4.1.2. Verduurzaming Gebouwde Omgeving & Warmte en Grootschalige opwek

Stand van zaken moties/amendementen:

Gewijzigde Motie 3012 Huizing c.s. inzake betere benutting alternatieve locaties en toepassingen voor zon PV
Op 1 juli 2025 is Provinciale Staten geïnformeerd over de uitvoering van deze motie (GS DOC-00787306). De regels zijn aangepast zodat duidelijker is waar zonnepanelen het beste kunnen komen. Er is onderzocht welke nieuwe technieken er zijn en waar zonnepanelen kunnen worden geplaatst, maar grote vernieuwingen zijn voorlopig niet te verwachten. Het blijft lastig om genoeg geschikte plekken te vinden. De provincie gaat daarom, samen met de RES-regio’s, vooral inzetten op dubbel gebruik van ruimte voor zonnepanelen binnen de eerste drie voorkeurslocaties. 

3e Gewijzigde Motie 3068 Sol c.s. inzake energie opslag studiedag 
Op 10 januari 2025 heeft de studiedag energie opslag plaatsgevonden. 

2e Gewijzigde Motie 3118 Zicht op SMR en 4e Gewijzigde Motie 3020 inzake Rijksgeld voor onderzoek SMR's
De provincies werken samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) aan het Rijksprogramma SMR's. Dit programma is gericht op het informeren en voorbereiden van provincies op de komst van SMR’s, onder andere door onderzoek naar regionale technische potentie, inpassing in het regionale energiesysteem, maatschappelijk draagvlak, informatievoorziening en verkenning van mogelijke locaties. Provincie Limburg zet de Rijksmiddelen in om uitvoering te geven aan motie 3020 Schyns c.s. “inzake Rijksgeld voor onderzoek SMR's”. Motie 3118 is afgedaan met de mededeling van de portefeuillehouder inzake de start van simulaties van het Rijksprogramma SMR’s. Hiervoor is op 18 februari 2025 een brief van gedeputeerde Van Caldenberg gestuurd (GS DOC-00749783). In februari 2026 zijn Provinciale geïnformeerd over het beschikbaar stellen van het rijksgeld voor het nationale SMR programma (GS DOC-00880788). Daarmee is motie 3020 afgedaan.    

Gebouwde omgeving & Warmte 

• De ontwikkeling van het Proof of concept Warmtenet Zuid-Limburg WZL) is in 2025 verder voortgezet. In 2025 is, naast de tien betrokken gemeenten, Enpuls en de Provincie Limburg, ook Energie Beheer Nederland (EBN) aangesloten bij de ontwikkeling van Warmtenet Zuid-Limburg (WZL). EBN is door het Rijk aangewezen als de beoogde Nationale Deelneming Warmte. Diverse woningcorporaties als potentiële afnemers hebben samen met de deelnemers aan WZL een intentieovereenkomst ondertekend. In 2026 wordt het bestaande ontwerp van WZL verder ontwikkeld. 

• Mijnwater heeft in 2025 verdere professionaliseringsstappen gezet. Fase 1 van het masterplan (Heerlen) is voortvarend voortgezet en de voorbereidingen op fase 2 (Kerkrade) zijn gestart. Daarbij is aanvullende financiering gerealiseerd via leningen en subsidies ten behoeve van de verdere ontwikkeling. Provinciale Staten zijn op 27 januari 2026 nader geïnformeerd over de doorontwikkeling van Mijnwater via Statenvoorstel (G-26-001/GS DOC-00877999). 
  
  
• In 2025 zijn de ontzorgingsprogramma’s voor bedrijfsmatig en maatschappelijk vastgoed gecontinueerd en verder ontwikkeld. Zo is op 1 mei 2025 het Ontzorgingsprogramma MKB gestart, waarmee kleine en micro-mkb-ondernemers subsidie krijgen voor deskundig advies gericht op verduurzaming van bedrijfsgebouwen en -processen. In totaal kunnen 504 ondernemers ondersteund worden tot en met 2027. Het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed is voortgezet en heeft nieuwe deelnemers verwelkomd. Voor 2026 staat een vernieuwde opzet gepland, met extra aandacht voor kleinere vastgoedeigenaren en samenwerking onder de noemer ‘Limburg Bespaart’. De uitwerking hiervan wordt eind eerste kwartaal 2026 verwacht. 
• De ondersteuning van energiebesparing met de Limburgse RES-regio’s en woningcorporaties is in 2025 voortgezet. De verduurzamingsopgave voor woningcorporaties verloopt via nationale en gemeentelijke afspraken. Gemeenten ontvangen via de subsidieregeling ‘Soortenmanagementplannen voor natuurvriendelijke isolatie’ ondersteuning bij het opstellen van plannen voor een versnelde verduurzaming van de gebouwde omgeving. Hierover is overleg geweest met woningcorporaties en RES Noord- en Midden-Limburg; RES Zuid-Limburg is geïnformeerd, maar heeft geen besparingsopgave aan haar RES-bod toegevoegd. De op te richten Provinciale Energiediensten Maatschappij gaat deze energiebesparing verder ondersteunen, in samenwerking met gemeenten (en de RES-regio’s). 
  
  
• Vanaf maart 2024 ondersteunt de Provincie Limburg gemeenten bij de aanpak van energiearmoede via een operationele ondersteuningspool. Deze pool faciliteert kennisdeling, beantwoordt vragen van gemeenten, organiseert bijeenkomsten en stimuleert het uitwisselen van best practices. De Provincie biedt hiermee actiegerichte begeleiding, ondersteuning en ontzorging. De ondersteuningspool valt onder pijler 2 van de PEM-aanpak en ondersteunt gemeenten bij hun lokale en regionale energiearmoedebeleid.

 Grootschalige opwek 

• In 2025 is op basis van de opgave rondom het vergroten van energie opwek gewerkt aan de ontwerp Provinciale Omgevingsvisie met hierin zoekgebieden voor de opwek van zonne- en windenergie waarbij voor specifieke zoekgebieden een actieve rol voor de Provincie wordt voorzien. Het Rijk heeft in oktober 2025 haar nationale strategie omtrent kleine modulaire reactoren (SMR’s) gepresenteerd (GS DOC-00842939). 

• Het kabinet ziet voor provincies een rol in ruimtelijke verkenningen en als bevoegd gezag voor SMR’s bij industrieclusters, cluster 6 bedrijven en het faciliteren van innovatieve demonstratieprojecten (GS DOC-00842939). Het kabinet heeft de intentie provincies vanuit het SMR-programma te ondersteunen bij het ontwikkelen van beleid rondom SMR’s binnen het regionale energiesysteem en het onderzoeken van mogelijke geschikte locaties. De Provincie Limburg neemt deel aan IPO-overleggen over de verdere uitwerking van deze ondersteuningsmogelijkheden voor medeoverheden. Daarnaast zijn er voorbereidende gesprekken met Limburgse stakeholders gevoerd over het indienen van aanvragen zodra Rijksmiddelen daadwerkelijk beschikbaar komen. 
• We blijven, samen met de RES-regio’s, werken aan het behalen van de RES-doelen. Dit wordt onderbouwd met recente voortgangsrapportages die aan Provinciale Staten zijn aangeboden (GS DOC-00793681 (RES ZL) en GS DOC-00773273 (RES NML)). Daarnaast is binnen de POVI de motivatieplicht op lokaal eigenaarschap verder aangescherpt, waarmee we invulling geven aan het streven naar ten minste 51% lokaal eigenaarschap bij projecten waarbij de omgeving kan meeprofiteren. 
  
  
• Vanuit de inzet op meervoudig ruimtegebruik en in samenwerking met RES Zuid-Limburg is in 2025 een onderzoek gestart naar de realisatie van solar carports als innovatieve grootschalige opweklocatie. De resultaten van dit onderzoek worden verwacht in Q2 2026. Hiermee leveren we een bijdrage aan het actieprogramma voor nieuwe grootschalige opweklocaties met meervoudig ruimtegebruik. 
  
  
• Het strikte "nee, tenzij" principe is verwerkt in de instructieregels van de provinciale Omgevingsverordening. 

 Provinciale Energie Maatschappij 

• Het plan van aanpak voor de PEM is verwerkt in het sonderend stuk ‘Verkenning Provinciale Energiediensten Maatschappij’ dat in september 2024 is behandeld. Daarmee is dit resultaat toen behaald. Op 31 oktober 2025 hebben Provinciale Staten ingestemd met het Statenvoorstel ‘Inrichting Provinciale Energiediensten Maatschappij’. In dit voorstel zijn de nadere contouren opgenomen die inzicht geven in de twee pijlers waar de PEM zich op gaat richten: ‘Lokale energie autonomie vergroten’ en ‘Energie armoedebestrijding’. Met dit besluit is het kader vastgesteld waarbinnen de inrichting van de PEM zal plaatsvinden. Bij de behandeling van dit voorstel is ‘Gewijzigde Motie 3228 Hendrikx c.s. inzake Instellen klankbordgroep PEM’ aangenomen. Deze motie roept op tot het formeren van een klankbordgroep voor ondernemers- en burgercollectieven, uiterlijk in het derde kwartaal 2026 om zodoende deze te betrekken bij de voorbereiding van de PEM evaluatie in 2027. In december zijn de aanmeldingen voor deze klankbordgroep ontvangen en Q1 2026 zal de eerste sessie in 2026 plaatsvinden.