4. Nieuwe energie en leefmilieu

Nieuwe Energie

Vanuit de doelstellingen van het beleidskader ‘Nieuwe energie & schoon leefmilieu’ heeft de Provincie Limburg in 2025 ingezet op het versterken van een toekomstbestendig energiesysteem. Dit omvat zowel 4.1.1. Energie Infrastructuur & Ruimtelijke Inbedding en Verduurzaming Industrie en bedrijventerreinen als 4.1.2. Verduurzaming Gebouwde Omgeving & Warmte en Grootschalige opwek. Daarmee wordt gewerkt aan het borgen van de leveringszekerheid en betaalbaarheid van energie, het verminderen van energiearmoede en het reduceren van CO2-emissies.

Wij liggen op koers voor het realiseren van de meerjarige doelstellingen. In 2025 is actief gestuurd op regie, samenwerking en voortgang, onder meer via het vaststellen van kaderstellende documenten en het in gang zetten en versnellen van concrete trajecten. De aard en schaal van de energie-opgave brengen met zich mee dat maatregelen en projecten een meerjarige doorlooptijd kennen, waardoor zichtbare effecten zich gefaseerd manifesteren. In januari 2026 is eveneens de propositie ‘Energie van en voor Limburg’ vastgesteld.  

Op het gebied van Energie Infrastructuur & Ruimtelijke Inbedding en Verduurzaming Industrie en bedrijventerreinen (4.1.1.) is in 2025 gewerkt aan het versterken van het energiesysteem door de vaststelling van de Energievisie 1.0 en het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat Limburg 2.0 (pMIEK) 2.0). Daarnaast zijn procedures gestart en versneld voor cruciale elektriciteitsverbindingen en is intensief samengewerkt met netbeheerders, het Rijk en medeoverheden. Ook is ingezet op regie en lobby om knelpunten in de energie-infrastructuur zo veel mogelijk te beperken, waarbij netcongestie een blijvend aandachtspunt vormt. 

Op het gebied van Verduurzaming Gebouwde Omgeving & Warmte en Grootschalige opwek (4.1.2.) is in 2025 gewerkt aan het verder ontwikkelen van ontzorgingsprogramma’s voor maatschappelijk en bedrijfsmatig vastgoed en aan het voortzetten en uitbreiden van de ondersteuning van gemeenten bij energiebesparing en energiearmoede. Daarnaast is bij Warmtenet Zuid-Limburg (WZL) en Mijnwater gewerkt aan de verdere doorontwikkeling van de projecten, waaronder het verder ontwikkelen van het proof of concept (WZL), het uitbreiden van de samenwerking met betrokken partijen en het voorbereiden van vervolgstappen. Tevens zijn binnen de voorbereiding van de Provinciale Omgevingsvisie stappen gezet om grootschalige duurzame opwek en lokaal eigenaarschap planologisch te verankeren. Met het vaststellen van het kader voor de Provinciale Energiediensten Maatschappij is in 2025 een belangrijke basis gelegd voor verdere uitvoering in de komende jaren. 

Wat merkt de Limburger ervan?

Aan de hand van indicatoren maken wij zichtbaar of we op koers liggen met het behalen van onze doelstellingen voor deze Statenperiode. Hierbij is de Provincie natuurlijk ook afhankelijk van partners en andere autonome ontwikkelingen. De indicatoren worden in het voorjaar geactualiseerd middels de P&C beleidsmonitor voor Limburg voorjaar 2026.

Op het gebied van het bevorderen van de gezondheid van Limburgers door het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving liggen wij op koers voor het realiseren van de doelstellingen. Voor milieu en gezonde leefomgevingsdoelstellingen is het belangrijk te realiseren dat het enige tijd kan duren voordat de resultaten daadwerkelijk meetbaar en merkbaar zijn voor de inwoners. De kwaliteit van de leefomgeving, en daarmee de gezondheid van de Limburgse bevolking, wordt namelijk door meer factoren beïnvloed dan alleen onze inspanningen. Dat betekent dat op de ene locatie de milieudruk kan afnemen, terwijl op andere plekken door nieuwe initiatieven juist extra milieudruk ontstaat. Dat komt omdat de milieuwetgeving ruimte biedt voor nieuwe initiatieven die voldoen aan de wet, maar wel de milieudruk verhogen. Wij werken daarom samen met andere partners om de kwaliteit van de leefomgeving – bijvoorbeeld de luchtkwaliteit – voortdurend te monitoren. Met onder andere de informatie die wij in dit kader verzamelen heeft het RIVM een verkennende analyse naar de gezondheid en leefomgeving van de omwonenden van Chemelot uitgevoerd. 

• Luchtkwaliteit & Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) 
  Wij bevorderen de kwaliteit van de leefomgeving onder andere door het verminderen van emissies van, en de blootstelling aan, luchtverontreinigende stoffen. In 2025 is het laatste meetstation voor de herijking van het luchtmeetnet gerealiseerd, zodat we beter inzicht krijgen in de luchtkwaliteit. Daarnaast is een OGI-camera aangeschaft om diffuse emissies van ZZS gerichter op te sporen en te reduceren. 

• Geluid & Stilte 
  Door de geluidbelasting terug te dringen, worden de negatieve gezondheidseffecten die samenhangen met geluid van verkeer - zoals (ernstige) hinder en slaapverstoring - beperkt. Als tegenhanger van gebieden met geluidshinder hebben wij ook Stiltegebieden, waar Limburgers in rust kunnen verblijven. In 2025 zijn de beleidsregels voor het kunnen opstijgen en landen met een luchtvaarttuig buiten een luchthaven aangescherpt, zodat er minder geluidshinder optreedt.  

• Afval & CE 
  De kwaliteit van de leefomgeving wordt ook verbeterd door een goed beheer van afvalstoffen onder andere door  het optimaliseren van de inzet van afvalstoffen in een circulaire economie. In 2025 is de verordening nazorgheffing herzien (PS-besluit G-25-007) en is de rekenrente geactualiseerd (stortplaatsen) zodat voldoende doelvermogen wordt verzekerd voor de nazorg van stortplaatsen waar de Provincie voor verantwoordelijk is. 

• Omgevingsveiligheid 
  Naast het bevorderen van de gezondheid van de Limburgers is ook het doel om risico's op zware ongevallen met gevaarlijke stoffen in te perken. In 2025 is in het kader van het 'Convenant voor een veilige ontwikkeling van Chemelot en haar omgeving' afgerond waar op basis van extra veiligheidsmaatregelen zijn getroffen en afspraken zijn gemaakt voor het vervolg.  

We liggen op koers om onze uiteindelijke doelen te behalen, in 2025 is bij de vergunningverlening vertraging opgetreden door een combinatie van onverwachte aanvraagstijging, complexe regelgeving en personeelstekorten; deze vertraging heeft naar verwachting geen impact op het behalen van onze doelen voor 2027.

Wat merkt de Limburger ervan?