1.3.2. Waterveiligheid Maas

Het beleid van de Provincie Limburg voor waterveiligheid langs de Maas is neergelegd in de Provinciale Omgevingsvisie en de uitwerking hiervan in het Provinciaal Waterprogramma 2022-2027. De Provincie acteert hierin als middenbestuur en gebiedsregisseur. Veel van de verantwoordelijkheden inzake het waterveiligheidsbeleid liggen niet bij de Provincie, maar bij het Waterschap en het Rijk.

In 2025 heeft de Provincie Limburg samen met partners belangrijke stappen gezet in de hoogwaterveiligheidsprojecten. De zelfsluitende waterkering in Steyl is opgeleverd en in Arcen is het Waterschap Limburg van start gegaan met de realisatie van een zelfsluitende kering. Een project heeft vertraging opgelopen door een voorfinancieringsopgave en een ander project wegens een vergunningenkwestie. Daarnaast heeft de Provincie Limburg ook in 2025 geparticipeerd in het Programmabureau Delta Maas voor de regionale afstemming in de Maasvallei. Ook hebben wij bijgedragen aan het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 (voorheen Integraal Riviermanagement (IRM)) via het Deltaprogramma Maas.

Rol Provincie: toetser, ondersteuner, procesmanager, subsidiënt, partner, bevoegd gezag

Conform de aanbevelingen uit het rapport (onderzoek in het kader van artikel 217a Provinciewet en artikel 5 van de provinciale Verordening Doelmatigheid en Doeltreffendheid Provincie Limburg 2020) 'Een mooie Maas, een veilige Maas', dat op 21 december 2023 is aangeboden aan Provinciale Staten, hebben wij gewerkt aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van de diverse hoogwaterprojecten. De Provincie zet zoveel mogelijk in op rivierverruiming. In geval van dijkverbeteringen pleiten wij voor maatwerk en innovatieve oplossingen, zodat de negatieve impact van keringen op de omgevingskwaliteit zo beperkt mogelijk wordt gehouden. Een mooi voorbeeld hiervan was de oplevering in mei 2025 van de zelfsluitende waterkering in Steyl. Ook in Arcen is het Waterschap Limburg in 2025 begonnen met de aanleg van een zelfsluitende (onzichtbare) kering. De Provincie heeft in de hoogwaterprojecten geen trekkende rol.

In 2025 is, samen met het Rijk, gewerkt aan de verdere concretisering van het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0 (IRM). De opgaven voor het toekomstbestendig maken van de rivieren (rivierbodemzorg en ruimte voor berging en afvoer) komen voort uit een aantal wettelijke opgaven (o.a. waterveiligheid en waterkwaliteit) en een aantal ambities (o.a. de opgave voor natuur vanuit de PAGW). De uitwerking hiervan moet in 2026 leiden tot concrete keuzes.

Het afgelopen jaar is in een aantal hoogwaterprojecten met een bredere gebiedsontwikkeling de nodige voortgang geboekt. Dit is gelukt ondanks de veelheid en complexiteit van de opgaven, alle belangen van verschillende partners die een rol spelen en de brede publieksparticipatie die hierbij wordt opgepakt. Deze voortgang is nodig om uiteindelijk te komen tot een hoogwaterveilige Maasvallei met een goede ruimtelijke kwaliteit. De complexiteit van de hoogwaterprojecten leidt ertoe dat niet altijd de voortgang kan worden geboekt die wenselijk is.

Het project Arcen is eind 2025 in uitvoering gegaan. De projecten Lob van Gennep en Ruimte voor de Maas bij Oeffelt hebben vertraging opgelopen door financiële en vergunningstechnische knelpunten, waarvoor in 2026 oplossingen worden nagestreefd. De projecten Thorn-Wessem, Baarlo-Hout-Blerick, Willem-Alexanderhaven en Groene Rivier Well bevonden zich afgelopen jaar in de planuitwerkingsfase en gaan in 2026 en 2027 in uitvoering. Verder liepen de projecten Zuidelijk Maasdal, Vierwaarden, Verlaging Dam Lateraalkanaal en Grensmaas conform planning.

Aanvullend hebben Gedeputeerde Staten het dijkverbeteringsplan voor Buggenum goedgekeurd. Daarnaast heeft de Provincie Limburg meegewerkt aan de totstandkoming van een alternatief, integraal plan voor dijken en logistieke kades in de Alexanderhaven bij Roermond. In 2025 is de uitvoering van het project dijkverbetering Belfeld verdergegaan en is de uitvoering van het project dijkverbetering Buggenum van start gegaan.

Verder is begin 2025 het definitieve Programma voor Ruimte voor de Rivier 2.0 (voorheen Integraal Riviermanagement) vastgesteld.

Voor de uitvoering van product 1.3.2. Waterveiligheid Maas zijn in 2025 de lasten begroot op € 3,78 mln. De realisatie 2025 bedraagt € 3,26 mln. Hierdoor ontstaat een voordelig verschil van € 0,51 mln. Dit verschil wordt grotendeels verklaard door:

• een voordeel van € 0,72 mln. door vertraging in het proces Oeffelt, veroorzaakt door gewijzigde jurisprudentie (december 2024) over “intern salderen” en het aanhouden van de vergunning Eigen Werken.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 0,74 mln. overgeboekt naar 2026 e.v. via de overboekingsvoorstellen.