2. Samen leven en bestaanszekerheid

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

• Door subsidieverlening aan de maatschappelijke organisaties, als onderdeel van de brede sociale basisinfrastructuur, werden zij ook in 2024 in staat gesteld om hun bijdrage te leveren binnen de gestelde doelen. Met het vaststellen van de nieuwe subsidieregeling voor de jaren 2025 en verder, creëerden wij tevens duidelijkheid en continuïteit aan deze organisaties. Daarnaast boden we ruimte voor de toetreding van vier nieuwe maatschappelijke organisaties in 2025. Door uitvoering van deze nieuwe regeling streven we meer onderlinge samenwerking tussen deze organisaties met nog meer impact binnen de gestelde doelen als uitgangspunt;
• Vanuit de vorige coalitieperiode waren er nog vijf projecten in uitvoering, waarmee passend perspectief geboden wordt aan jongeren uit de doelgroepen NEET en VSV.  Drie van deze projecten waren eind 2024 afgerond, de twee overige zijn nog in uitvoering;
• Met het in december gepubliceerde Actieplan tegen Armoede is invulling gegeven aan deze actie uit het beleidskader. In 2025 zal gestart worden met de uitvoering van dit plan, waardoor wij ons samen met maatschappelijke partners, zullen blijven inzetten om de bestaanszekerheid van kwetsbare mensen in onze samenleving te vergroten;
• In 2024 heeft het Jeugdfonds Sport en Cultuur met ondersteuning van de Provincie minimaal 7.345 unieke kinderen uit gezinnen met een kleine beurs in aanraking laten komen met sport en cultuur. Dit zijn er ruim 1.800 meer, aanzienlijk meer dan vooraf door ons verwacht;
• Eind 2024 waren er 31 scholen in Limburg die via het concept van de Gezonde Basisschool van de Toekomst werken. Op die manier komen 6.279 kinderen met een gezondere voeding en meer beweging op school. Naast de gezondheidsbevordering die dit oplevert, heeft dit aanbod ook positieve effecten op het gedrag en de schoolprestaties van deze kinderen. De continuering van financiering van dit aanbod op deze scholen door de Rijksoverheid is echter van essentieel belang. Ook dit jaar hebben wij hierop via lobby ingezet. In relatie tot de Gezonde Basisschool van de Toekomst hebben wij in 2024 ook uitvoering gegeven aan de motie 3029 Jenneskens c.s.,  (zie mededeling portefeuillehouder van 17-12-2024 inzake uitvoering motie) die wij in 2025 zullen continueren in samenhang met de uitvoering van de motie 3124 Van Bijnen;
• Er hebben in 2024 (inclusief voorgaande jaren) minimaal 1.046 gevolgde trajecten ‘Voorzorg’ en ‘Nu Niet Zwanger’ in Limburg plaatsgevonden, als onderdeel van de aanpak Kansrijke Start die reeds in de vorige beleidsperiode werd ingezet.  Dit zijn enkele honderden trajecten meer dan vooraf door ons ingeschat, waarmee deze interventies nog meer impact leverden binnen ons doel om het aantal onbewust gekozen zwangerschappen af te laten nemen;
• Er zijn in 2024 (inclusief voorgaande jaren) minimaal 30 verloskundigen/gynaecologen in Limburg die zijn opgeleid om conform de methode 'Centering Pregnancy' te werken. Ook zijn er minimaal 312 trajecten Stevig Ouderschap gestart. Ook deze aantallen vielen tientallen hoger uit dan vooraf door ons verwacht. Hierdoor zijn dus meer (nieuwe) ouders dan verwacht beter begeleid, waardoor de thuissituatie voor deze kinderen is verbeterd;
  
• Alle Limburgse scholen (primair onderwijs) in Zuid-Limburg namen in 2024 deel in het Handle with Care netwerk. De voorbereiding van de verspreiding richting Noord- en Midden-Limburg is verder voorbereid. De verwachting is dat deze uitrol in 2025 wordt gerealiseerd. Daardoor worden meer Limburgse kinderen in een kwetsbare thuissituatie eerder herkend, erkend en ondersteund door hun netwerk;
• Mede door onze ondersteuning waren er in 2024 zeven gemeenten waar het programma Keigezond Limburg actief was. De positieve ervaringen en resultaten leggen een goede basis om deze aanpak in de komende jaren te vervolgen en verder te verspreiden naar meer gemeenten in Limburg. Hierdoor kunnen nog meer kinderen met obesitas of overgewicht begeleid worden richting een gezonde leefstijl;
• Eind 2024 is gestart met de verkenning hoe samenwerking met een sociaal fonds kan bijdragen aan de doelstellingen van ons beleidskader. Daarbij wordt de samenhang met en aansluiting op het in december 2024 gepubliceerde Actieplan Vrijwilligers en de Leefbaarheidsaanpak meegenomen;
• In december 2024 is de Integrale Aanpak Arbeidsmigratie Limburg 2025-2027 Waardig Werken en Wonen vastgesteld. Hiermee is invulling gegeven aan de motie 3014 Berghorst c.s. Deze aanpak staat in relatie tot de beleidskaders Samen leven en bestaanszekerheid, Leefbare steden en dorpen en Werken aan een toekomstbestendige economie. Voorafgaand aan het opstellen van de aanpak hebben wij een geactualiseerd kwantitatief en kwalitatief onderzoek laten uitvoeren naar arbeidsmigranten die in Limburg werken en wonen. Dit onderzoek is in september 2024 gepubliceerd;
• In 2024 zijn minimaal 51 projecten (waaronder burgerinitiatieven) gericht op participatie en sociale cohesie met steun van de Provincie uitgevoerd. Er worden nog een aantal subsidieaanvragen in 2025 afgehandeld, waardoor het exacte aantal waarschijnlijk hoger zal uitvallen;
• In 2024 heeft Cubiss Limburg samen met de Vereniging Limburgse Bibliotheken een verkenning naar het gratis bibliotheeklidmaatschap voor Limburgers (met een kleine beurs) uitgevoerd. Ook hebben zij daarbij een implementatievoorstel uitgewerkt met (diverse) mogelijkheden voor de Limburgse bibliotheken. De verdere opvolging gebeurt als onderdeel van het in december gepubliceerde Aanvalsplan Laaggeletterdheid;
• In 2024 is de Verkenning Limburgs Zorglandschap 2030 opgeleverd (zie mededeling portefeuillehouder van 2-7-2024 inzake Verkenning Limburgs Zorglandschap 2030). De daarin genoemde conclusies en handelingsperspectieven betrekken wij bij de uitvoering van de motie 3049 Wolters c.s. en het op 1 november 2024 aangenomen amendement 185 Berghorst c.s..

Tijd

• Het beleidskader Samen leven en bestaanszekerheid 2024-2027 werd op 5 april 2024 door uw Staten vastgesteld, waarna de uitvoering daadwerkelijk kon starten. Aangezien enkele subsidieregelingen (waaronder de regeling Laaggeletterdheid, Bibliotheek en Maatschappij en Participatieregeling) doorliepen vanuit de vorige coalitieperiode, kon het hele jaar door gewerkt worden aan de doelen die zijn opgenomen in het beleidskader;
• Eind 2024 verschenen het definitieve Actieplan tegen Armoede en het Aanvalsplan Laaggeletterdheid, als nadere uitwerking van het beleidskader. Daarnaast publiceerden wij eind 2024 ook het definitieve Actieplan Vrijwilligers, dat in afstemming met uw Staten tot stand is gekomen;
• Ook is in december 2024 de Integrale Aanpak Arbeidsmigratie Limburg 2025-2027 Waardig Werken en Wonen, vastgesteld. Deze aanpak houdt verband met de beleidskaders Samen leven en bestaanszekerheid, Leefbare steden en dorpen en Werken aan een toekomstbestendige economie;
• Alle organisaties uit de brede sociale basisinfrastructuur hebben onze subsidiebijdrage voor het jaar 2024 ontvangen, waardoor hun werkplannen konden worden uitgevoerd. De nieuwe subsidieregeling werd begin juli 2024 gepubliceerd, zodat alle organisaties tijd genoeg hadden om het werkplan 2025 voor te bereiden en deze voor de deadline van 1 oktober 2024 in te dienen. Ook zijn er informatiebijeenkomsten en inloopsessies georganiseerd om vragen van organisaties over het nieuwe beleidskader en de subsidieregeling te beantwoorden;
• In 2024 werden de Kansrijke Start-aanpakken en de daartoe behorende interventies in beide GGD-regio's gecontinueerd. De resultaten zoals zij hierboven zijn beschreven, zijn inclusief het resultaat dat de voorgaande jaren behaald is. De verwachting is dat in 2025 wordt gestart met de verdere uitbreiding van deze aanpakken in beide regio's. 
• De subsidieaanvraag voor Handle with Care in Noord- en Midden-Limburg werd eind 2024 verwacht, maar deze is uiteindelijk begin 2025 binnengekomen. We verwachten dat de partnerorganisaties deze uitrol in 2025 kunnen realiseren. 

Geld

Voor de uitvoering van product 2.1.1 Sociale Agenda  zijn in 2024 de lasten begroot op € 12,02 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 10,64 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 1,37 mln. Dit verschil in 2024 heeft vooral betrekking op: 

• vertraging in de afhandeling van subsidieaanvragen. Voor de afhandeling hiervan moet de aanvrager aan een aantal voorwaarden voldoen, die in 2025 zullen worden afgerond (€ 0,63 mln.);
• een door PS aangenomen Amendement 50 voor het bevorderen van de sociale acceptatie, de sociale veiligheid en gelijke behandeling van LHBTI’s (€ 0,32 mln.). Zoals opgenomen in het beleidskader, zetten wij het restant van deze middelen in voor de bevordering van participatie en inclusie. Daarom boeken wij deze middelen over naar 2025. Over de inzet rond participatie en inclusie zijn uw Staten geïnformeerd middels een mededeling portefeuillehouder d.d. 11-2-2025;
• een aanpassing van de te verwachten uitgaven van een aantal meerjarige projecten (0,13 mln.);
• minder subsidieaanvragen voor diverse subsidieregelingen (€ 0,29 mln.). Dit restant kan vervallen ten gunste van het resultaat.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 1,13 mln. overgeboekt naar 2025 via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

Integrale aanpakken in Limburgse aandachtswijken:

• Aan de hand van een data-analyse op basis van CBS-statistieken en de SES-WOA-systematiek is gestart met het in kaart brengen van de wijken waar de nood het hoogst is. De sociaaleconomische statusscores (SES) zijn gebaseerd op financiële welvaart, het opleidingsniveau en het recente arbeidsverleden van huishoudens (WOA);
• De uitkomsten van deze analyse leidde tot een opsomming van wijken en de uitkomsten zijn vervolgens kwalitatief getoetst (interviews) bij de betreffende gemeenten;
• Op basis van deze, met uw Staten gedeelde, aanpak hebben wij zes gemeenten gekozen waar wij met gemeente en samenwerkingspartners aan de slag  gaan om een impuls te geven aan een verbetering van de sociale leefbaarheid. We verwachten in de eerste helft 2025 de intentieovereenkomsten hiertoe te ondertekenen. Onderdeel hiervan is de uitvoering van de motie 3124 Van Bijnen inzake Gezonde Basisschool van de toekomst in de vijf nieuwe aandachtswijken.
• Wij zijn bezig met het opstellen van een propositie over de Limburgse gebiedsgerichte aanpak. In 2024 zijn er onder andere verkennende gesprekken op DG-niveau met verschillende ministeries gevoerd, waarin we aan het Rijk vragen om ons hierbij te steunen en mee te doen. Deze propositie wordt mede gevoed vanuit de behoefte van de zes wijkenaanpakken en de informatie die we ophalen bij betreffende gemeenten en samenwerkingspartners. Wij zetten met deze propositie in op overkoepelende aspecten waar gemeenten individueel te weinig slagkracht hebben en willen doorbraken creëren in bestaande interventies voor problemen in deze wijken; 
• Wij zijn gestart met het neerzetten van de kaders voor de ontwikkeling van een lerend netwerk om opgedane kennis met relevante partners te kunnen delen en optimaal te kunnen benutten. Daarnaast is een eerste aanzet gemaakt om te komen tot een pool van professionals om alle wijkenaanpakken te ondersteunen en gevraagd en ongevraagd te adviseren.

Dorp- en buurtgerichte aanpakken:

• Bij dorpen en buurten zien wij overall dat de voorzieningen onder druk staan en de sociale cohesie verder afneemt. Daarom is ervoor gekozen om individuele initiatieven met betrekking tot leefbaarheid mogelijk te maken, zowel sociaal als fysiek. Daartoe hebben wij er in 2024 voor gekozen om samen één Limburgse Leefbaarheidsaanpak te initiëren (samen met product 5.1.1. Leefbare Steden en Dorpen). In deze gecombineerde aanpak zetten wij in op stimulering van kleinschalige (inwoners)initiatieven en initiatieven van stichtingen/verenigingen/coöperaties in dorpen en buurten. Aanvragers worden begeleid bij hun aanvraag; 
• De selectie van dorpen op basis van een objectieve data-analyse (middels de SES-WOA-systematiek) voor een gebiedsgerichte aanpak blijkt weerbarstig door gebrek aan data op het juiste schaalniveau en vanwege definitiekwesties (een eenduidige definitie van een dorp ontbreekt);
• Naar aanleiding van sondering met uw Staten is in november 2024 een aanvullende data-analyse gestart om te komen tot de keuze voor een gebiedsgerichte aanpak in dorpen. Door thema’s en indicatoren te kiezen die passen binnen het beleidskader SLB verwachten we in Q1 2025 daadwerkelijk tot een selectie van dorpen te komen, waarna op basis van kwalitatieve gesprekken een definitieve keuze gemaakt zal worden ten behoeve van de gebiedsgerichte aanpak voor dorpen. Daarna zullen ook met gemeenten en samenwerkingspartners ten behoeve van de gebiedsgerichte dorpenaanpak intentieovereenkomsten overeen gekomen worden.

Tijd

• Het beleidskader Samen leven en bestaanszekerheid 2024-2027 werd op 5 april 2024 door uw Staten vastgesteld, waarna de uitvoering daadwerkelijk kon starten.
• Gedurende de zomer van 2024 is een data-analyse, op basis van de SES-WOA-systematiek uitgevoerd om te komen tot de selectie van gebiedsgerichte aanpakken in wijken en dorpen;
• Uw Staten zijn over deze systematiek geïnformeerd en inhoudelijk meegenomen tijdens een werksessie in september van dit jaar.
• Door middel van een sonderende commissievergadering in november zijn uw Staten nader geraadpleegd over de te maken keuzes voor wijken en dorpen.
• Wij hebben eind van het jaar inmiddels zes Limburgse aandachtswijken geselecteerd, nadat met gemeenten kwalitatieve gesprekken hebben plaatsgevonden;
• Eind 2024 is gestart met het vormgeven van de propositie voor de Limburgse gebiedsgerichte aanpak richting Rijk.
• Vanwege het belang dat gehecht wordt aan kennisdeling, van elkaar leren en voorkomen dat bij iedere aanpak het wiel opnieuw uitgevonden moet worden, is in 2024 gestart met het neerzetten van een lerend netwerk.
• Tevens is ook een eerste aanzet gemaakt om te komen tot de inzet van een pool van professionals.
• In 2024 is de Limburgse Leefbaarheidsaanpak gestart waarin sociale particuliere initiatieven en groepsinitiatieven in dorpen en wijken gestimuleerd worden. Daarmee worden met name de projecten van onderop ondersteund.
• Na sondering in de Staten is in december 2024 een nadere data-analyse gestart om te komen tot een zorgvuldigere en beter onderbouwde keuze voor een gebiedsgerichte aanpak in dorpen. Alleen de SES-WOA-systematiek hanteren bleek onvoldoende basis om te komen tot een goed onderbouwde keuze van dorpen voor een gebiedsgerichte integrale aanpak.

Geld

Voor de uitvoering van product 2.2.1. Krachtige gemeenschappen in wijken en dorpen  zijn in 2024 de lasten begroot op € 1,89 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 0,72 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 1,17 mln. Dit verschil in 2024 heeft vooral betrekking op een aanpassing van de te verwachten uitgaven van een aantal meerjarige projecten. De niet-bestede middelen dienen voor de gehele looptijd van de projecten beschikbaar te blijven en worden inclusief de aanwending van de reserve overgeboekt naar 2025.

Om te voldoen aan onze verplichtingen wordt € 1,16 mln. overgeboekt naar 2025 via de overboekingsvoorstellen.

In de begroting 2025 zijn procesmiddelen opgenomen die ingezet worden voor de voorbereiding van de gebiedsgerichte wijken- en dorpenaanpak, zoals  lobby richting Den Haag, aanvullende data analyses, bijeenkomsten en specifieke expertise, alsmede wordt € 0,92 mln. in 2025, € 0,50 mln. in 2026 en € 0,50 mln. in 2027 ingezet voor de leefbaarheidsaanpak (sociale aspecten). Het gaat om inwonersinitiatieven klein en groot voor het vergroten van de sociale cohesie en gemeenschapszin.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

• Door subsidieverlening aan de sporttakplatforms, als onderdeel van de brede sociale basisinfrastructuur, werden zij ook in 2024 in staat gesteld om hun bijdrage te leveren binnen de gestelde doelen. Met het vaststellen van de nieuwe subsidieregeling voor de jaren 2025 en verder, creëerden wij tevens duidelijkheid en continuïteit aan deze organisaties. Daarnaast boden we ruimte voor de toetreding van drie nieuwe sporttakplatforms in 2025. Door uitvoering van deze nieuwe regeling streven we naar meer onderlinge samenwerking tussen deze organisaties met nog meer impact binnen de gestelde doelen als uitgangspunt. 
• In 2024 hebben wij op basis van een evaluatie van de steunfunctie sport en de uitvoering door Sportloket Limburg nieuwe uitgangspunten voor deze steunfunctie vastgesteld. Hierbij hebben wij de verbinding gelegd met de nog te ontwikkelen regionale sport- en beweegakkoorden, waarin wij de uitvoering van verschillende moties meenemen. Naar aanleiding van de sonderende bespreking met uw Staten in oktober zijn in december de geactualiseerde en definitieve uitgangspunten steunfunctie sport en regionale sportakkoorden vastgesteld. Een van de uitkomsten hiervan is dat wij de steunfunctie sport vanuit de ambtelijke organisatie zullen invullen. In 2025 is het proces om tot regionale sport- en beweegakkoorden te komen vervolgd. In de gesprekken die wij hierbinnen met gemeenten voeren, zullen ook de onderwerpen waarvoor aandacht wordt gevraagd in de motie 3028 Van Bijnen c.s., de motie 3032 Goossen c.s., de motie 3110 Van Bijnen, en de op 1 november 2024 aangenomen motie 3134 Absil c.s. en het amendement 187 Smeets c.s. worden geagendeerd. 
• De vier topsporters die in 2024 een medaille wonnen op de Paralympische Spelen in Parijs zijn op 4 oktober 2024 feestelijk ontvangen in het Gouvernement. Elke sporter ontving een cheque ter waarde van € 5.000 die mag worden ingezet om anderen te stimuleren te gaan sporten.
• Eind 2024 waren er 1201 talenten en topsporters geregistreerd bij de Coöperatie Limburg Sport. Op die manier ontvingen zij ondersteuning in hun (top)sportcarrière. Daarnaast werd de samenwerking tussen de Coöperatie Limburg Sport en de Limburgse sporttakplatforms in 2024 geïntensiveerd, middels de ondertekening van samenwerkingsovereenkomsten. 
• Met ondersteuning van de Provincie zijn er in 2024 18 bovenlokale sportevenementen en 4 topsportevenementen georganiseerd. Het betroffen de topsportevenementen Amstel Gold Race, Jumping European Championship Kronenberg, Tour de France Femmes en Jumping Indoor Maastricht.

Tijd

• Het beleidskader Samen leven en bestaanszekerheid 2024-2027 werd op 5 april 2024 door uw Staten vastgesteld, waarna de uitvoering daadwerkelijk kon starten. Aangezien enkele subsidieregelingen (waaronder de ondersteuningsregeling voor bovenlokale (sport)evenementen) doorliepen vanuit de vorige coalitieperiode of vooruitlopend op het beleidskader zijn vastgesteld, kon het hele jaar door gewerkt worden aan de doelen die zijn opgenomen in het beleidskader. 
• Alle organisaties uit de brede sociale basisinfrastructuur hebben onze subsidiebijdrage voor het jaar 2024 ontvangen, waardoor hun werkplannen konden worden uitgevoerd. De nieuwe subsidieregeling werd begin juli 2024 gepubliceerd, zodat alle organisaties tijd genoeg hadden om het werkplan 2025 voor te bereiden en deze voor de deadline van 1 oktober 2024 in te dienen. Ook zijn er informatiebijeenkomsten en inloopsessies georganiseerd om vragen van organisaties over het nieuwe beleidskader en de subsidieregeling te beantwoorden.
• Eind 2024 stelden wij de definitieve uitgangspunten steunfunctie sport en regionale sportakkoorden vast. Op basis van deze uitgangspunten wordt in 2025 het proces om tot regionale sport- en beweegakkoorden te komen vervolgd. Hierbij wordt ook de verbinding gelegd met meerdere moties die uw Staten in 2023 en 2024 hebben aangenomen. 
• Het jaar 2024 was het tweede uitvoeringsjaar van de opdracht van Coöperatie Limburg Sport. De opdracht loopt nog tot en met 2025 (met een optionele verlenging t/m 2027). 
• De subsidieregeling Topsportevenementen 2024 werd in juli 2024 gepubliceerd. De subsidiebijdrage aan de Amstel Gold Race, die reeds in april plaatsvond, werd vooruitlopend op deze regeling verleend, zodat de organisator wel op tijd duidelijkheid had over onze bijdrage.

Geld

Voor de uitvoering van product 2.3.1. Sport en bewegen zijn in 2024 de lasten begroot op € 4,85 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 3,78 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 1,07 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op: 

• vertraging in de afhandeling van subsidieaanvragen. Voor de afhandeling hiervan moet de aanvrager aan een aantal voorwaarden voldoen, die in 2025 zullen worden afgerond (€ 0,07 mln.); 
• de evaluatie van de steunfunctie Sport. Zoals hierboven onder het kopje Kwaliteit beschreven, zijn hiervoor nieuwe uitgangspunten opgesteld. Op basis van deze uitgangspunten wordt in 2025 het proces om tot regionale sport- en beweegakkoorden te komen vervolgd. Met het amendement 187 Smeets c.s. is hiervoor in totaal een bedrag van € 0,45 mln. toegevoegd aan het ondersteuningsbudget sport (t/m 2027). Het restant in 2024 dat bedoeld was voor de steunfunctie (€ 0,92 mln.) kan komen te vervallen ten gunste van het resultaat;
• minder aanvragen voor subsidieregelingen Sport (€ 0,08 mln.). Dit restant kan vervallen ten gunste van het resultaat.

Om te voldoen aan onze verplichtingen wordt € 0,07 mln. (inclusief de aanwending uit de programmareserve) overgeboekt naar 2025 via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje