1. § Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft inzicht in de uitgangspunten voor de heffing van belastingen en rechten, de lokale lastendruk en de kwijtschelding. 

Een deel van het geld dat de Provincie ontvangt, komt van belastingen en heffingen die inwoners en ondernemers betalen. Het grootste deel daarvan krijgen we via een toeslag bovenop de motorrijtuigenbelasting, dit heet de ‘opcenten op de motorrijtuigenbelasting’ (MRB). Verder zijn er nog andere heffingen, zoals leges (kosten voor bijvoorbeeld een vergunning), grondwaterheffing (voor het oppompen van grondwater) en ontgrondingenheffing (voor het afgraven van grond).

Als wij geld innen via belastingen en heffingen, gebruiken we het ‘profijtbeginsel’. Dit betekent dat wie voordeel heeft van een bepaalde dienst of voorziening, daarvoor ook betaalt. Bij heffingen, zoals leges (kosten voor bijvoorbeeld een vergunning), geldt dit principe sterker dan bij belastingen, zoals de opcenten op de motorrijtuigenbelasting. Verder moeten we ons bij het bepalen van de hoogte van deze heffingen altijd houden aan regels, afspraken en wetten. Bijvoorbeeld regels uit de Provinciewet (art. 222 t/m 226).

Elk jaar stellen we deze regels officieel vast. Dat doen we in twee documenten: de Legesverordening Limburg (met de daarbij horende prijzentabel) en de Grondwaterheffingsverordening. De uitgangspunten voor deze heffingen gebruiken we ook bij het maken van de programmabegroting van de Provincie. In het Statenvoorstel van de betreffende verordeningen rapporteren wij ook over de kostendekkendheid. 

In de onderstaande tabel ziet u hoeveel geld de Provincie heeft gekregen via lokale heffingen. 

Hierna leggen we uit hoe het beleid werkt voor verschillende provinciale heffingen. Het gaat om de volgende onderdelen:

• Opcenten op de motorrijtuigenbelasting;
• Lokale lastendruk;
• Leges in het kader van de Omgevingswet;
• Grondwaterheffing;
• Ontgrondingenheffing;
• Kwijtscheldingsbeleid.

In het coalitieakkoord van 2023 tot 2027 (“Elke Limburger telt!”) staat dat wij zorgen voor gelijke aanpassing (“indexatie”) van de motorrijtuigenbelasting en de rest van onze begroting. Dat betekent dat de verhoging van het aantal opcenten bij de motorrijtuigenbelasting even groot is als de aanpassing van de hele begroting.

In de onderstaande tabel ziet u hoe het aantal opcenten verandert in de jaren 2023 tot en met 2029.

Lokale lastendruk betekent: hoe hoog zijn de lokale belastingen, zoals de motorrijtuigenbelasting, vergeleken met landelijke belastingen? Voor Limburg is vooral de hoogte van de ‘opcenten’ belangrijk. Opcenten zijn een extra toeslag op de motorrijtuigenbelasting die de Provincie mag heffen. In 2025 mocht elke Provincie maximaal 139,9 opcenten heffen. 

Periodiek geeft de Belastingdienst een overzicht van alle auto's en motoren in Limburg. Dit gebeurt met een lijst (“gewichtsuitdraai”), waarin het gewicht en het soort brandstof per voertuig staan.

Op basis van de situatie op 28 juni 2024 verwachtten we voor Limburg in 2025 een opbrengst van meer dan € 1,475 mln. per opcent. Op basis van de prognose van de belastingdienst is in 2025 € 132,62 mln. begroot. De werkelijke realisatie bedraagt €129,34 mln.  Dat is € 3,27 mln. lager dan geraamd.

Omdat Limburg 85,8 opcenten heeft geheven (en 139,9 maximaal mocht heffen), is er een ‘onbenutte belastingcapaciteit’ van 54,1 opcenten. Anders gezegd: de Provincie had in 2025 nog € 79,8 miljoen extra mogen vragen, maar koos ervoor dit niet te doen.

Provincies zijn, samen met gemeenten, voor een groot deel verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening in Nederland. De nieuwe Omgevingswet is een fundamentele stelselherziening van het omgevingsrecht. In de Omgevingswet, wordt alle wetgeving ten aanzien van het fysieke domein geïntegreerd, zowel inhoudelijk als procedureel. Deze wet heeft onder andere de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), Wet ruimtelijke ordening (Wro), de Wet milieubeheer, de Ontgrondingenwet, de Wet Natuurbescherming (Wnb) en de Waterwet (gedeeltelijk) vervangen. 
Vergunningen die op basis van deze wetten werden aangevraagd, vormen met de invoering van de omgevingswet een onderdeel van de omgevingsvergunning en worden niet meer apart aangevraagd/verleend. In de Omgevingswet zijn in hoofdstuk 13 financiële bepalingen over leges en heffingen opgenomen. Onderstaande tabel geeft inzicht in de kostendekkendheid op basis van nacalculatie.

Provincies kunnen een grondwateronttrekkingsheffing opleggen aan onttrekkers van grondwater. De opbrengst is bedoeld voor bepaalde specifiek aangewezen grondwateruitgaven van de Provincie. De heffing is ondergebracht in artikel 13.4b van de Omgevingswet. Nadere regels zijn opgenomen in artikel 8.3 en 8.4 van het Omgevingsbesluit. De grondwaterheffing wordt geheven over de hoeveelheid onttrokken grondwater conform het beleid en de tarieven in de Grondwaterheffingsverordening Limburg. In onderstaande tabel zijn alle kosten en opbrengsten opgenomen om inzicht te krijgen in de kostendekkendheid. 

Op grond van artikel 13.4a van de Omgevingswet kan bij provinciale verordening een ontgrondingenheffing worden ingesteld (dit artikel is ontleend aan artikel 21f van de Ontgrondingenwet). In de legesverordening Limburg 2025 zijn daartoe tarieven opgenomen voor het in behandeling nemen van een aanvraag om een omgevingsvergunning (of een verlenging) voor een ontgrondingsactiviteit als bedoeld in artikel 5.1 van de Omgevingswet.

Het provinciale kwijtscheldingsbeleid volgt het Rijksbeleid op grond van artikel 232e, tweede lid, van de Provinciewet. Uitzonderingen daarop zijn in daartoe voorkomende gevallen in de desbetreffende verordening opgenomen. Dit beleid wordt uitsluitend gehanteerd voor natuurlijke personen. Aan niet-natuurlijke personen wordt geen kwijtschelding verleend. Aangezien het leeuwendeel van de belastingplichtigen niet-natuurlijke personen betreft, is kwijtschelding niet of nauwelijks aan de orde.