Jaarverslag in het kort en Strategisch kader

Onderstaand volgt het jaarverslag in het kort.

De jaarstukken zijn het sluitstuk van de financiële cyclus van 2025. Hierin leggen wij verantwoording af over het uitgevoerde beleid en de besteding van middelen in 2025. In de Jaarstukken 2025 ligt de focus op de uitvoering van de acht beleidskaders voor 2024-2027. Maar intussen staat ook onze omgeving natuurlijk niet stil. Nationale opgaven vragen in toenemende mate om provinciaal eigenaarschap en regionale daadkracht. Die rol neemt Provincie Limburg zelfbewust op zich en we maken daarbij ook noodzakelijke keuzes voor de toekomst. Het strategisch perspectief van de Jaarstukken 2025 schetsen we dan ook langs deze drie lijnen: onze inzet op landelijke opgaven, focus op uitvoering, en agendering voor de langere termijn.

1. Limburg neemt initiatief voor landelijke opgaven 

Urgente landelijke opgaven vragen om een Provincie die nadrukkelijk initiatief pakt en de grenzen opzoekt van haar reikwijdte. Provincie Limburg formuleerde daartoe in 2025 o.a. acht strategische proposities. Met als doel om te bouwen aan een sterke, veerkrachtige en innovatieve Limburgse samenleving. Dat hebben we in 2025 bijvoorbeeld gedaan in relatie tot de opgaven in het landelijk gebied. Met het Limburgs Offensief Stikstof (LOS) hebben we onze verantwoordelijkheid genomen voor stikstofreductie en natuurherstel in onze provincie. Dankzij een succesvolle lobby bij het Rijk ontvangen we een Rijksbijdrage van € 300 mln. als startpakket voor NOVEX De Peel en ontvangen we per 2026 extra Rijksmiddelen voor de uitbreiding van het ANLb met circa 1.100 hectare. Daarmee benadrukken we de rol van de boer in natuur- en landschapsbeheer. Ook droegen we vanuit onze provinciale rol maximaal bij aan het behalen van (Europese) water- en bodemkwaliteitsdoelen door de uitvoering van het Aanvalsplan Waterkwaliteit en het plan Bodemvitalisering Limburg. Ondanks onze inzet, blijft het echter een grote uitdaging om de doelstellingen voor 2026 en 2027 te behalen, en is met name de stikstofproblematiek nog verre van opgelost. De intrekking van het ‘Transitiefonds landelijk gebied en natuur’ en het uitblijven van doorbraken uit de Ministeriële Commissie voor Economie en Natuurherstel (MCEN), hebben in 2025 de snelheid en de vooruitgang beperkt. Dankzij het LOS hebben we desondanks, samen met alle betrokken regionale partners, stappen kunnen zetten.

Met de herijkte Woondeal zijn in 2025 extra middelen vrijgemaakt voor kennisdeling met en specialistische ondersteuning van gemeenten, waardoor de voorbereidingen voor woningbouwprojecten verder kan worden ondersteund. Woningbouw rondom IC-stations stimuleerden we door een Verstedelijkingscontour met ontwikkelprincipes voor de steden vast te stellen. Om al deze huishoudens in de toekomst ook van energie te voorzien, is het uitbreiden van de energie-infrastructuur en het tegengaan van netcongestie van groot belang. Met de vaststelling van het provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat 2.0 (pMIEK 2.0) pakte de Provincie in april 2025 samen met haar partners regie op de energie-infrastructuur. Ook zijn de procedures voor verschillende belangrijke elektriciteitsverbindingen in uitvoering genomen, waarbij wij de bereidheid hebben uitgesproken om bevoegd gezag te worden voor de 150 kV verbinding Graetheide – Beek – Schoonbron. 

Voor Chemelot zijn deze investeringen in de energie-infrastructuur ook van cruciaal belang, om te kunnen verduurzamen en daarmee positie te houden in een snel veranderende wereldmarkt. Wereldwijd heeft de chemische sector het moeilijk. Bedrijven herijken hun plannen en heroverwegen de locaties waar ze hun activiteiten kunnen en willen uitvoeren. Dat heeft ook gevolgen voor Chemelot. Mede dankzij Provincie Limburg is de Rijksoverheid in het voorbije jaar nog nadrukkelijker gaan beseffen dat Chemelot onmisbaar is voor de strategische autonomie van Nederland. Zeker in tijden van geopolitieke spanningen is het noodzakelijk om als land zelf te kunnen blijven beschikken over mogelijkheden om grondstoffen en basismaterialen te produceren, en grip te houden op de bijbehorende ketens. De meeste van die ketens beginnen op Chemelot. Die boodschap stond in 2025 eens temeer centraal in het geactualiseerde ‘Limburgs bod voor een duurzaam Chemelot’ dat aan het Rijk is aangeboden. Behoud van Chemelot vraagt om verduurzaming van het chemiecluster vanuit een gelijk speelveld in Europa.

Daarom hebben wij ook ondersteuning geboden bij de proposities van Chemelot rondom de Clean Industrial Deal, en heeft de Provincie samen met gemeente Sittard-Geleen de gronden Lexhy en Graetheide aangekocht. Dat stelt ons in staat om regie te houden op de provinciale en gemeentelijke belangen en doelen van de ’strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot’.

Onze inzet op verduurzaming beperkte zich in 2025 nadrukkelijk niet alleen op de industrie. Voor de verduurzaming van onze logistiek bijvoorbeeld maakten we met de opgeleverde havenvisie BluePorts Limburg een belangrijke stap in de ‘modal shift’ van weg naar water. Voor het waarmaken van deze, maar ook onze andere opgaven is het voor Limburg vanzelfsprekend om ook voorbij de landsgrenzen te kijken. Met de nieuwe buurlandenstrategie zetten we in op meer structurele en duurzame grenssamenwerking met België en Duitsland op alle relevante terreinen.  

2. Provincie volop in uitvoering

2025 is het derde jaar van dit college en stond daarmee ook vooral in het teken van uitvoering. In de jaarstukken over 2025 is dat goed te zien. Vanuit diverse kaders en regelingen werden initiatieven en projecten in de Limburgse samenleving ondersteund en gerealiseerd. De provinciale Leefbaarheidsaanpak bijvoorbeeld is een groot succes met meer dan 500 initiatieven die eind 2025 zijn ontvangen, waarvan er al 138 zijn gehonoreerd. In de uitvoering wordt samenwerking gezocht met initiatiefcoaches en zogeheten buurtboosters, waarin meerdere betrokken organisaties samenwerken. Samen met gemeenten en maatschappelijke partners is er werk gemaakt van het tegengaan van laaggeletterdheid en armoede. Ook in 2025 is de uitrol van Dal Vrij Limburg gestart, waarmee mensen met een minimuminkomen kosteloos gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer in de daluren. Cultuur- en sportdeelname werd in 2025 gestimuleerd voor bijna 7.500 kinderen uit gezinnen met een kleine beurs via het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Vanaf 22 december 2025 kon ook de eerste groep inwoners met schade aan hun woning als gevolg van het mijnbouwverleden zich bij de Provincie melden voor een vergoeding. Zo is Provincie Limburg op tal van terreinen daadkrachtig aan het werk om leefbaarheid te verbeteren en gemeenschappen te versterken.

Het jaar 2025 was ook een bijzonder jaar voor onze vrijheid en democratie: in samenwerking met verschillende gemeenten organiseerden we nationale, regionale en lokale herdenkingen, educatieve projecten en feestelijke activiteiten om 80 jaar bevrijding te vieren na de Tweede Wereldoorlog. Herdenken draagt bij aan het versterken van democratisch besef en de weerbaarheid van de samenleving richting de toekomst. Die weerbaarheid hebben we in 2025 ook in praktische zin versterkt via intensieve samenwerking met gemeenten in het kader van twee nieuw gestarte Regio Deals (Noord-Limburg II en Midden-Limburg I). Inzet is om beschikbare middelen in dat kader gericht en doordacht in concrete projecten te laten landen. Dat past bij onze inspanningen om de uitvoeringskracht van de 31 Limburgse gemeenten in algemene zin te vergroten.

Focus op uitvoering betekent ook: een robuuste uitvoering van VTH-taken door de omgevingsdiensten in Limburg. Daartoe heeft PS in maart 2025 besloten het budget voor de jaarlijkse opdracht van de Omgevingsdienst Zuid-Limburg structureel te verhogen. Robuustheid zien we ook terug in de uitvoering van onze mobiliteitsopgaven. Veel projecten uit het IPML zijn na een zorgvuldige voorbereiding conform planning uitgevoerd, binnen budget en met beheersbare risico's. Vanuit onze rol als concessiehouder voor het openbaar vervoer stuurden we via het vervoersplan, maar ook wederom via een boete, op resultaten van Arriva. De belangrijkste stap is de uitvoering van de 100% dienstregeling, waarbij gelijktijdig de betrouwbaarheid toenam en de rituitval verminderde. Alleen voor de Drielandentrein blijft de betrouwbaarheid nog achter.  

Ook innovatie vraagt om uitvoeringskracht. Een gunstig vestigingsklimaat ontstaat immers niet vanzelf. De ontwikkeling van onze 4 Brightlands-campussen ligt op koers, en is In 2025 verder versterkt met de financiering van de Brightlands Startup League. Ook zijn we in 2025 gestart met een landelijke campagne om Brightlands nadrukkelijk te positioneren als hét innovatie-merk van Limburg. Zo geven we regiobranding nieuwe invulling, met als kernboodschap: ‘Limburg vernieuwt zonder grenzen’. Ook is het programma Limburg Toekomstbestendig door LIOF succesvol afgerond. Allemaal initiatieven die in 2025 hebben bijgedragen aan een regionale economie die volop ruimte biedt voor startups en innovatieve mkb’ers. Daarbij kon aandacht voor onderwijs en arbeidsmarkt niet ontbreken, bijvoorbeeld met de extra investering van € 2 mln. in de Vakmanschapsagenda mbo 2030. Zonder talent geen economisch succes immers.

Voor onze agrariërs is de zogeheten ‘Blijversaanpak’ volop in uitvoering. Tegelijkertijd hebben wij ook oog voor onze omgeving en gevolgen van hinder en overlast. In dat kader zijn ook de omgevingsfondsen van Chemelot en Maastricht Aachen Airport inmiddels operationeel en stimuleren projecten die de kwaliteit van leven voor omwonenden verbetert. Kwaliteit die ook wordt bepaald door een rijk cultureel aanbod en inspirerend erfgoed. In 2025 bleven wij ons hardmaken voor een evenwichtige landelijke spreiding van het cultuuraanbod. Met de in 2025 opgestelde meerjarige museumvisie ‘Waardevol verbonden’ maken we structureel meer geld vrij voor de Limburgse musea en bieden we een helder toekomstperspectief. Ook is met gemeenten nauw samengewerkt om uitvoering te geven aan een aantal grote restauratieopgaven voor erfgoed in o.a. Steyl, Rolduc en het Romeins Museum.

Om de uitvoering van al onze ambities kracht bij te zetten, versterkten we in 2025 het leiderschap en ambtelijk vakmanschap in de provinciale organisatie middels het Organisatie Ontwikkel Traject (OOT). Ook werkten we meer risico- en effectgericht in ons interbestuurlijk toezicht (IBT). 

3. Limburg agendeert en kiest voor de lange termijn 

Naast de aandacht voor de uitvoering van vandaag, keken we in 2025 ook alvast naar morgen en zelfs overmorgen. Met de uitwerking en oplevering van Toekomstvisie 2050 werden organisatie, college en PS uitgedaagd om ver in de toekomst te kijken en in verschillende scenario's te denken. Dit resulteerde in één integrale visie op de Limburgse economie, wonen, landelijk gebied, mobiliteit en energie. Ruimtelijke keuzes voor de toekomst werden gemaakt in het ontwerp van de Provinciale Omgevingsvisie, die in 2025 ter inzage werd gelegd. Door het grote aantal ontvangen zienswijzen (ruim 1.250), is besloten om de behandeling van de POVI uit te stellen tot mei 2026. Hiermee wordt de tijd genomen voor een goede beoordeling van de zienswijzen en de nodige inhoudelijke gesprekken met bestuurlijke partners en Provinciale Staten. 

De Limburgse keuzes en kansen brachten we in 2025 meermaals actief onder de aandacht bij de Rijkoverheid door middel van onze acht strategische proposities: de ‘Limburgse kansen voor heel Nederland'. Met onder andere Limburg Centraal, het Limburgs Bod voor een Duurzaam Chemelot, de Einstein Telescope en de Limburgse Defensie Agenda reikt de Provincie Den Haag de hand om samen coalities te smeden en Nederland vooruit te helpen. Ons aanbod en ‘de vraag aan Den Haag’ gaan daarbij hand in hand. Ook inhoudelijk werden de nodige stappen gezet in 2025, om de proposities te ondersteunen. Denk aan de vaststelling van het voorstel voor de Provinciale Energiediensten Maatschappij (PEM) door PS, waarmee Limburg toont dat de energietransitie sociaal en inclusief kan zijn en (energie)armoede kan bestrijden. Maar ook aan de gebiedsgerichte aanpakken voor kwetsbare wijken en dorpen. Het sluiten van intentieovereenkomsten vormt het startsein voor langjarige samenwerking met betrokken partners in het sociale, onderwijs- en veiligheidsdomein, zowel regionaal als landelijk.

Met het vaststellen van het langjarige Actieprogramma Talent Charter 2035 is de samenwerking tussen onderwijsinstellingen, werkgevers en de overheid geïntensiveerd om de krapte op de Limburgse arbeidsmarkt aan te pakken. En met het ondertekenen van een Memorandum of Understanding voor trinationaal onderwijs versterkten vijf universiteiten in Euregio Maas-Rijn hun grensoverschrijdende samenwerking, om zo de aantrekkingskracht op (tri)nationaal talent te vergroten. Tenslotte zijn er voorbereidingen getroffen om te komen tot een Brightlands Future Fund, dit initiatief is mede tot stand gekomen na gesprekken met het ministerie van Economische Zaken, als opdrachtgever van het rapport-Wennink en in overleg met LIOF. Allemaal initiatieven die op langere termijn helpen de kansen van onze provincie te benutten en haar samenleving en economie blijvend te versterken.,

4. Tot slot 

De lijnen zoals hierboven geschetst zetten we dit jaar, binnen de kaders van de Begroting 2026, nadrukkelijk voort. Daarbij zijn we ons zeker ook bewust van een aantal risico's en afhankelijkheden. Die horen erbij en die gaan we aan. Zo blijven we als Provincie onze rol pakken. Onze ambitieuze inzet is meteen een uitgestoken hand aan het nieuwe kabinet om samen verder te bouwen aan een krachtige provincie. 

5. Resultaat 2025

Het jaarresultaat 2025 is € 85,30 mln. Van dit bedrag is € 28,46 mln. 'vrij besteedbaar resultaat' en zal worden toegevoegd aan de Algemene reserve. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 56,85 mln. over te boeken naar 2026 om hiermee aan reeds aangegane verplichtingen te kunnen voldoen.

De onderbesteding die ook dit jaar weer zichtbaar is geworden, blijft onze aandacht houden. Als organisatie blijven we werken aan een realistische begroting, door maandelijkse budgetbesprekingen, het monitoren van de voortgang van de inhoudelijke opgaven en het nemen van acties in de vorm van begrotingsbijstellingen bij de voorjaars- en najaarsnota als de inhoudelijke ontwikkelingen hierom vragen. Tevens is er naar aanleiding van de Najaarsnota 2025 en de onderbesteding die daarin zichtbaar werd voor programma 1 Perspectief voor het landelijk gebied, een taskforce landelijk gebied gestart. Deze taskforce inventariseert welke onderdelen in het programma de onderbesteding veroorzaken om vervolgens naar een oplossing toe te werken. Dit met het doel om de onderbesteding vanuit de oorzaak aan te pakken en deze daarmee duurzaam te kunnen verlagen. 

In dit financieel kader zijn het resultaat 2025, de bestemming ervan en de uiteenzetting van de financiële positie samengebracht. Het financiële resultaat 2025 bedraagt € 85,30 mln. Het begrote resultaat 2025 was € 30,28 mln. Van het resultaat zal € 56,85 mln. worden ingezet in 2026 en verder om aan reeds aangegane verplichtingen met derden te kunnen voldoen. Na aftrek van het deel van het resultaat dat nodig is voor de overboekingsvoorstellen resteert een ‘vrij resultaat’ van € 28,46 mln.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaarrekeningresultaat en de bestemming ervan. Om lopende verplichtingen af te kunnen handelen, wordt voorgesteld een gedeelte van het resultaat hiervoor in te zetten via de overboekingsvoorstellen. Het vrije deel van het resultaat zal, na instemming van Provinciale Staten met het Statenvoorstel, worden toegevoegd aan de Algemene reserve. Nieuwe initiatieven zullen in tegenstelling tot eerdere jaren worden betrokken bij de Kadernota 2027 en Voorjaarsrapportage 2026.

Zoals uit onze jaarrekening blijkt, worden veel van onze lasten verrekend met reserves en baten. Deze verrekening zorgt ervoor dat het resultaat niet wordt beïnvloed. Onderstaande tabel geeft inzicht in die posten die juist wel effect hebben op het resultaat en hoe dus het jaarresultaat 2025 tot stand is gekomen. Het werkelijk resultaat 2025 bedraagt € 85,30 mln. Terwijl het begrote resultaat 2025 € 30,28 mln. bedraagt. Het te verklaren verschil bedraagt daarmee € 55,03 mln. Onderstaande tabel geeft inzicht in dit verschil op hoofdlijnen. 

Zoals uit de jaarrekening 2025 blijkt, is deze structureel sluitend en beschikt de Provincie over een gezonde vermogenspositie. Ook beschikt de Provincie over een aanzienlijke onbenutte belastingcapaciteit (€ 79,8 mln. in 2025, € 89 mln. in 2026) en een gezond weerstandsvermogen.

In lijn met eerdere jaren laat het meerjarige vooruitzicht een minder gunstig beeld zien, door teruglopende begrotingsruimte. Ten  opzichte van de begroting 2026 is het risicoprofiel licht toegenomen als gevolg van de herijking Provinciefonds. Dit proces is nog niet afgerond. Wij verwachten bij de meicirculaire 2026 over het fonds meer informatie. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt inzicht gegeven in het totale risicoprofiel van de Provincie en de mogelijkheden om deze risico's op te vangen.  In bredere zin kijken we ook naar de ontwikkelingen bij het rijk. Eerder is de volgende toezegging gedaan:

T9546: Gedeputeerde Satijn zegt u toe, met inachtneming van de vertaling van het Regeerakkoord, u over de korting op de SPUKs en wat die gevolgen hiervan zullen zijn voor ons beleid te informeren. 

In het kader van actieve informatieplicht blijven wij uw Staten informeren over de gevolgen voor beleid en bijdragen van het rijk aan onze doelen, zodra er meer nieuws is. Wij verwachten dat dit onderdeel wordt van de besprekingen met het nieuwe kabinet.

Bij de jaarstukken 2024 zijn er een aantal toezeggingen gedaan in de context van onderbesteding.  

T9700: Gedeputeerde Satijn zegt toe in de context van de onderbesteding te kijken of de opzet van de subsidieregelingen nog meer kan bijdragen aan een realistischere begroting en daarmee het beperken van de onderbesteding.

Provinciale Staten hebben op basis van het gewijzigde Statenvoorstel Najaarsnota 2025 G-25-021 d.d. 7-11-2025 een “egalisatiereserve meerjarige projectsubsidies” ingesteld waarmee effecten van onderbesteding op het jaarrekeningresultaat van deze subsidies worden geëgaliseerd, Daarnaast is de ambtelijke sturing op de lopende subsidiebudgetten geïntensiveerd. Periodiek vinden afstemmingsmomenten plaats tussen de afdeling subsidies en de (beleids)teams om zo tijdig sturing te kunnen geven aan de subsidiebudgetten. Ook is de aanlevering van liquiditeitsprognoses van meerjarige projectsubsidies verder geformaliseerd. Zo dient de bestuurder van de ontvangende partij deze te ondertekenen. 

T9692: Gedeputeerde Satijn zegt toe om in aanloop naar de volgende jaarstukken in beeld te brengen op welke wijze wordt omgegaan met afhankelijkheden rondom rijksmiddelen, alsmede binnen de verstrekte subsidies en door de provincie uitgevoerde projecten.

Zoals ook in het strategisch perspectief vermeld blijven we werken aan een realistische begroting en is naar aanleiding van de Najaarsnota 2025 en de onderbesteding die daarin zichtbaar werd voor programma 1, een taskforce landelijk gebied gestart. Deze taskforce inventariseert welke onderdelen in het programma de onderbesteding veroorzaken om vervolgens naar een oplossing toe te werken. Dit met het doel om de onderbesteding vanuit de oorzaak aan te pakken en deze daarmee duurzaam te kunnen verlagen. 

Op de hoofdpagina treft u een dashboard aan met zowel het financiële resultaat alsmede de Kwaliteitsindicator over de behaalde resultaten. 

In de programmaverantwoording vindt u de hyperlinks naar de digitale beleidskaders. De doelindicatoren worden gepubliceerd in de P&C beleidsmonitor op 13 mei 2026.

In de verantwoording over de beleidsproducten treft u een uitgebreide stoplichtenindicator aan op Kwaliteit, Tijd en Geld. Deze systematiek is gericht op bijsturing van onze maatregelen en middelen. Wij lichten deze kort toe.