Toelichting op balans per 31-12-2025

Op de activazijde (linkerkant) van de balans staan de bezittingen van de Provincie Limburg. Dit zijn bijvoorbeeld gronden, gebouwen, machines, auto’s, voorraden, vorderingen en geld (zoals aandelen, uitstaande bedragen en liquide middelen). De balans per 31 december 2025 laat hiervan een momentopname zien.
Veel van deze bezittingen zijn bedoeld om langer dan één jaar door de Provincie te worden gebruikt. De waarde verandert in principe niet sterk, tenzij er nieuwe investeringen worden gedaan, bezittingen worden verkocht of buiten gebruik gesteld, geld wordt ontvangen van derden, of afschrijvingen en waardeverminderingen plaatsvinden. Wanneer een bezitting wordt afgestoten (desinvestering), wordt deze van de balans verwijderd. Het afschrijven van bezittingen gebeurt volgens de afspraken uit de financiële verordening 2024. De exacte werkwijze hiervoor is toegelicht bij de waarderingsgrondslagen en resultaatbepaling in deze jaarrekening.

De bezittingen zijn te onderscheiden in twee posten:

1. Vaste activa, bestaande uit immateriële -, materiële- en financiële vaste activa;
2. Vlottende activa, bestaande uit voorraden, uitzettingen, liquide middelen en overlopende activa.

De totale waarde aan bezit ultimo 2025 is ruim € 2.276 miljoen. Daarmee stijgt ons bezit met bijna € 11 miljoen ten opzichte van 2024 (€ 2.265 miljoen). 

Op hoofdlijnen zijn de volgende mutaties in balanswaardes van 2024 naar 2025 zichtbaar:

• Immateriële vaste activa nemen € 14,36 mln. toe van € 58,11 mln. naar € 72,47 mln.  
• Materiële vaste activa nemen € 10,80 mln. af van € 420,73 mln. naar € 409,93 mln. 
• Financieel vaste activa nemen € 40,14 mln. toe van € 1.353,42 mln. naar € 1.393,56 mln. 
• De voorraden nemen € 16,37 mln. toe van € 10,77 mln. naar € 27,14 mln.
• De uitzettingen nemen € 118,07 mln. af van € 378,94 mln. naar € 260,87 mln.
• De liquide middelen blijven gelijk op € 0,02 mln.
• Overlopende activa nemen € 68,89 mln. toe van € 42,96 mln. naar € 111,86 mln. 

Onderstaande toelichtingen op de diverse balansposten geven inzicht in de balansposten die per saldo deze stijging verklaren.

Immateriële vaste activa zijn activa die niet tastbaar zijn. Investeren betekent in financiële zin dat wij vermogen vastleggen in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. In deze categorie zijn dat investeringen die de Provincie doet waar geen bezittingen tegenover staan, zoals de kosten van onderzoek en ontwikkeling voor mogelijke investeringen. Daarnaast zijn hier investeringen in activa van derden opgenomen. Onderstaand treft u de toelichting op de balans van deze posten op hooflijnen. Hieruit blijkt een stijging van € 14,36 mln. waarbij de balanswaarde is gestegen van € 58,11 mln. ultimo 2024 naar € 72,47 mln. ultimo 2025. 

Onderstaande tabel specificeert het verloop van deze posten en geeft daarmee inzicht in de ontwikkeling van de balanspositie van immateriële vaste activa. De toename van de boekwaarde ultimo 2025 (€ 72,47 mln.) ten opzichte van 2024 (€ 58,11 mln.) bedraagt per saldo € 14,36 mln. en  wordt grotendeels veroorzaakt door investeringen in bijdragen aan activa in eigendom van derden, deze worden verder toegelicht onder "Immateriële vaste activa - belangrijkste investeringen in bijdragen aan activa van derden". 

Zoals vermeld in de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling bestaat het risico dat het project Tram Maastricht Hasselt zal worden afgeboekt. De huidige boekwaarde bedraagt € 5,78 mln. en is verantwoord onder de post "Bijdragen in activa in eigendom van derden". Over de precieze impact bestaat op dit moment nog geen duidelijkheid. Het is afhankelijk van de betrokken partijen of er overeenstemming wordt bereikt over de terugbetaling van betaalde kosten. Inmiddels bevindt dit proces zich in een juridische procedure.

Onderstaande tabel specificeert de belangrijkste investeringen aan activa van derden voor 2025.

Materiële vaste activa zijn investeringen waarin geld langer dan een jaar wordt vastgelegd, zoals grond, gebouwen etc. Investeren betekent in financiële zin dat wij vermogen vastleggen in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen hebben een economisch nut indien ze verhandelbaar zijn en/of indien ze kunnen bijdragen aan het genereren van middelen. Iets dat te koop c.q. te verkopen is, maakt het nog niet “verhandelbaar”. Verkeersvoorzieningen (bijvoorbeeld verkeerslichten) worden gekwalificeerd als ‘inrichting van de openbare ruimte’ en zijn vergelijkbaar met straatverlichting, afvalbakken, bankjes, speeltoestellen etc. Al deze goederen leveren geen geld op, maar hebben een maatschappelijk nut en zijn derhalve investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. 

De boekwaarde ultimo 2025 (€ 409,93 mln.) is per saldo met € 10,80 mln. gedaald ten opzichte van de standen ultimo 2024 (€ 420,73 mln.). Deze afname wordt veroorzaakt door afschrijvingen en afwaarderingen op investeringen waardoor de nieuwe investeringen in provinciale infrastructuur de boekwaarde per saldo niet doen stijgen.

De investeringen met economisch nut zijn opgebouwd uit onderstaande posten. De boekwaarde van investeringen ultimo 2025 (€ 29,12 mln.) met economisch nut zijn met € 3,38 mln. gedaald ten opzichte van ultimo 2024 (€ 32,50 mln.), grotendeels als gevolg van reguliere afschrijvingen, daartegenover staan enkele investeringen in machines, apparaten en installaties en overige materiële vaste activa.

Onderstaande tabel specificeert het verloop van deze posten en geeft daarmee inzicht in de ontwikkeling van de balanspositie van de investeringen met economisch nut. De boekwaarde daalt van € 32,50 mln. ultimo 2024 naar € 29,12 mln. ultimo 2025. De daling in boekwaarde (€ 3,38 mln.) is met name het gevolg van reguliere afschrijvingen. 

De investeringen met maatschappelijk nut zijn opgebouwd uit onderstaande posten. Hieruit blijkt per saldo een daling van € 1,60 mln. De balanswaarde van deze post is daarmee gedaald van € 348,98 mln. ultimo 2024 naar € 347,38 mln. ultimo 2025.

Volledigheidshalve merken wij het volgende op:

Er wordt bij de investeringen met maatschappelijk nut geen onderscheid gemaakt in investeringen van voor 2017 en vanaf 2017 als gevolg van wijzigingen in de BBV. Investeringen van voor 2017 waarbij sprake was van inzet van reserves hadden ultimo 2016 geen boekwaarde meer.

Onderstaande tabel specificeert het verloop van deze posten en geeft daarmee inzicht in de ontwikkeling van de balanspositie van investeringen met maatschappelijk nut. De daling van de boekwaarde (€ 1,60 mln.) van € 348,98 mln. ultimo 2024 naar € 347,38 mln. ultimo 2025 is een combinatie van investeringen en reguliere afschrijvingen. Daarnaast heeft er een grotere bijdrage vanuit derden plaatsgevonden en is een deel van de grond- weg- en waterbouwkundige werken afgewaardeerd. De reden voor afwaardering (€ 4,86 mln.) heeft betrekking op de beëindiging van het project gebiedsontwikkeling VDL Nedcar.

Onderstaand overzicht specificeert de belangrijkste investeringen met maatschappelijk nut. 

Door middel van erfpacht geeft de Provincie derden de bevoegdheid om gronden in bezit van de Provincie te houden en te gebruiken. De Provincie ontvangt hiervoor een vergoeding (erfpachtcanon). Deze wordt als baat in de exploitatie verantwoord. Onderstaand de specificatie van de in erfpacht uitgegeven gronden. Per saldo daalt de boekwaarde met € 5,82 mln. van € 39,25 mln. ultimo 2024 naar € 33,43 mln. ultimo 2025.

In 2025 is een deel van het perceel tuinbouwgrond Siberië verkocht voor een bedrag van € 5,86 miljoen. Dit betreft een transactie conform het provinciale erfpachtkader, waarbij de eigenaar van de grond gebruik heeft gemaakt van het eerder overeengekomen koopoptie-recht. Op verzoek van de eigenaar, die over voldoende financiële middelen beschikte om zijn bedrijfsactiviteiten verder te ontwikkelen, is het erfpachtrecht beëindigd en heeft hij de grond weer volledig in eigendom verkregen.

Financieel vaste activa betreffen geldleningen en kapitaalverstrekkingen aan derden. Hieronder vallen de uitgeleende gelden aan derden en kapitaalverstrekkingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Rentetypische looptijd betekent dat de rente is vastgelegd voor een bepaalde tijd (looptijd van de uitgeleende gelden). 

Deze financiële vaste activa zijn een belangrijke post voor de Provincie en het achterliggende beleid is bepaald op basis van Sturing in Samenwerking 3.0.

Uit de balans blijkt een toename van de waarde van € 1.353,42 mln. naar € 1.393,56 mln. Dit na diverse investeringen, desinvesteringen en afwaarderingen. Het is noodzakelijk om op basis van de waarderingen van de diverse deelnemingen over te gaan tot afwaardering. Hier is sprake van een duurzame waardevermindering van € 23,38 mln.

In 2025 zijn de eerder gevormde voorzieningen geheel vrijgevallen (€ 4,56 mln.), doordat, deels door afwaardering, er geen risico op financieel verlies resteert, is de onzekerheid over het waardeverlies volledig weggenomen en is de voorziening niet langer noodzakelijk. Daarentegen is er een nieuwe voorziening gevormd voor € 28,00 mln. voor kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen (LEF).

Het overzicht levert verder nog informatie over uitzettingen > 1 jaar. Dit betreft: 

• uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een looptijd ≥ 1 jaar. Het betreft alle middelen die uit hoofde van de Wet Fido in ’s Rijks schatkist worden aangehouden in de vorm van één of meerdere deposito’s met een resterende looptijd van één jaar of langer;
• overige uitzettingen met een looptijd ≥ 1 jaar. Dit heeft betrekking op verhandelbare vorderingen aan toonder met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één jaar. De houder van deze schuldtitel heeft geen eigendomsrechten op de emittent. Kort gezegd gaat het om risicomijdend verhandelbaar papier met een lange looptijd. Voorbeelden zijn obligaties en Medium Term Notes. Het gaat hier niet om langlopende leningen. Ook bezittingen aan effecten vallen hier niet onder.

Onderstaande tabel specificeert de kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen uit het verloopoverzicht van de financiële vaste activa in 2025. Deze post heeft betrekking op vorderingen die eigendomsrechten op vennootschappen vertegenwoordigen. Dergelijke vorderingen geven de houder recht op een aandeel in de winst alsmede in het netto vermogen in geval van liquidatie. Hier is sprake van risicodragende vorderingen. De waarde van de vordering en de vergoeding voor het beschikbaar gestelde vermogen staan niet contractueel vast, maar zijn afhankelijk van marktontwikkelingen. Dividenden die hieruit voortvloeien maken onderdeel uit van de exploitatie. In onderstaande tabel staan de kapitaalverstrekkingen in 2025 aan deelnemingen gespecificeerd. Evenals de afwaarderingen op de diverse deelnemingen. Er is een nieuwe voorziening getroffen inzak het Limburgs Energiefonds ad € 28 mln. Daarentegen is een voorziening voor Campus Vastgoed Greenport Venlo B.V. ad € 3,95 mln. vrijgevallen inzake kapitaalverstrekkingen en € 0,62 mln. voorziening inzake leningen. Het risico op waardeverlies is weggenomen. 

De belangrijkste afwaardering betreft NV Holding Businesspark Luchthaven Maastricht ad € 19,26 mln. Van deze afwaardering heeft € 9,48 mln. betrekking op een geplande afwaardering conform begroting. Dit zijn de agiostortingen van de Provincie in NV HBLM in 2025. Conform het kredietbesluit van PS van 16 december 2022 worden deze agiostortingen direct afgewaardeerd. Daarnaast is er een aanvullende afwaardering van € 9,78 mln. Deze afwaardering is volledig gedekt uit de risicoreserve Financieel Instrumentarium Sturing in Samenwerking, aangezien al sinds 2020 het conservatieve uitgangspunt wordt genomen dat een mogelijke afwaardering van de boekwaarde op HBLM tot de mogelijke scenario’s behoord. Tot vorig boekjaar was ons standpunt dat het perspectief in de business case van HBLM nog voldoende was om het verschil tussen de boekwaarde en het eigen vermogen van de vennootschap  te overbruggen. Dit ondanks het verwateringseffect (van 100% naar 60% van de aandelen) door de aandelenuitgifte in 2023 aan Schiphol Nederland BV.

Er is een voorziening van € 28 mln. gevormd voor het Limburgs Energie Fonds B.V.. In 2025 heeft het college van Gedeputeerde Staten Provinciale Staten actief geïnformeerd over de verslechterende positie van deze deelneming. Daarbij zijn mitigerende maatregelen genomen om toekomstige verliezen te dekken. Hierbij heeft een additionele storting in de risicoreserve Financieel Instrumentarium Sturing in Samenwerking ter hoogte van € 9,5 mln. plaatsgevonden (Najaarsnota 2025), zodat voldoende bufferruimte werd opgebouwd om toekomstige verliezen van LEF te kunnen opvangen.

Bij het opmaken van de jaarrekening 2025 zijn, in lijn met het beleid rondom Sturing in Samenwerking, de jaarlijkse revisiedocumenten opgesteld op basis van de meest actuele beschikbare informatie. Op basis van deze informatie is besloten het risico rondom LEF nader te waarderen en hiervoor een voorziening te treffen ter waarde van € 28 mln. Dit is in lijn met het Besluit Begroting en Verantwoording. Deze extra last heeft geleid tot de begrotingsoverschrijding in het overzicht van baten en lasten in programma 4, Nieuwe energie en Leefmilieu. Daartegenover staat dat binnen de reeds gevormde risicoreserve voldoende dekking aanwezig was om deze mutatie financieel op te vangen.

Onderstaande tabel specificeert de leningen u/g aan deelnemingen uit de verloopstaat van de financieel vaste activa in 2025. De leningen betreffen hier langlopende, niet-verhandelbare vorderingen die een oorspronkelijke looptijd hebben van meer dan één jaar, blijkend uit niet-verhandelbare documenten tussen leningnemer en de Provincie. Kenmerken zijn: een onvoorwaardelijke schuld met aflossing op vaste vervaldata volgens een afgesproken aflossingsschema en een afgesproken rentevergoeding. De rentevergoedingen worden in de exploitatie verantwoord. Tot langlopende leningen behoren ook gestorte waarborgsommen. In onderstaande tabel staan de verstrekte leningen aan deelnemingen in 2025 gespecificeerd. Er zijn geen nieuwe voorzieningen getroffen. Daarentegen is een voorziening voor Campus Vastgoed Greenport Venlo BV Brighthouse ad € 0,62 mln. vrijgevallen, met een gedeeltelijke afwaardering is het risico op waardeverlies weggenomen.  

Onderstaande tabel specificeert de overige langlopende leningen u/g uit de verloopstaat van de financieel vaste activa. Net als bij de leningen aan deelnemingen gaat het hier ook om langlopende, niet-verhandelbare vorderingen die een oorspronkelijke looptijd hebben van meer dan één jaar. Onderstaand de specificatie van de verstrekte leningen in 2025. Er zijn geen nieuwe voorzieningen getroffen.

Vlottende activa kenmerken zich doordat deze investeringen normaliter binnen een jaar weer in geld worden omgezet, zoals voorraden, kortlopende vorderingen en liquide middelen. De waarde hiervan kan jaarlijks sterk fluctueren. Bijvoorbeeld bij activa grondexploitaties, die (deels) afgerond en verkocht worden, of waarin geïnvesteerd wordt door de Provincie.

De waarde van de vlottende activa is gedaald van € 432,69 mln. (2024) naar € 399,88 mln. (2025), een daling van € 32,81 mln. 

De balanswaarde van de voorraden verschilt van de boekwaardes, omdat voorzieningen hierop in mindering worden gebracht. De totale voorraadpost op de balans bedraagt ultimo 2025 € 27,14 mln. Dit betreft:

• de balanspost Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie bedraagt ultimo 2025 € 16,06 mln. en bestaat uit:
  • de balanswaarde van de bouwgronden in exploitatie is € 12,87 mln. De boekwaarde ultimo 2025 bedraagt echter € 22,71 mln. Het verschil bedraagt € 9,85 mln. en betreft de voorziening die in het verleden is getroffen voor het project Laerbroeck;
  • de ontwikkelopgave Natuur, € 3,19 mln. 
• de balanspost Gereed Product ter grootte van € 11,08 mln. Deze bestaat uit:
  • overige grondvoorraden, € 11,03 mln.;
  • handelsgoederen, € 0,05 mln.

De boekwaarde van de voorraden is van 2024 (€ 21,06 mln.) naar 2025 (€ 36,89 mln.) toegenomen met € 15,93 mln., met name door de ontwikkelopgave Natuur en aankoop gronden Greatheide en de Lexhy.

De grondvoorraden Californië II maken onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Californië, welke ruimte moet bieden aan grootschalige glastuinbouw. De overige grondvoorraden hebben betrekking op ruilgronden/anticiperende aankopen met als insteek het aanjagen van toekomstige projecten en ontwikkelingen. Dit kunnen gronden zijn die mogelijk direct benodigd zijn voor toekomstige projecten dan wel indirect benodigd zijn als ruilgrond. De boekwaarde ultimo 2024 (€ 11,078 mln.) is met € 12,82 mln. toegenomen, vooral door aankopen van gronden naar € 23,91 mln. ultimo 2025.  In 2025 is een investering van € 12,88 miljoen gedaan inzake het gebied Graetheide – de Lexhy. Deze strategische verwerving, uitgevoerd samen met de gemeente Sittard-Geleen, betreft circa 354 hectare landbouw- en natuurgrond, inclusief drie pachthoeves en twee woningen. Hiermee behouden Provincie en Gemeente regie op de provinciale en gemeentelijke belangen in het gebied en kunnen de doelen uit de strategische gebiedsvisie voor de omgeving van Chemelot worden geborgd. 

In de paragraaf Grondbeleid van deze jaarstukken is een uitgebreide toelichting opgenomen inzake deze grondposities. 

Bouwgrondexploitaties zijn activiteiten waarbij ruwe onbebouwde gronden worden omgevormd tot aan derden te verkopen dan wel in erfpacht uit te geven bouwterreinen. Zoals ook uit de paragraaf grondbeleid blijkt, verwachten wij geen voor- of nadelig eindresultaat op deze projecten, vandaar het geraamde eindresultaat van € 0.

Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid in deze jaarstukken. 

Onderhanden werk betreft gronden buiten bestemmingsplannen, herinrichting van locaties of terreinen. Dit geldt voor de realisatie van de ontwikkelopgave Natuur. Onderstaande tabel specificeert de financiële stand van zaken met betrekking tot realisatie van deze opgave. Van het totale gevoteerde krediet van € 178,14 mln. is inmiddels € 146,28 mln. besteed. Wij verwachten nog € 31,86 mln. te spenderen en ontvangen daarbij nog € 35,05 mln. aan projectinkomsten. Resulterend in een geraamd eindresultaat van € 0. Het project loopt daarbij tot en met 2027.

Dit heeft betrekking op verhandelbare vorderingen aan toonder met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één jaar. De houder van deze schuldtitel heeft geen eigendomsrechten op de emittent. Kort gezegd gaat het om risicomijdend verhandelbaar papier met een lange looptijd. Voorbeelden zijn obligaties en Medium Term Notes. 

In relatie tot het schatkistbankieren vermelden wij dat het drempelbedrag waarover verantwoording wordt afgelegd en dat door de Provincie buiten de schatkist van het Rijk wordt aangehouden zeer beperkt van omvang is en gericht is op kleine transacties. Meer hierover in de paragraaf Financiering.

Ook bij deze post is er sprake van een verschil in presentatie op de balans en de boekwaarde, omdat de voorziening oninbaarheid in mindering wordt gebracht op de balanswaarde. 

De balanswaarde van deze post daalt van € 378,94 mln. ultimo 2024 naar € 252,50 mln. ultimo 2025.

Liquide middelen zijn geldmiddelen die de Provincie beschikbaar heeft in de vorm van banksaldi. Ten opzichte van 2024 is het bedrag aan liquide middelen per saldo niet gewijzigd.

Overlopende activa, zijn activa die betrekking hebben op kosten of opbrengsten die in een bepaalde periode zijn gemaakt of ontvangen, maar die pas in een volgende periode daadwerkelijk worden betaald of ontvangen. Ze worden op de balans opgenomen om een juist beeld te geven van de financiële positie van de Provincie. Dit betreft bijvoorbeeld vooruitbetaalde bedragen, evenals de nog te ontvangen bijdragen van derden en andere overheidslichamen. Deze post is gestegen van € 42,96 mln. (2024) naar € 111,86 mln. (2025). Een stijging van € 68,9 mln. 

Onderstaand de vooruitbetaalde bedragen met betrekking tot de EU en Nederlandse overheidslichamen. De vermeerderingen in 2025 betreffen vorderingen op het Rijk van € 36,53 mln. voortvloeiend uit de toegezegde Rijksbijdrage voor de Maaslijn. 

Onderstaand overzicht geeft inzicht in de overige posten met betrekking tot overlopende activa. Ook hier zien we saldi opgenomen inzake de Maaslijn voor een totaal van € 24,03 mln. als gevolg van, met name, een vooruitbetaling voor 2028.

De passivazijde van de balans (rechterzijde) geeft inzicht in hoe onze bezittingen zijn gefinancierd. Dit kan door:

1. Vaste passiva, bestaande uit eigen vermogen, voorzieningen en vaste schulden;
2. Vlottende passiva, bestaande uit kortlopende schulden en overlopende passiva.

Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het jaarrekeningresultaat. Het vreemd vermogen bestaat uit de voorzieningen en schulden. 

De totale passivazijde is gelijk aan de activazijde en bedraagt ultimo 2025 € 2.276 mln.  Daarmee stijgt de wijze van financiering eveneens met € 10,89 mln. ten opzichte van 2024 (€ 2.265 mln.).

Het eigen vermogen bestaat uit de provinciale reserves en het gerealiseerde resultaat. Op de balans is deze indeling ook terug te vinden. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan Provinciale Staten een bepaalde bestemming heeft gegeven. 

Het eigen vermogen is ultimo boekjaar gedaald van € 1.699 mln. naar € 1.664 mln. Met name als gevolg van een lager resultaat over 2025 ten opzichte van het resultaat 2024 en een afname van de bestemmingsreserves.

Onderstaand het verloopoverzicht van de reserves. Naast de reguliere toevoegingen en onttrekkingen die worden toegelicht in de exploitatierekening is in onderstaande tabel ook de bestemming van het resultaat van de Jaarstukken 2025 terug te vinden.

Ook is een verbijzondering te zien van vermindering ter dekking van afschrijvingen. Deze verminderingen gaan voornamelijk ten laste van zogenaamde bruteringsreserves. Dit zijn reserves die speciaal zijn ingesteld om toekomstige kapitaallasten te dekken, waarbij de hoogte is afgestemd met de restant afschrijvingen gedurende de hele looptijd. Daarnaast is de risicoreserve Financieel instrumentarium Sturing in Samenwerking ingezet ter dekking van de duurzame afwaarderingen van deelnemingen.

De inzet van de reserves vindt plaats op basis van eerdere besluitvorming conform begroting of in lijn met het instellingsbesluit van de reserve.