1. Perspectief voor het landelijk gebied

Ten aanzien van Natuur en Landschap streven wij deze statenperiode de volgende doelstellingen na:

• Wij hebben de kwaliteit van het Limburgse landschap versterkt, en daarmee ook de leefbaarheid van het landelijk gebied zowel voor de mens als de natuur.
• In 2027 is de bescherming van en de staat van instandhouding ten gunste van biotopen en leefgebieden van dieren en planten verbeterd.
• In 2027 is uitstoot van broeikasgassen en ammoniak door de landbouw in Limburg verminderd.

Wij liggen op koers bij het uitvoeren van plannen en maatregelen gericht op bescherming, beheer en monitoring van de natuur en het landschap. Op deze onderdelen vindt uitvoering plaats volgens het beleidskader en binnen de beschikbare middelen. Tegelijkertijd zijn de opgaven groot en is het tempo van de voortgang minder hoog dan wij wensen en soms dan wij nodig hebben om de doelen en ambities binnen de gestelde termijn te bereiken.

Wij zijn aan de slag om stikstofdoelen te realiseren. Door externe omstandigheden en afhankelijkheid van landelijke beleidsinzet en middelen gaat het tempo van stikstofreductie en natuurherstel minder snel dan noodzakelijk is om onze doelen tijdig te behalen. Borging van het daadwerkelijk (gaan) realiseren van de noodzakelijke stikstofreductie en natuurdoelen op termijn is cruciaal, ook voor de vergunningverlening. Gedeputeerde Staten hebben zelf het voortouw genomen om tot een provinciale aanpak te komen, deze is in september 2025 vastgesteld via het programma Limburgs Offensief Stikstof. Met partners en het Rijk wordt intensief samengewerkt om de stikstofdoelen te realiseren.

Ook de realisatie van nieuwe natuur blijft achter, waardoor het halen van de doelstelling voor 2027 onder druk staat. In 2025 is een maatregelenpakket gepresenteerd dat zal bijdragen aan het versnellen van het uitvoering geven aan deze opgave. 

Wat merkt de Limburger ervan?

Aan de hand van indicatoren maken wij zichtbaar of we op koers liggen met het behalen van onze doelstellingen voor deze Statenperiode. Hierbij is de Provincie natuurlijk ook afhankelijk van partners en andere autonome ontwikkelingen. De indicatoren worden in het voorjaar geactualiseerd middels de P&C beleidsmonitor voor Limburg voorjaar 2026.

Het wenkend perspectief voor het waterbeleid: de beken zijn schoon, lopen meanderend door het landschap, zijn ecologisch gezond en passeerbaar voor vissen. De beken kunnen omgaan met langere perioden van droogte en sterke neerslag. Er is weinig wateroverlast vanuit de beken en ze vallen zo weinig mogelijk droog. De natuur en de landbouwgebieden hebben een aanvaardbare last van droogte en er is voldoende grondwater van een goede kwaliteit voor drinkwater, voedselvoorziening, natuur en industrie. Verder is de Maas veiliger tegen hoogwater en is de ruimtelijke kwaliteit langs de Maas op diverse plekken verbeterd. Om dit te bereiken, streven wij deze collegeperiode ten aanzien van Water de volgende doelstellingen na:

• In 2027 is er een duurzamer, robuuster en ecologisch gezonder watersysteem dat beter kan omgaan met wateroverlast en droogte en dat voorziet in voldoende water en verbeterde kwaliteit.
• In 2027 is de Limburgse bodem verbeterd.

In programma Waterveiligheid en Water Limburg (WRL) werken de Provincie Limburg, het Waterschap Limburg, de 31 Limburgse gemeenten en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vanaf juni 2022 samen aan de opgave om Limburg beter te beschermen tegen en voor te bereiden op de gevolgen van extreme neerslag. WRL heeft de focus op het regionale watersysteem van bron tot monding (beken en zijrivieren van de Maas), met ook aandacht voor het hoofdwatersysteem.

Het is waarschijnlijk dat de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW), zoals beekherstel, vismigratie,  verbetering van rioolwaterzuiveringen (door waterschap) en sanering van overstorten (gemeenten), niet overal in Limburg vóór 2027 worden gehaald. Ook het hydrologisch herstellen van verdroogde Natura 2000-gebieden, een provinciale verantwoordelijkheid, loopt vertraging op; van de 17 verdrogingsgevoelige N2000 gebieden krijgen er zes prioriteit in de aanpak van het LOS. We werken aan afspraken om de afname van de grondwatervoorraad in de diepe Roerdalslenk te voorkomen.

Droogte blijft een belangrijk probleem, waartegen partijen maatregelen nemen, onder ander in het kader van het Deltaplan Hoge Zandgronden (DHZ). Gewerkt wordt aan extra maatregelen (onder andere vervolg DHZ) en een convenant voor voldoende zoet water is in ontwikkeling, teneinde de watervoorraad te vergroten en watergebruik te verminderen. Ook de beschikbaarheid van drinkwater staat op termijn onder druk; daarom is het programma Limburgs Drinkwater gestart en worden in de POVI zoekgebieden voor nieuwe drinkwaterwinning en grotere grondwaterbeschermingsgebieden voorgesteld.

De meeste hoogwaterbeschermingsprojecten langs de Maas verlopen volgens planning; alleen bij Lob van Gennep en Ruimte voor de Maas bij Oeffelt is sprake van vertraging. De verwachting is dat Limburg voor 2050 aan alle waterveiligheidsnormen zal voldoen.

Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL)

De belangrijkste doelstelling van WRL is om in de drie prioritaire stroomgebieden (Geul, Geleenbeek en Roer) en in de overige stroomgebieden (voor zover van toepassing) in Limburg te komen tot een integrale aanpak van de wateroverlast. Hier wordt invulling aan gegeven door de activiteiten en onderzoeken in de drie pijlers:

1. meer fysieke robuustheid in het watersysteem;

2. water en bodem sturend voor WRL;

3. verhogen klimaatbewustzijn en zelfredzaamheid van inwoners.

De genoemde activiteiten en onderzoeken worden toegepast in de vier werkgebieden: Maastricht-Heuvelland, Parkstad-Westelijke Mijnstreek, Midden-Limburg en Noord-Limburg. Het programma kent een looptijd van 15 jaar. Voor de uitvoering is een bedrag gereserveerd van € 600 mln. voor de gehele looptijd, waarvan de helft door de regio wordt gefinancierd met een Rijkscofinanciering voor de andere helft.

Wat merkt de Limburger ervan?

Aan de hand van indicatoren maken wij zichtbaar of we op koers liggen met het behalen van onze doelstellingen voor deze Statenperiode. Hierbij is de Provincie natuurlijk ook afhankelijk van partners en andere autonome ontwikkelingen. De indicatoren worden in het voorjaar geactualiseerd middels de P&C beleidsmonitor voor Limburg voorjaar 2026.