4. Nieuwe energie en leefmilieu

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

Energie Infrastructuur & Ruimtelijke Inbedding

• In 2024 hebben wij onze aanpak en acties voor het versnellen en verzwaren van de elektriciteits- infrastructuur gericht op het versnellen van ruimtelijke procedures, aanpak via rayonplanologie, het verkennen van mogelijkheden voor grondoverdracht en hebben wij een actieve lobby gevoerd;
• In 2024 hebben wij het ruimtelijk bevoegd gezag overgenomen van het Rijk voor de 380 kV-hoogspanningsverbinding Maasbracht – Graetheide. De projectprocedure Maasbracht-Graetheide is opgestart door de ter inzagelegging van een voornemen en voorstel tot participatie in het voorjaar van 2024. Hier is verder vervolg aan gegeven via het vaststellen van het selectiedocument (november 2024) en het verkenningsdocument (december 2024) op basis waarvan besloten is waar het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation Graetheide wordt gesitueerd;
• In 2024 is het rapport Toekomstverkenning Clauscentrale opgeleverd. Het rapport heeft geleid tot het besluit in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving om een gebiedstafel in te richten onder regie van de Provincie.  

Verduurzaming Industrie en bedrijventerreinen

• In 2024 hebben alle bedrijven met een energiebesparingsplicht die vallen onder bevoegd gezag van de Provincie een actueel energie- besparing onderzoeksrapport opgeleverd. De Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL) is deze onderzoeksrapportages aan het toetsen/beoordelen.

Tijd

Energie Infra & Ruimtelijke Inbedding

• In 2024 is samen met gemeenten en netbeheerders de Energievisie 1.0 opgesteld (Mededeling portefeuillehouder inzake Energievisie 1.0, brief gedeputeerde Van Caldenberg van 12-11-2024 (GS DOC-00716014);
• In 2024 is de uitwerking van het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat Limburg gestart, oplevering volgt in 2025;
• In 2024 hebben we via lobby onder meer aandacht gevraagd voor een tijdige realisatie van enerzijds de 380 kv station bij Greatheide en anderzijds voor een complete realisatie van de scope van de Delta Rhine Corridor evenals de aanleg van de gelijkstroomverbindingen. Resultaten met betrekking tot lobby zijn terug te lezen in het lobbypaper van het IPO  (‘Strijd tegen netcongestie vraagt om provinciaal zeggenschap').
• In 2024 hebben wij via het IPO lobby inbreng geleverd (m.b.t. het Elektriciteitsnet, Energie-infra en Regionale Energie Strategieën) voor het Commissiedebat in de Tweede Kamer dat was voorzien op 28 november 2024 (debat is verplaatst naar 19 februari 2025). Aanleiding voor dit debat is omdat Delta Rhine Corridor en gelijkstroomverbindingen nu als op zichzelf staande projecten door het Rijk worden bezien. Het resultaat daarvan terug te lezen in het lobbypaper van het IPO  (‘Strijd tegen netcongestie vraagt om provinciaal zeggenschap').

Verduurzaming Industrie en bedrijventerreinen

• In 2024 zijn voorbereidingen gestart voor de verankering van de benodigde capaciteit voor uitvoering van de energiebespaarplicht bij OD-ZL;
• In 2024 zijn de trajecten met de maatwerkbedrijven op Chemelot voortgezet. Aanvullend is met het ministerie van KGG de 'regionale clusteraanpak' opgestart (maatwerktraject voor cluster Chemelot als geheel);
• In 2024 zijn diverse LEA sessies georganiseerd met de LEA bedrijven, de netbeheerders, overheden en overige relevante partijen;
• In 2024 is met betrekking tot het ontzorgingsprogramma bedrijfsmatig vastgoed het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen Limburg van start gegaan. Dit programma beoogt de organisatiegraad op 59 bedrijventerreinen te verhogen, waarbij op 10 terreinen tevens wordt gewerkt aan klimaatadaptatie of de ontwikkeling van een energyhub;
• In 2024 is gestart met het vormgeven van de herijking van het LEF. Op 13 december 2024 is hiervoor een richtinggevend statenvoorstel (G-24-040) door Provinciale Staten behandeld, waarna is ingestemd met de gekozen koers en richting ten aanzien van de herijking van de beleidsmatige en financiële doelstellingen van het LEF. De herijking is onder meer essentieel voor het behalen van het beoogde resultaat om ondernemerschap en innovatie bij Limburgse bedrijven te ondersteunen, omdat dit ervoor zorgt dat het fonds beter aansluit bij de actuele marktomstandigheden waarin het opereert.

Geld

Voor de uitvoering van product 4.1.1. Energie-infrastructuur & ruimtelijke inbedding en verduurzaming industrie en bedrijventerreinen zijn in 2024 de lasten begroot op € 7,94 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 3,59 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 4,35 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op:  

• een voordelig resultaat van  € 1,48 mln. Dit betreft Rijksmiddelen, SPUK CDOKE, SPUK Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed en SPUK PMO BO EVI - cluster Chemelot. Deze middelen zijn op basis van doorlopende afspraken met het Rijk meerjarig ter beschikking gesteld. Derhalve worden de niet-bestede middelen inclusief de baten (bijdrage van het Rijk) van € 1,48 mln. overgeboekt naar 2024;
• een voordelig resultaat van € 1,39 mln. Op 4 oktober 2022 hebben GS ingestemd met het 'Convenant uitvoering OPZuid 2021-2027'. Voor een vijftal grote projecten zijn in 2024 aanvragen ontvangen, de besluitvorming volgt in 2025. Ook in de komende jaren verwachten we een gelijk aantal projecten te cofinancieren in de warmtetransitie en energieopslag. Dit is een doorlopende activiteit binnen het kader Nieuwe energie en schoon leefmilieu. Voor de continuering van deze uitvoering wordt een bedrag van € 1,39 mln. overgeboekt naar 2025; 
• een voordelig resultaat van € 0,20 mln. Bij GS-besluit van 23 april 2024 is een bedrag ter hoogte van € 0,20 mln. beschikbaar gesteld vanuit het programma Nieuwe Energie voor de periode 2024-2027 ten behoeve van de cofinanciering van samenwerkingsprojecten die aanspraak maken op Europese en Nationale fondsen. In 2024 zijn hier nog geen uitgaven op gedaan vanwege de noodzakelijke en nog lopende voorbereidingen in het kader van de gebiedsgerichte aanpakken. Voor de continuering van de toegezegde cofinanciering wordt het bedrag van € 0,20 mln.  overgeboekt naar 2025;
• een voordelig resultaat van € 0,06 mln. Dit bedrag wordt  overgeboekt voor de continuering van de procesondersteuning voor het Beleidskader Nieuwe Energie en Schoon Leefmilieu. In 2025 zijn procesmiddelen nodig voor o.a. het uitvoeringsplan duurzaamheid, omdat de gunning van de aanbesteding is voorzien in Q1-2025, het organiseren van bijeenkomsten en overleggen. Dit kunnen ook werksessies voor Provinciale Staten zijn die georganiseerd worden naar aanleiding van toezeggingen door het College of aangenomen moties. Het restantbedrag in 2024 van € 0,06 mln. wordt hiervoor overgeboekt naar 2025.

Een bedrag van € 0,88 mln. is niet ingezet. Het betreft hier de SPUK Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk vastgoed 1^e tranche. Vanwege de complexiteit en beperkte bereikbaarheid van de doelgroep is een deel van deze middelen onbenut gebleven en zullen daarom terugvloeien naar het Rijk. 

Daarnaast is een bedrag van € 0,12 mln. niet besteed. Het betreft hier een toezegging van GS (GS 15-11-2016, met kenmerk 2016/92421) om de saneringskosten voor de aan de buitenlucht blootgestelde asbestdaken bij VDL Castings te Weert voor haar rekening te nemen. Begin 2019 hebben wij een subsidieaanvraag voor deze saneringskosten ontvangen. Bij de behandeling van de aanvraag destijds bleek dat op grond van de de-minimus criteria niet eerder dan in 2022 ruimte zou zijn om de subsidie toe te kennen. In 2024 is duidelijk  geworden dat er geen aanvraag meer zal worden ingediend. Het bedrag van € 0,12 mln. valt om deze reden vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 3,12 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

Gebouwde omgeving & Warmte

• In 2024 is een ontwikkelovereenkomst gesloten met tien gemeenten, Enpuls en Provincie Limburg om tot een 'proof of concept' voor WZL te komen. Het behalen van dit resultaat loopt door in 2025.

Grootschalige opwek

• In 2024 zijn de instructieregels uit de Provinciale omgevingsverordening voor zonneparken aangepast in overeenstemming met het bestuursakkoord Rijk-IPO-VNG UvW. Provinciale Staten hebben op 13 december 2024 de hiervoor gewijzigde Omgevingsverordening vastgesteld;
• Het resultaat van de maatregel, om inzicht te krijgen in de potentie van zon-pv in de treden 1 t/m 3 en de mogelijkheden voor innovatieve toepassingen voor zon op landbouwgrond in 2024 is niet geheel behaald. Er wordt nog gewacht op de resultaten van het potentieonderzoek naar de mogelijkheden voor het benutten van de tredes 1 t/m 3, evenals een beschrijving van innovatie van zon-pv. In Q1 2025 wordt verwacht Provinciale Staten hier nader over te kunnen informeren;
• Het resultaat van deze maatregel, om te onderzoeken of en met wie een aanvraag wordt gedaan voor de nationale programma aanpak SMR's, is nog niet geheel behaald. Provincie Limburg is actief betrokken bij de vormgeving van het landelijke onderzoek naar de potentie en randvoorwaarden voor de ontwikkeling en bouw van SMR’s. Om sneller en effectiever te kunnen anticiperen op een mogelijke Limburgse aanvraag voor SMR Rijksmiddelen, wordt nog gewacht op de uitkomsten van de simulatie (als eerste deel van het landelijke onderzoek). Hierna (medio 2025) is meer bekend óf en wanneer een aanvraag gedaan kan worden door de provincies voor het uitvoeren van een locatieonderzoek.

Provinciale Energie Maatschappij

• In 2024 is een sonderend stuk opgesteld inzake de 'verkenning Provinciale Energiediensten Maatschappij welke op 29 november 2024 in de Statencommissie Leefomgeving is behandeld. Er is een 'explainer video' gemaakt die uitleg geeft over de opzet van de PEM. Ter voorbereiding op de sondering heeft op 6 september 2024 een infosessie voor statenleden plaatsgevonden waarin de uitgangspunten van de PEM zijn toegelicht en besproken. En op 22 november 2024 zijn tijdens een sessie voor PS technische vragen over het sonderend stuk beantwoord. Het sonderend stuk is een voorbereiding op het in 2025 te nemen Statenbesluit inzake de oprichting van de PEM.

Tijd

Gebouwde omgeving & Warmte

• In 2024 is met betrekking tot het ontzorgingsprogramma bedrijfsmatig vastgoed de ontwikkeling van de beoogde subsidieregeling in 2024 geïnitieerd en bevindt deze zich op schema voor de geplande implementatie eind eerste kwartaal 2025. Met betrekking tot het ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed is de continuering van het programma in 2024 gewaarborgd door hernieuwde rijksmiddelen en ligt het op koers om de doelstelling voor 2027 te behalen. In de eerste tranche van het ontzorgingsprogramma zijn de resterende middelen zo doelmatig en effectief mogelijk ingezet via de aanbesteding van een communicatiebureau. Vanwege de complexiteit en beperkte bereikbaarheid van de doelgroep is echter een deel onbenut gebleven. De inzet van het bureau zal naar verwachting de komende jaren bijdragen aan een hogere participatie en het succes van het programma. Voor het onderdeel mkb is in 2024 de ontwikkeling van de beoogde subsidieregeling geïnitieerd, welke zich momenteel op schema bevindt voor implementatie aan het einde van het eerste kwartaal van 2025;
• In 2024 hebben wij de ondersteuning van energiebesparing gecontinueerd samen met de Limburgse RESregio’s en woningcorporaties. Dit is een doorlopende activiteit binnen het programma Nieuwe Energie;
• In 2024 hebben wij de 'Duurzaam Thuis' regeling afgerond;
• In 2024 hebben wij een ondersteuningspool ingericht ten behoeve van de ondersteuning van de energiearmoede aanpak, welke wordt beheerd door de provincie;
• In 2024 is een borgstellingsovereenkomst afgesloten met het Limburgs Energie Fonds (LEF) voor de financiering aan Mijnwater conform amendement 166. ('Depondt en Van Caldenberg inzake normalisering governance Mijnwater'). Een blijvende inzet op Mijnwater is in 2024 gecontinueerd. Zo heeft Mijnwater een nieuwe bron en backbone geopend conform het 'Masterplan van Mijnwater' en PS besluit G-22-047 'Statenvoorstel inzake Financieringsvoorstel Limburgs Energiefonds (LEF) ten behoeve van Mijnwater' en is een aanvraag startvergunning ingediend om Mijnwater uit te kunnen breiden in Kerkrade.

Grootschalige opwek

• In 2024 hebben wij ons wederom als partner in de RES-regio’s ingespannen om de RES-doelen te behalen met het streven naar tenminste 51% lokaal eigenaarschap bij elk project waarbij de omgeving kan meeprofiteren. Bijvoorbeeld bij de nieuwe regeling voor zonneparken in de Omgevingsverordening die Provinciale Staten in december 2024 heeft vastgesteld, is de omgang met lokaal eigenaarschap een motiveringsplicht. Hoe we de RES-doelen gaan halen was in 2024 ook onderwerp van gesprek in de voorbereiding van de aanscherping van de Omgevingsvisie;
• In 2024 is er nog niet gestart met een actieprogramma om te zorgen voor nieuwe grootschalige opwek-locaties met innovatieve manieren van meervoudige ruimtegebruik. Dit actieprogramma willen wij mede koppelen we 1) aan de uitkomsten van het potentieonderzoek naar treden 1 t/m 3 zoals bovenstaand beschreven onder 'kwaliteit', daarvoor moeten wij eerst wachten op de resultaten en 2) aan de mogelijkheden die de Omgevingsvisie hiervoor gaat geven;
• In 2024 hebben wij de instructieregels voor zonne-energie op landbouwgrond aangepast in overeenstemming met het landelijke bestuursconvenant, waardoor een strikt 'nee, tenzij' is vastgelegd in onze omgevingsverordening . Door middel van het besluit van Provinciale Staten op 13 december 2024 inzake statenvoorstel 'wijzigingsverordening 2024 Omgevingsverordening Limburg' (G-24-037) is deze activiteit afgerond en daarmee het beoogde resultaat behaald;
• In 2024 zijn wij samen met Limburgse stakeholders in gesprek gegaan met het Rijk over de condities van de nationale programma-aanpak SMR's.

Provinciale Energiediensten Maatschappij

• Het plan van aanpak voor de PEM is verwerkt in het sonderend stuk van de PEM dat in 2024 behandeld is. De uitkomsten van de sondering  worden meegenomen in de vormgeving en uitvoering van pilots die in het kader van de PEM in het voorjaar van 2025 zullen plaatsvinden en waarbij gekeken zal worden naar lokale initiatieven op het gebied van onder andere warmtenetten, duurzame elektriciteit en verduurzaming van de gebouwde omgeving.

Geld

Voor de uitvoering van product 4.1.2. Verduurzaming gebouwde omgeving & warmte en grootschalige opwek zijn in 2024 de lasten begroot op € 1,63 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 1,25 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 0,38 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op:

• de SPUK Bedrijfsmatig vastgoed: deze Rijksmiddelen zijn op basis van doorlopende afspraken met het Rijk meerjarig ter beschikking gesteld. Derhalve worden de niet-bestede middelen inclusief de baten (bijdrage van het Rijk) van € 0,38 mln. overgeboekt naar 2024.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 0,39 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

In 2024 is de modulaire aanpak concretiserend milieubeleid door GS vastgesteld en aan uw Staten toegezonden. In 2024 zijn de volgende acties in het kader van het modulaire milieubeleid gestart of uitgevoerd:

Thema Luchtkwaliteit & Zeer Zorgwekkende Stoffen 

• De herijking van het luchtmeetnet (onderdeel van het Schone Luchtakkoord) is voortgezet. Hierbij zijn drie nieuwe meetstations op de aandachtslocaties (grens, veehouderij en een achtergrondstation) opgeleverd. Daarnaast is ultrafijnstof als nieuwe component toegevoegd op de meetlocaties in Maastricht, Geleen en Ulestraten. De analyse en resultaten worden opgenomen in de jaarrapportages luchtkwaliteit;
• Wij hebben het besluit genomen in afwachting tot de implementatie van de  geactualiseerde Richtlijn industriële emissies (EU), uiterlijk juli 2026, voor de kortdurende tussenliggende periode af te zien van beleid om strenger te vergunnen (Schone Luchtakkoord). De Richtlijn gaat meer juridisch houdbare mogelijkheden bieden tot het strenger kunnen vergunnen;
• Op initiatief en met subsidie (totaal € 12.929) van de Provincie (50% van de kosten) kunnen 5 scholen deelnemen aan het GLOBE project snuffelfiets. Het project heeft als doel inzicht te verkrijgen in de concentraties luchtverontreinigende stoffen (fijnstof en NOx) waaraan kinderen worden blootgesteld op het traject dat zij afleggen van huis naar school en vice versa. De resultaten van het GLOBE project dienen tevens als validatie van metingen die door NASA gedaan worden vanuit de ruimte (Schone Luchtakkoord); 
• Op onze sociale mediakanalen is aandacht gegeven aan de landelijke campagne over houtstook (Schone Luchtakkoord); 
• De onderzoeksresultaten geur en fijnstof van het project Grenzeloos Meten (i.s.m. regio Noord-Limburg) zijn opgeleverd. Uit de sensormetingen van het regionaal meetnet blijkt dat de luchtkwaliteit voor fijnstof voldoet aan de wettelijk norm. Uit de analyse blijkt dat de concentraties fijnstof beïnvloed worden door lokale bronnen, zoals houtstook. Dit is in tegenstelling tot het gangbare beeld dat de concentraties fijnstof nauwelijks beïnvloed worden door lokale bronnen. Uit de resultaten van geurmetingen met sensoren blijkt dat deze nieuwe techniek werkt in de praktijk. Ondernemers kunnen door continue metingen inzicht krijgen in hun bedrijfsvoering, en de invloed van afwijkingen hierin op geur. Er is meer onderzoek nodig of de sensoren ook in de omgeving van stallen ingezet kunnen worden. Uit het belevingsonderzoek blijkt dat niet alleen de overlast van geur en fijnstof als hinderlijk wordt ervaren, maar dat dit past in een breder patroon van overlast. Het concept van positieve gezondheid kan helpen om klachten in een breder perspectief te plaatsen en te beoordelen.

Thema Geluidshinder & Stiltegebieden  

• Wij hebben de ontwerp beleidsregel Tijdelijk en Uitzonderlijk Gebruik luchtvaartuigen vastgesteld. Door de voorwaarden die zijn opgenomen in de beleidsregel wordt de geluidshinder door het opstijgen en landen van luchtvaartuigen beperkt;
• In 2024 is het Limburgs Actieplan Geluid 2024-2029 vastgesteld. Dit leidt naar verwachting aan het eind van de looptijd van het Actieplan tot een verlaging van de geluidbelasting voor ca. 2.170 adressen;
• In gesprekken met vliegveld Luik is het resultaat bereikt dat niet meer wordt gevlogen over Eijsden;
• Wij hebben een campagne over stiltegebieden gevoerd via onze sociale media door middel van een goed bekeken, ‘in huis’ gemaakte video; 
• Wij hebben opdracht verleend voor het plaatsen van 56 onderborden bij de stiltegebiedenborden in 14 stiltegebieden; 
• Wij zijn een traject gestart met gemeenten met stiltegebieden waar de norm wordt overschreden. Dit traject heeft als doel gezamenlijk te bestuderen wat hiervoor de oorzaak was en of er mogelijkheden zijn om onder de norm te komen.

Thema Omgevingsveiligheid 

• Er zijn extra tellingen uitgevoerd naar het vervoer van gevaarlijke stoffen op provinciale wegen. Deze tellingen worden uitgevoerd zodat er een actueel overzicht is van het vervoer van gevaarlijk stoffen. Dit betekent dat bij het maken van ruimtelijke plannen rekening kan worden gehouden met het daadwerkelijke risico van het transport van gevaarlijke stoffen;
• Er is uitvoering en opvolging gegeven aan de pilots uit het Veiligheidsconvenant Chemelot. Met de convenantspartners zijn pilots ontwikkeld en doorlopen om de risico’s op het gebied van integrale veilgheid te beheersen.

Thema Afval & CE 

• Met de vastgestelde Beleidsregel beoordeling aanvraag verklaring stortverbod (Bssa) (Bssa staat voor Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen) reduceren we het storten van brandbaar en recyclebaar afval waardoor wij de circulaire economie bevorderen. Door het niet meer kunnen storten van bepaalde afvalstromen zullen deze anderszins moeten worden verwerkt.

Thema transparant over de leefomgeving

• In het milieudashboard dat in 2024 is gepubliceerd, zijn leefomgevings-indicatoren gemaakt, en gegevens over de milieudruk in Limburg, zoals data over fijnstof, stikstof, geluidbelasting en externe veiligheid, openbaar toegankelijk gesteld. 

Inzet buiten de modulaire aanpak milieubeleid

• De milieueffecten van (eigen) plannen en projecten (zoals bij de Provinciale Omgevingsvisie, Nationaal Programma Ruimte voor Defensie, Programma MAA, programma MAA en projecten rondom de energietransitie) zijn expliciet meegenomen bij de planvorming en bij het realiseren van alle fysieke opgaven;
• Wij hebben onze wettelijke taken uitgevoerd op het gebied van milieu- en omgevingseffecten voor plannen en projecten waarvoor wij bevoegd gezag zijn of zijn aangewezen als wettelijk adviseur. Zo zijn we gestart met het opstellen van de geluidproductieplafonds voor regionale industrieterreinen en voor provinciale wegen. Dit project wordt in 2025 voortgezet; 
• In 2024 hebben GS aangegeven dat reactivering van de vliegbasis de Peel geen wenkend perspectief is. Een definitief standpunt is pas aan de orde wanneer het Kabinet tot besluitvorming voor de eventuele reactivering overgaat; 
• Als uitvoering van de gewijzigde motie Berghorst, hebben wij in Q1 2024 het Rijk verzocht om een gezondheidsverkenning Chemelot uit te voeren. Het Rijk pakt dit in het kader van het Actieagenda Industrie en Omwonenden op. Het doel van de verkenning is dat de gezondheidseffecten van Chemelot bij omwonenden worden onderzocht, met als doel meer inzicht te krijgen in deze effecten;  
• In 2024 zijn de voorzorgmaatregelen beoordeeld voor de aanleg van zonneparken op de stortplaatsen Montfort en Schinnen, waardoor de kans wordt verkleind, dat de milieumaatregelen, die vervuiling voorkomen, worden beschadigd. Voor de stortplaats Montfort is een financiële zekerheid afgesloten met de exploitant, waardoor de financiële basis voor de zorg voor de stortplaats na sluiting is gegarandeerd; 
• Op basis van de aanpassing van de Wet Luchtvaart is een voorstel voor PS gemaakt om de luchthavenverordening te actualiseren. De geactualiseerde luchthavenverordening is op 7 februari 2025 door PS vastgesteld.

Tijd

De advisering over projecten, ontwikkelen van producten en uitvoering van activiteiten hebben plaatsgevonden binnen de wettelijke termijn of de afgesproken tijdsperiode. Vanwege agendatechnische redenen, kijkende naar de voorraadagenda van Provinciale Staten, is de behandeling van de Luchthavenverordening doorgeschoven van Q4 2024 naar Q1 2025. 

De modulaire aanpak concretiserend milieubeleid is tijdig vastgesteld. Conform de planning van de acties die onder de modulaire aanpak vallen zijn de eerste acties tijdig gestart of uitgevoerd. Voor 2024 zijn hierop enkele uitzonderingen:   

• de oplevering van vier nieuwe meetstations en de toevoeging van de component ultrafijnstof op vier meetstations stond gepland in 2023. De oplevering van drie meetstations heeft in 2024 plaatsgevonden vanwege leveringsproblemen van de apparatuur en vertraging in het vinden van meetlocaties en stroomaansluiting. Het laatste meetstation wordt Q3 2025 opgeleverd; 
• de beleidsregels Tijdelijk en uitzonderlijk gebruik luchtvaartuigen worden in plaats van Q4 2024 in Q1 2025 definitief vastgesteld. Deze vertraging is het gevolg van de behandeling van de ingediende zienswijzen die meer tijd kosten dan vooraf werd verwacht;  
• Gedeputeerde Staten hebben op 26 november 2024 het Limburgs Actieplan Geluid vastgesteld. Vaststelling is later dan voorzien, maar binnen de daarvoor gestelde termijnen door het Rijk. Met het vaststellen is tijdig invulling gegeven aan de wettelijke taken conform de Europese richtlijn Omgevingslawaai en Omgevingswet. 

Geld

Voor de uitvoering van product 4.2.1. Gezond en veilig leefmilieu zijn in 2024 de lasten begroot op € 1,70 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 1,36 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 0,34 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op:  

• de herijking van het luchtmeetnet. Door leveringsproblemen heeft de herijking van het luchtmeetnet verdere vertraging opgelopen. Dat betekent dat een deel van de te verwachten kosten in de komende periode pas zullen plaatsvinden. Derhalve worden de niet-bestede middelen SPUK Schone Luchtakkoord van € 0,16 mln. inclusief de bijdrage van het Rijk overgeheveld naar 2025;
• minder uitgaven in 2024. Er is maar beperkt expertise of onderzoek gedaan door externen en er hoefde minder te worden ingehuurd;
• de doorontwikkeling van leefomgevings-indicatoren (milieudashboard). Voor de continuering hiervan in 2025 wordt een bedrag van € 0,05 mln. overgeheveld naar 2025 (GS DOC 00728370).

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 0,21 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Jaarstukken 2024

Kwaliteit

• Het werken onder de Omgevingswet heeft een omslag in ons denken en in onze werkprocessen gevraagd. De vergunningaanvragen en meldingen die zijn ingediend onder de nieuwe wetgeving hebben wij voortvarend opgepakt;
• Vanwege de grote hoeveelheid vergunningaanvragen soorten eind 2023 (vallende onder de oude wetgeving, maar afgehandeld in 2024), in combinatie met de normale hoeveelheid aanvragen in 2024, hebben wij langere doorlooptijden gehad bij het afhandelen van de vergunningaanvragen. Daardoor hebben wij niet altijd de wettelijke termijn kunnen halen;
• Wij hebben de VTH-werkzaamheden uitgevoerd conform het VTH Uitvoeringsprogramma 2024. De inzet over 2024 wordt geëvalueerd in het VTH jaarverslag 2024.

Tijd

• Het merendeel van de werkzaamheden zoals beschreven in het VTH Uitvoeringsprogramma 2024 zijn binnen de daarvoor geldende termijnen uitgevoerd. Bij de vergunningen met betrekking tot soorten (waarbij wij een grote hoeveelheid aanvragen onder de oude en nieuwe wetgeving hebben ontvangen) hebben wij niet altijd de wettelijke termijn kunnen halen;
• Wij zijn aan de slag gegaan met het inregelen van ons rapportagesysteem en het afstemmen op de doelen en indicatoren die zijn opgenomen in de Uitvoering- en handhavingsstrategie 2024. Het rapporteren is een groeiproces. Het streven is, zoals vastgelegd in de Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2024, om vóór 2027 het rapportagesysteem gereed te hebben. 

Geld

Voor de uitvoering van product 4.2.2. Vergunningen, toezicht en handhaving zijn in 2024 de lasten begroot op € 20,17 mln. De werkelijke realisatie 2024 bedraagt € 19,28 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 0,89 mln. Dit verschil in 2024 heeft betrekking op: 

• een negatief resultaat van € 0,02 mln. De versterking vergunningverlening maatwerkaanpak is in 2024 voortvarend opgepakt. In 2024 is daardoor meer besteed dan begroot. Een bedrag van € 0,02 mln. wordt vanuit 2025 overgeboekt naar 2024;
• een voordelig resultaat van € 0,63 mln. In 2024 is het budget voor uitvoering bodemsanering niet volledig besteed. Deze middelen zijn nodig voor de aanpak risicovolle bodemverontreinigingslocaties. De uitvoering van deze wettelijke taak wordt in 2025 gecontinueerd, en een bedrag van € 0,28 mln. wordt overgeboekt naar 2025;
• een voordelig resultaat van € 0,04 mln. Dit restantbedrag in 2024 betreft de DU-hergebruik stedelijk afvalwater ter bevordering van hergebruik van stedelijk afvalwater voor agrarische toepassing (circulaire economie) en wordt voor de uitvoering in 2025.

Om te voldoen aan onze verplichtingen of verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken wordt € 0,65 mln. gefaseerd naar 2025 of verder via de overboekingsvoorstellen.

In het coalitieakkoord is opgenomen dat van een minimalistische naar een robuuste uitvoering van de VTH-taken wordt gegaan. Met dat doel is het budget voor de opdrachtverlening aan de OD ZL vanaf 2024 structureel met € 2,2 miljoen verhoogd tot (voor 2024) een bedrag van € 10,12 miljoen. Deze intensiveringen bleken echter onvoldoende om de opdracht 2024 aan de OD ZL volledig te kunnen financieren. Op 21 augustus 2024 zijn uw Staten geïnformeerd dat het budget van € 10,12 miljoen onvoldoende bleek om de uitdagingen waarvoor de OD ZL in 2024 en verder staat effectief aan te pakken (GS DOC-00689484). Er werd voor 2024 een structureel tekort van in totaal € 1,22 miljoen ten opzichte van de provinciale begroting geïdentificeerd. Dit tekort is via een incidentele begrotingswijziging voor 2024 aan uw Staten voorgelegd en uw Staten hebben deze wijziging goedgekeurd op 1 november 2024. 

Met de structurele verhoging van het budget voor de opdrachtverlening aan de OD ZL tot € 10,12 miljoen en de incidentele begrotingswijziging voor 2024 zijn stappen in de goede richting gezet. Er zijn echter structureel additionele middelen nodig om de robuustheidsslag te vervolmaken en aan de opdracht van uw Staten te voldoen. Het Statenvoorstel G-25-002 Structurele dekking jaarlijkse opdracht Omgevingsdienst Zuid-Limburg e.v. is naar u toegestuurd ter besluitvorming.

Verder zien we dat in 2024 de legesopbrengsten lager zijn uitgevallen ten opzichte van de raming. Dit komt doordat bedrijven en organisaties er veelvuldig voor hebben gekozen aanvragen eind 2023 in te dienen zodat deze nog onder het oude regime (wetgeving vóór Omgevingswet) afgehandeld konden worden. Veel van deze aanvragen waren niet legesplichtig op grond van de Legesverordening Limburg 2023. Daarnaast zien we dat bedrijven en organisaties een afwachtende houding hebben ten aanzien van (jurisprudentie)ontwikkelingen onder de Omgevingswet en dat daarmee op sommige gebieden (voornamelijk milieu) de aanvragen uit zijn gebleven.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje