samenleven van mens en natuur is verbeterd door de versterking van het faunabeheer;
• wij verbeteren het inzicht in de staat van instandhouding van de natuur zodat middelen effectief kunnen worden ingezet;
• wij hebben in 2027 een deel van de emissiereductie van 3 KtonNH3/jr en 0,3Mton CO2 eq/jr gerealiseerd, met name door generiek rijksbeleid en de piekbelastersaanpak. De aanvullende aanpak door de Provincie heeft geleid tot vermindering van lokale deposities op N2000-gebieden en tot daling van de emissie van broeikasgassen.

De behaalde resultaten in 2024 dragen hieraan bij. Tegelijkertijd blijven wij achter op twee doelstellingen. De ontwikkelopgave (doelstelling 1) heeft vertraging opgelopen, zoals uiteengezet in het onderdeel 'Kwaliteit'. Daarnaast is ook de stikstofopgave (doelstelling 7) nog onvoldoende gerealiseerd, mede door de bovengenoemde ontwikkelingen op Rijksniveau. De uitspraak van de Raad van State inzake intern salderen (18 december 2024) zal naar verwachting voor versnelling op deze opgave zorgen in 2025. 

Geld

Voor de uitvoering van product 1.1.1. Natuur, biodiversiteit en fauna waren in 2024 de lasten begroot op € 33,87 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 32,30 mln. waardoor een voordelig verschil is ontstaan van € 1,57 mln. Dit verschil heeft betrekking op:  

• een nadelig resultaat door hogere faunaschade vergoedingen van € 0,29 mln. door hoger aantal ingediende en toegewezen schadeclaims, dit bedrag komt ten laste van het jaarrekeningresultaat;
• een voordelig resultaat op de ontvangen incidentele indexering voor de tarieven voor natuurgebiedenbeheer bij de meicirculaire provinciefonds, deze middelen zijn niet volledig uitgegeven. Om deze post te behouden voor de meerjarige indexering van tarieven natuurgebiedenbeheer, wordt een bedrag van € 0,45 mln. gefaseerd, een gelijk bedrag voor organisatiekosten natuurbeheer wordt gefaseerd wegens nog niet ontvangen facturen;
• een voordelig resultaat op de afwikkeling van lopende subsidieregelingen (preventie faunaschade, vervoer en opvang gewonde wilde dieren), fasering van € 0,31 mln. De liggende subsidieaanvragen kunnen hiermee afgewikkeld worden;
• een voordelig resultaat op het meerjarig onderzoeksbudget N2000 waar € 0,23 mln. wordt gefaseerd, door vertraging in het inkoop- en aanbestedingsproces;
• een voordelig resultaat op het budget actieve soorten waar € 0,39 mln. wordt gefaseerd t.b.v. dekking van de subsidieregeling in 2025;
• een voordelig resultaat op de SPUK natuur fase 1 onderdeel boscompensatie € 0,10 mln. is niet besteed en wordt gefaseerd.

De baten waren begroot op € 0,23 mln. De realisatie bedraagt € 0,33 mln. Dit positief verschil van € 0,10 mln. heeft betrekking op:

• niet geraamde inkomsten van € 0,20 mln. o.a. bijdrage van derden bij N2000 onderzoeken, afrekening technische bijstand POP3;
• de SPUK natuur fase 1 onderdeel boscompensatie van € 0,10 mln. Omdat er geen uitgaven zijn, mag dit ook niet als inkomst uit de SPUK gehaald worden.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt per saldo € 1,92 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen. In 2025 kan verdere uitvoering gegeven worden aan de ingezette koers.

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

Onze ambitie om aan de slag te gaan met de uitdagingen in het landelijk gebied is onverminderd. Hierbij stellen wij vier uitgangspunten centraal: 
•    de wettelijke doelen voor natuur, water en klimaat i.r.t. houdbare vergunningverlening;
•    sociaal-economisch perspectief (met prioriteit voor PAS-melders);
•    beschikbare middelen en uitvoerend vermogen (uitvoerbaarheid);
•    in Limburg doen wij het samen – van onderop en vrijwillig, maar niet vrijblijvend (draagvlak).

Via het Limburgs Programma Landelijk gebied hebben wij in 2024 gewerkt aan: 
1.    Doorontwikkelen programmatische aanpak;
2.    Uitvoeren;
3.    Gebied specifiek werken;
4.    Lobby.

Ad 1. Doorontwikkelen programmatische aanpak
Middels een programmatische aanpak prioriteren wij (in de tijd) in de ontwikkeling én uitvoering. Met als doel tot voldoende geborgd natuurherstel in specifieke gebieden te komen. Ofschoon wij ons heel goed realiseren dat ál onze natuur uiteindelijk weer in de goede staat van instandhouding dient te verkeren, gaan wij langs deze prioritering op weg daar naartoe. Medio 2025 leggen wij onze aanpak sonderend aan uw Staten voor. Het rijksbeleid kan impact hebben op de verdere uitwerking van onze programmatische aanpak.

Ad 2. Uitvoeren
Uitvoeren van maatregelen gericht op natuurbehoud en -herstel in en rondom de N2000 gebieden en bedrijfsbeëindigingsregelingen (bronmaatregelen). De inzet van Rijksmiddelen moet leiden tot maatregelen die tot een aantoonbare verbetering van de natuur leiden en daarmee houdbare vergunningverlening dichterbij brengen. 
Via de reeds toegekende rijksmiddelen hebben wij in 2024 gewerkt aan de Ontwikkelopgave, gericht op het ontwikkelen van natuurdoelen. Daarnaast hebben wij voorbereidingen getroffen voor het in uitvoering brengen van de diverse SPUK’s waarvoor inmiddels de beschikkingen zijn ontvangen (MGB), proceskosten Landelijke beëindigingsregeling Veehouderijlocaties (LBV en LBV+). Die werkzaamheden zetten wij door in 2025. Deze regelingen zijn met name gericht op stikstofreductie via het leveren van maatwerk. Met de toekenning van de financiële bijdragen van het Rijk kan dit de komende jaren leiden tot een aantal bedrijfsbeëindigingen. De daarmee ontstane stikstofruimte kan mogelijk deels ingezet worden voor de legalisatie van PAS-melders.  

Verder hebben wij in 2024 gewerkt aan de verduurzaming van de landbouw en een extra impuls op natuur- en waterherstel, door middel van uitvoering van de maatregelpakketten, het ondersteunen van de Rijksaanpak piekbelasting en de inzet van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Daarnaast hebben wij gewerkt aan de reguliere werkzaamheden met reeds toegekende middelen, zoals de uitvoering van het Programma Natuur fase 1. Voorbeelden hiervan zijn het beschikbaar komen van 28 ha voor boscompensatie, de bestrijding van invasieve exoten zoals de watercrassula en trosbosbes, de realisatie van het natuurnetwerk in Limburg (de Ontwikkelopgave), het Landschapsprogramma en het Programma Water.  

Voor wat betreft de Ontwikkelopgave constateren wij dat met de huidige realisatiesnelheid de opgave niet gereed zal zijn in 2027. Wij blijven ons wel maximaal inspannen om in 2027 een zo groot mogelijk deel van de Ontwikkelopgave gerealiseerd te hebben en voor zover deze dan niet gereed is, willen wij afspraken proberen te maken met het Rijk om deze opgave uiterlijk in 2030 gerealiseerd te hebben. 

De uitvoeringsactiviteiten richten zich op de realisatie van opgaves in het landelijk gebied. Het gaat dan om natuurherstelmaatregelen (zowel uitbreiding van hectares alsook kwalitatieve maatregelen in de vorm van inrichting en (cyclisch) beheer en uitvoering van de bossenstrategie), het herstel van het hydrologische systeem om te kunnen voldoen aan KRW-normen en het terugdringen van stikstofuitstoot ten behoeve van natuur. Waar mogelijk hebben wij de opgestelde Natuurdoelanalyses vertaald in concrete maatregelen. Daarvoor zijn geen aanvullende middelen vanuit het Rijk ontvangen, met uitzondering van de middelen voor de SPUK L33 Programma Natuur fase 2 die mogelijk deels hiervoor ingezet kunnen worden. 

Ook is in 2024 verder gewerkt aan de afronding van de vrijwillige opkoopregeling Maatregel Gerichte Aankoop (MGA1).  

Realisatie 2024 nadere duiding

• SPUK L16 Programma Natuur fase 1
  

  De uitvoering van de maatregelen uit het Programma Natuur fase 1 heeft tot een aantal successen geleid. Zo is in de Maasduinen in 2024 steenmeel uitgestrooid op een groot oppervlak om de verzuring van bossen op droge zandgronden tegen te gaan. In de Brunssummerheide is op grote schaal gewerkt aan het terugbrengen en uitbreiden van hoogveen, een uniek habitattype. Bij Sint Jansberg is een slag gemaakt bij het bestrijden van exoten. 
  Dit is slechts een greep van het totale pakket aan maatregelen dat binnen de SPUK L16 Programma Natuur fase 1 zijn uitgevoerd of in uitvoering zijn. De uitvoeringsperiode loopt nog tot 1 juli 2026.

• Ontwikkelopgave
  In 2024 is verder invulling gegeven aan de Ontwikkelopgave. De definitieve cijfers van realisatie zijn nog niet beschikbaar, maar een aantal grotere gebieden wordt ingericht c.q. is gestart met de voorbereidingen voor de inrichting. Het betreft:  
  •    Maasduinen – Bergen: 24 ha ingericht;
  •    Posterholt/Beeselsbroek: 3,8 ha ingericht;
  •    Schandelo: afronding inrichtingsproces 34 ha: uitvoering in 2025;
  •    Geuldal/Kunderberg: afronding inrichtingsproces 50 ha: uitvoering in 2025;
  •    Flinke Ven: start inrichtingsproces voor 40 ha;
  •    Reigersbroek inrichting middels SKNL: 9,6 ha;
  •    Landgoed de Hoort start proces inrichting middels SKNL 21 ha afwaardering en inrichting in 2025.

• Deelname aan landelijke beëindigingsregelingen (bron RVO 8 januari 2025)
  In onderstaand overzicht wordt zichtbaar dat de landelijke beëindigingsregelingen (LBV en LBV+) in Limburg op belangstelling van ondernemers kunnen rekenen.

Wat betekenen deze cijfers?
Deze cijfers geven een beeld van de belangstelling voor de subsidies. Dit is niet hetzelfde als het aantal veehouders dat een of meer locaties gaat beëindigen. Veehouders die recht hebben op subsidie, kunnen op een later moment nog beslissen om niet mee te doen aan de subsidie.

• N2000-subsidieregeling
  In 2024 is de bestaande N2000-regeling gecontinueerd en opnieuw opengesteld voor aanvragen. Op dit moment worden de eerste aanvragen van terreinbeherende organisaties ontvangen die in 2025 tot beschikking moeten leiden gericht op maatregelen binnen de N2000-gebieden. 

Ad 3. Gebiedsspecifiek werken
Wij werken gebiedsspecifiek, waarbij samenwerking tussen betrokken partijen in een gebied nodig is. Wij zien in de ruimtelijke ordening duidelijk een rol voor ons College weggelegd. Daarbij stappen wij wel af van een provincie-dekkende uitrol van gebiedsprocessen en richten ons op:
a. twee majeure integrale gebiedsontwikkelingen, gericht op behoud van grasland rondom de beekdalen en N2000-gebieden en de 'door-ontwikkeling' van het landelijk gebied in De Peel;
b. het ondersteunen van kleinschalige integrale gebiedsopgaven welke van onderop ontstaan, zoals Mariapeel/Gedeelde Peel en de Propositie Zuid-Limburg, samen met de partners in de Plattelandscoalitie.

De opgaves in het landelijk gebied doen wij in samenspraak en samenwerking met de partners in het landelijk gebied, met hun verschillende en uiteenlopende belangen. In deze samenwerking is het afgelopen jaar wederom veel tijd en energie gestoken. In Limburg doen wij het immers samen! 
 
Ad 4. Lobby
Onze lobby is gericht op het zoveel mogelijk binnenhalen van Rijksmiddelen. Hierbij opteren wij voorwaarden van Rijkszijde die maatwerk beter mogelijk maken dan de huidige SPUK voorwaarden. In 2024 hebben wij bij het Rijk diverse SPUK-aanvragen gedaan: 

Verder hebben wij middels een lobbybrief en een daarop volgend werkbezoek enkele voor Limburg belangrijke thema’s onder de aandacht gebracht van minister Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). 

Tijd

De transitie van het landelijk gebied is een proces dat loopt tot en met 2035.
De meest urgente doelen en opgaven zijn:
1.    het voorkomen van verslechtering van de natuur in N2000-gebieden (per direct);
2.    het realiseren van de ontwikkelopgave natuur (2027);
3.    de kwaliteits- en kwantiteitsdoelen voor grond- en oppervlaktewater (2027).

De inzet in 2024 heeft bijgedragen aan de beoogde resultaten. Hoewel een deel hiervan gerealiseerd is, blijven er aandachtspunten openstaan zoals beschreven bij het onderdeel 'Kwaliteit'.

Geld

Voor de uitvoering van product 1.1.2. Limburgs programma Landelijk Gebied waren in 2024 de lasten begroot op € 102,63 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 60,82 mln. waardoor een voordelig verschil is ontstaan van € 41,81 mln. Dit verschil heeft betrekking op: 

• een voordelig resultaat door de impact van de liquiditeitsbegrotingen van de meerjarige projectsubsidies voor de uitvoering van herstelmaatregelen N2000 en de SPUK Programma Natuur fase 1. Op basis van ingediende liquiditeitsbegrotingen van de terrein beherende organisaties (TBO's), wordt het door hen niet bestede deel van de uitbetaalde subsidies gefaseerd naar de begroting 2025, resp. € 3,00 mln. en  € 25,67 mln. De informatie om tot een betere raming te komen kon niet meer binnen de reguliere termijnen van  de P&C cyclus worden verwerkt. 
• een voordelig resultaat door een financieel-technische verschuiving van budget, van voorraden (ontwikkelopgave Natuur) naar exploitatie, is voor N2000 beheerplanmaatregelen een voordelig verschil ontstaan van € 2,04 mln. Daarnaast bleven de uitgaven met € 1,66 mln. achter ten opzichte van de begroting, € 3,70 mln. gefaseerd naar 2025;
• een voordelig resultaat doordat de realisatie op diverse SPUK regelingen achter bleef  zodat een positief verschil is ontstaan van € 9,44 mln. In 2025 worden deze middelen ingezet voor de doelen waarvoor ze zijn ontvangen.

Het betreft voornamelijk langjarige projecten welke helaas nog grotendeels in de voorbereidende fase zitten. Het traject van vergunningverlening, het verkrijgen van grondposities en het verkrijgen van een geschikte aannemer vergen meer tijd dan ingecalculeerd was.

De baten waren begroot op € 66,34 mln. De realisatie bedraagt € 35,21 mln. waardoor een nadelig verschil is ontstaan van € 31,13 mln. Dit verschil heeft betrekking op:

• een nadelig resultaat door het niet of nog niet volledig kunnen inzetten van diverse SPUK's is een onderuitputting van € 34,75 mln. ontstaan 
• een voordelig resultaat als gevolg van de decembercirculaire 2024 waar twee niet geraamde ontvangsten zijn toegekend voor uitvoeringskosten NPLG  € 3,50 mln. 2025 en voor uitvoeringskosten LBV/LBV+ € 0,11 mln. Deze inkomsten worden gefaseerd naar 2025.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 44,94 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

In het algemeen zijn de resultaten van de genoemde acties voor landschap behaald. In de langjarige transitieopgave van het landelijk gebied hebben wij door genoemde acties ingezet op het versterken van de landschappelijke (kern)kwaliteiten en de leefbaarheid. De deelname aan de subsidieregeling landschapselementen was laag. Begin 2025 herijken wij de subsidieregeling landschapselementen en voedselbossen naar een laagdrempeliger regeling voor landschapselementen. Door in 2025 te starten met het Landschapselementenregister krijgen wij een actueler en gedetailleerder inzicht in de aanwezigheid van GBDA in Limburg. Hierdoor krijgen wij meer inzicht in het doelbereik. 
Wij hebben maatwerk en regelingen gefinancierd om initiatieven van vrijwilligers, agrariërs en andere inwoners te stimuleren die gericht zijn op het onderhouden en beheren van landschap en natuur. Het Steunpunt Landschapsbeheer Limburg is succesvol. Via ondersteuning van de grensparken en nationale parken hebben wij de samenwerkingsprocessen gericht op versterking van de unieke kwaliteiten van de grensoverschrijdende Limburgse landschappen versterkt.

Tijd

De genoemde acties zijn conform planning uitgevoerd. De transitie van het landelijk gebied is een proces dat loopt tot en met 2035. Vanuit de nationale en provinciale opgaven en tijdstermijnen rond natuur, water, landbouw en landschap worden in synergie met de grote programma’s zoals het vervolg op het LPLG en WRL de Limburgse landschappelijke (kern)kwaliteiten versterkt.
De samenwerking en cofinanciering van de nationale parken en grensparken hebben wij conform planning uitgevoerd. Knelpunt voor de nationale parken was wel de late openstelling van de tijdelijke ondersteuningsregeling van 2024 door het Rijk.
Een deel van de structurele middelen van € 1 mln. voor landschapsbeheer zijn voor de jaarschijf 2024 nog niet bestemd en besteed. Het jaar 2024 is gebruikt voor het inregelen en toewerken naar een  plan om structureel deze middelen tot en met 2027 in te zetten. Op 7 januari 2025 hebben wij voor de periode 2025-2027 besloten over aanvullende bestedingen. Wij zullen in 2025 besluiten over extra bestedingsvoorstellen van de (restant)middelen.       

Geld

Voor de uitvoering van product 1.1.3. Landschap waren in 2024 de lasten begroot op € 3,53 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 2,23 mln. waardoor een voordelig verschil is ontstaan van € 1,30 mln. Dit verschil heeft betrekking op: 

• een voordelig resultaat op het project Maasgaard, op basis van het akkoord van Castenray van € 1,08 mln.;
• een voordelig resultaat op landschapsbeheer van € 0,79 mln.; dit bedrag wordt gefaseerd naar 2025;
• een nadelig resultaat voor de subsidieregelingen landschapselementen, voedselbossen en GLB/NSP Leader. Bij de najaarsnota zijn de budgetten doorgeschoven naar 2025, omdat de verwachting was dat geen beschikkingen zouden worden afgegeven/aanvragen worden ingediend. In 2024 zijn nog subsidiebeschikkingen afgegeven waardoor een nadelig resultaat van € 0,57 mln. Dit bedrag wordt gefaseerd door de begroting van 2025 hiermee te belasten.

De baten waren begroot op  €-/- 0,02 mln., de realisatie bedraagt € 0,91 mln. Dit verschil heeft betrekking op:

• de gevolgen van de decembercirculaire waarbij voor natuurbrand preventie € 0,44 mln. is ontvangen, deze middelen worden gefaseerd naar 2025;
• een voordelig resultaat wegens een niet geraamde inkomst van € 0,16 mln. op het project Maasgaard;
• een slotboeking van SPUK versnellingsregeling L25 € 0,36 mln. voor voedselbossen. 

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt per saldo € 0,451 mln. gefaseerd naar 2025 via de overboekingsvoorstellen. Het voordelig resultaat op Maasgaard van € 1,24 mln. valt vrij ten gunste van het jaarrekening resultaat. Het restant op het voordelig resultaat Maasgaard (€ 1,5 -/- €1,24) wordt verwerkt in begrotingsjaar 2025.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

In 2024 zijn we gestart met de eerste fase van het Aanvalsplan waterkwaliteit.

We hebben in 2024 onderzoeken uitgevoerd naar maatregelen om de hydrologische toestand van de grondwatergevoelige natuurgebieden te verbeteren en continueren de uitvoering van eerder genomen maatregelen.

In 2024 hebben we subsidies verleend aan diverse partijen om maatregelen te nemen die zorgen voor een betere beschikbaarheid van water (Deltaprogramma Hoge Zandgronden).

Ondanks onze inspanningen, verwachten we niet alle doelen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW) te behalen. Als gevolg van afhankelijkheden van het Rijk en onze buurlanden, zoals reeds beschreven bij
“Wat hebben we gedaan:”.

Tijd

Tijd

In 2024 ondersteunde de Provincie Limburg via eigen middelen en subsidie van het (Rijks) Deltafonds Hoge Zandgronden (DHZ) een aantal maatregelen en gebiedsuitwerkingen, waarbij droogte in samenhang met andere doelen wordt aangepakt.

De Provincie Limburg heeft in 2024 de voorfinanciering van de uitvoering van het project Duurzaam Schoon Grondwater, gericht op het terugdringen van de nitraatbelasting in grondwaterbeschermingsgebieden op zich genomen. De formele toezegging voor rijksmiddelen voor dit project in de vorm van een SPUK is begin 2025 ontvangen. De uitvoering van het Aanvalsplan waterkwaliteit is in 2024 voorbereid. Vanaf 2025 worden de voor dit plan gereserveerde middelen besteed.

Wij zijn in het derde kwartaal van 2024 gestart met de voorbereidingen van het convenant voldoende zoetwater, dat wij in het 1e kwartaal van 2026 met de betrokken partijen hopen af te sluiten.

Ter bescherming van de kwaliteit van het grondwater steunden wij in 2024 vrijwillige maatregelen door agrariërs om de uitspoeling van nitraat te verminderen. Verder is in het kader van Beschermen om te Blijven een start gemaakt met het verbeteren van de bescherming van de kwaliteit van het grondwater voor de drinkwatervoorziening.

De verkenning waterbeschikbaarheid is niet afgerond in 2024, maar zal in 2025 worden afgerond. Dit heeft onder meer te maken met de lange rekentijden en beperkte capaciteit op het rekennetwerk.

De voorgenomen bijdrage aan gemeentelijke klimaatadapatatieprojecten heeft in 2024 niet plaatsgevonden. De gemeenten hebben geen aanvragen  ingediend. Verwacht wordt dat een gezamenlijke aanvraag zal komen in 2025 op het gebied van communicatie. De aanvraag zal door de samenwerking Bestuurlijk Regionaal Overleg Limburg (BROL) worden aangevraagd.

Vanuit het Gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn in 2024 2 subsidie regelingen opengesteld voor Niet-productieve investeringen op zowel landbouwgronden als ook niet-landbouwgronden. In totaal zijn 39 aanvragen ingediend, waarvan 4 op niet-landbouwgronden en 35 op landbouwgronden. In 2025 wordt de interventie voor investeringen op niet-landbouwgronden opnieuw geopend, omdat het subsidieplafond nog niet is bereikt.

Wij hebben in 2024 een aanvalsplan waterkwaliteit vastgesteld, waarin maatregelen zijn opgenomen om de riooloverstorten te verminderen, vergunningen te actualiseren en waardenetwerken in te richten.

Geld

Voor de uitvoering van product 1.3.1 Waterbeheer en waterkwaliteit regionaal systeem waren in 2024 de lasten begroot op € 9,52 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 6,80 mln. waardoor een voordelig verschil ontstaat van € 2,72 mln. Dit verschil heeft betrekking op: 

• een voordelig resultaat op grondwater budgetten door fasering van opdrachten van € 0,47 mln. deze middelen worden gestort in de reserve grondwater;
• een nadelig resultaat op subsidie beschikkingen SPUK E87 Deltaplan Hoge Zandgronden afgegeven voor € 0,58 mln. terwijl budget bij najaarsnota was doorgeschoven naar 2025;
• een voordelig resultaat door lagere uitgaven op SPUK E102 Beekdalen € 2,23 mln. en op SPUK L31 Duurzaam schoon grondwater € 0,20 mln.;
• een voordelig resultaat op het 'Aanvalsplan waterkwaliteit' en ook geen onttrekking uit de programmareserve voor € 0,40 mln. doordat de beleidsopgave/opdracht nog niet concreet is en daardoor nog niet uitgevoerd kan worden.

De baten waren begroot op € 6,35 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 5,23 mln. waardoor een nadelig verschil ontstaat van € 1,12 mln.  Dit nadelig verschil heeft geen gevolgen voor het resultaat. Het verschil heeft betrekking op:

• een voordelig resultaat door subsidie beschikkingen SPUK E87 Deltaplan Hoge Zandgronden afgegeven voor € 0,58 mln. terwijl budget bij najaarsnota was doorgeschoven naar 2025;
• een voordelig resultaat door hogere inkomst SPUK Nitraat € 0,66 mln.
• een nadelig resultaat door lagere uitgaven op SPUK E102 Beekdalen € 2,32 mln.; en op SPUK L31 Duurzaam schoon grondwater € 0,20 mln.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 2,81 mln. gefaseerd naar 2025 via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

 Conform de aanbevelingen uit het rapport (onderzoek in het kader van artikel 217a Provinciewet en artikel 5 van de provinciale Verordening Doelmatigheid en Doeltreffendheid provincie Limburg 2020) 'Een mooie Maas, een veilige Maas', welke op 21 december 2023 is aangeboden aan provinciale staten hebben wij gewerkt aan  het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van de diverse hoogwaterprojecten. Voor alle hoogwaterprojecten geldt dat de provincie geen trekkende rol heeft.

Tijd

De hoogwaterprojecten worden hoofdzakelijk getrokken door het Waterschap Limburg en verkeren in verschillende staat van voorbereiding. In 2024 zijn de projecten conform planning gevorderd.

De vaststelling van het rijksbeleid is uitgesteld. In tegenstelling tot eerdere rapportages is het definitieve Programma voor Integraal Riviermanagement niet in het derde kwartaal van 2024 vastgesteld. Zodra dit vastgesteld wordt, zal dit gecommuniceerd worden. Dit heeft geen vertragende invloed op de uitvoering.

Geld

Voor de uitvoering van product 1.3.2.  Waterveiligheid Maas waren in 2024 de lasten begroot op € 6,99 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 5,44 mln. waardoor een voordelig verschil is ontstaan van € 1,55 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op nog niet geëffectueerde betalingen aan Waterschap Limburg en de provincie Noord Brabant 

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 1,59 mln. gefaseerd naar 2025 via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

• Het beleidsplan 'Gezond fundament! Een vitale Limburgse bodem door organisch stofbeheer' is opgesteld en vastgesteld door GS.  Tijdens het proces zijn PS in sonderende zin in staat gesteld hun inzichten te delen.
• Aan de HAS Academy in Venlo is een incidentele subsidie verstrekt voor de operationalisering van het beleidsplan. Hiervoor is door de HAS een plan van aanpak opgesteld voor de 3 sporen.
• De HAS heeft in het najaar de operationalisering ter hand genomen. Deze heeft zich voornamelijk gericht op het inventariseren van pilotgebieden door gesprekken met potentiele stakeholders. Daarnaast heeft de ontwikkeling van 'selectiecriteria pilotgebieden' plaatsgevonden welke ter kennis zijn gebracht aan PS. 

Tijd

Werken aan een betekenisvolle vitalisering van de bodem is een proces van lange adem. Een proces dat vraagt om een bestuursperiode overstijgende aandacht. De uitvoering van het plan Bodemvitalisering kent een cyclisch karakter. Een 0-meting (2025) brengt de precieze staat van de bodem en de kwantiteit, kwaliteit en gebruikswaarde van de groene grondstofstromen in beeld. Op basis van deze 0-meting wordt een advies gegeven over te nemen maatregelen voor de vitalisering van de bodem. Dit advies vormt de grondslag voor de feitelijke interventie. Na deze interventie vindt een 1-meting / 0-meting plaats aan de hand waarvan het resultaat van de genomen maatregelen wordt gemeten, een hernieuwd advies wordt gegeven en een hernieuwde interventie plaatsvindt. In de periode najaar 2024 - voorjaar 2027 wordt deze cyclus per project drie maal herhaald.

De in 2024 gerealiseerde operationalisering past volledig binnen de hiervoor weergegeven tijdslijn; kortom: het project ligt op koers. 

Geld

Voor de uitvoering van product 1.3.3. Bodemvitalisering waren in 2024 de lasten begroot op € 0,33 mln. De realisatie 2024 bedraagt € 0,35 mln. waardoor een nadelig verschil is ontstaan van € 0,02 mln. Binnen de 4 jarige projectbegroting wijzigt niets.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt -/- € 0,02 mln. via fasering in mindering gebracht op het budget 2025 via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje