1. Perspectief voor het landelijk gebied

(x €1.000)

Uitgaven

€ 117.114

18%

Inkomsten

€ 22.792

Saldo

€ -94.322

Perspectief voor het landelijk gebied

Het Beleidskader Perspectief voor het landelijk gebied (PS, 24 mei 2024) en de hierbij behorende doelenboom vormen deze coalitieperiode het kompas voor onze inzet. Aan de doelenboom hebben we de voorwaarde verbonden dat het realiseren van doelen haalbaar en betaalbaar moet zijn; wijzigingen zijn aan de orde als beleid van de nieuwe regering hiertoe aanleiding geeft.
Blijvende prioriteit is nodig voor de grote uitdagingen waar het landelijk gebied van Limburg voor staat. De in gang gezette transitie vraagt de komende jaren majeure inzet van middelen en instrumenten om de landbouw te verduurzamen en toekomstperspectief te bieden, de natuur en de waterkwaliteit te verbeteren, stikstof- en broeikasgasemissies terug te dringen en verdroging en wateroverlast tegen te gaan.

Het Rijk kwam op 26 juni 2026 met een uitgebreid maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof. Het is duidelijk dat dit stevige pakket grote impact heeft, met name op agrarische ondernemers in Limburg, maar ook op het werkpakket van Provincie Limburg en op onze aanpak in het Limburgs Offensief Stikstof (LOS). Bij de uitwerking van het pakket wordt een grote rol toegedicht aan de provincies, onder meer bij de definitieve selectie, het vastleggen en het stellen van regels t.b.v. de zonering en als gebiedsregisseur bij een groot deel van de gebiedsprocessen. In het tweede deel van 2026 zal zowel een verdiepende analyse van de impact van het pakket op Limburg, alsook de gezamenlijke uitwerking van de maatregelen de nodige tijd en aandacht vragen en richting geven aan de werkzaamheden in 2027.

Onze ambitie om aan de slag te gaan met de uitdagingen en de door ons gestelde opgaven in het landelijk gebied is onverminderd. We gaan door met het uitvoering geven aan de opgaven met de beschikbare rijksmiddelen en eigen middelen. De reguliere wettelijke taken voeren wij conform plan uit. Tevens geven wij invulling aan de door PS aangenomen moties. Met het Rijk worden nieuwe afspraken voorbereid over de financiering van het natuurbeleid na 2027. Waar tussentijds nieuwe taken bij de Provincie worden belegd, zoals recent voor natuurbrandpreventie, is beschikbaarheid van bijbehorende rijksmiddelen het uitgangspunt.

Blijvend zetten wij ons in voor de leefbaarheid van het landelijk gebied en het behoud van het unieke Limburgse landschap. Daarnaast geven wij uitvoering aan het Aanvalsplan Waterkwaliteit, het plan Bodemvitalisering Limburg, participeren wij in hoogwaterbeschermingsprojecten en stimuleren wij initiatieven op het gebied van natuur en landschap die het bereiken van de hierbij gestelde doelen ondersteunen. Met dit alles willen wij bijdragen aan perspectief voor het landelijk gebied, voldoen aan (inter)nationale verplichtingen en weer houdbare vergunningen verlenen voor nieuwe (economische) ontwikkelingen in Limburg. Via het programma WRL (Waterveiligheid en Ruimte Limburg) werkt de Provincie samen met het Waterschap Limburg en de Limburgse gemeenten aan een klimaatrobuust watersysteem dat bestand is tegen weersextremen. Door middel van aanpassingen in het watersysteem en in de ruimtelijke ordening is het mogelijk om de kans op overstromingen, zoals we die in de zomer van 2021 hebben ervaren, te verkleinen.

Perspectief en verduurzaming van de landbouw en aandacht voor voedselzekerheid krijgt onder meer invulling via de Blijversaanpak, die centraal staat bij de ontwikkeling van de landbouw in het landelijk gebied. Dit is in deze begroting opgenomen in Programma 3 Werken aan een toekomstbestendige economie. Wij zetten in op agrarisch natuurbeheer, de legalisatie van de PAS-melders en op een extra impuls in natuur-, landschap- en waterherstel.

Onze beleidskaders

Het Beleidskader Perspectief voor het Landelijk gebied is op 24 mei 2024 door Provinciale Staten vastgesteld. Met dit kader worden de doelen en ambities uit hoofdstuk 1 'Perspectief voor het landelijk gebied' van het coalitieakkoord 2023-2027 'Elke Limburger telt' uitgevoerd.

Daarnaast zijn diverse beleidskaders, programma's en uitvoeringsplannen opgesteld die samen richting geven aan de ambities uit het coalitieakkoord;

Wat willen we bereiken?

1. Perspectief voor het landelijk gebied
- 1.1. Natuur en landschap
- 1.3. Water

1.1. Natuur en landschap

Ten aanzien van Natuur en Landschap streven wij deze statenperiode de volgende doelstellingen na:

We hebben de kwaliteit van het Limburgse landschap versterkt, en daarmee ook de leefbaarheid van het landelijk gebied zowel voor de mens als de natuur.
In 2027 is de bescherming van en de staat van instandhouding ten gunste van biotopen en leefgebieden van dieren en planten verbeterd.
In 2027 is uitstoot van broeikasgassen en ammoniak door de landbouw in Limburg verminderd.

Wat merkt de Limburger ervan?

Aan de hand van indicatoren maken wij zichtbaar of we op koers liggen met het behalen van onze doelstellingen voor deze Statenperiode. Hierbij is de Provincie natuurlijk ook afhankelijk van partners en andere autonome ontwikkelingen. De indicatoren worden in het najaar geactualiseerd middels de P&C beleidsmonitor voor Limburg najaar 2026.

1.3. Water

Voor het thema Water is het streven in deze coalitieperiode gericht op het realiseren van een duurzaam, robuust en ecologisch gezond watersysteem, dat beter kan omgaan met wateroverlast en droogte en dat voorziet in voldoende water van verbeterde kwaliteit.
De Provincie Limburg wil aantoonbare stappen blijven zetten om de waterkwaliteit in Limburg te verbeteren en de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) dichterbij te brengen. We willen zorgen voor voldoende bronnen voor ons drinkwater nu en in de toekomst en willen de gevolgen van droogte in Limburg terugdringen door veerkrachtige watersystemen te ontwikkelen. Het is ons streven om de waterveiligheid van het gehele Limburgse watersysteem te verbeteren en de kans op overstromingen van huizen en bedrijven zo klein mogelijk te maken.

In het kader van hoogwaterveiligheid werken we met het Rijk en het Waterschap samen om ervoor te zorgen dat uiterlijk in 2050 alle primaire keringen langs de Maas aan de wettelijke norm voldoen van de Waterwet. Hoewel de waterveiligheidsopgave van de Maas de verantwoordelijkheid is van het Rijk en het Waterschap, participeren wij als Provincie, naast de gemeenten, in veel gevallen ook in deze hoogwaterbeschermingsprojecten met als doel om de ruimtelijke kwaliteit in de projectgebieden te verbeteren. Ons werk is erop gericht dat de Limburgse Maasvallei een aantrekkelijk woon-, werk-, recreatie- en leefgebied is en blijft, mét een toekomstbestendige bescherming tegen hoogwater.

In het programma ‘Samen naar een waterrobuust Limburg’ resteert van de Provinciale bijdrage van € 50 mln. nog € 10 mln. die nog niet is toebedeeld aan een van beide programma’s HWBP (1.3.2.) of WRL (1.3.4.). In de Voorjaarsrapportage 2026 werd verwezen naar een mogelijke financiële deelname in de toekomstige integrale aanpak Maas-Roer (omgeving Roermond). De intentie om bij te dragen zal nader worden onderzocht. In de eerste helft van 2027 kan hier naar verwachting een besluit over worden genomen.

Het hoogwaterproject Ruimte voor de Maas bij Oeffelt heeft afgelopen jaar vertraging opgelopen en bij het project Lob van Gennep speelt een voorfinancieringsopgave. Dit heeft geleid tot een vraag voor extra middelen aan alle projectpartners om respectievelijk de vertragingskosten te kunnen dekken (Oeffelt) en de rentelasten te kunnen financieren (Lob van Gennep). Op 28 augustus 2026 is het betreffende statenvoorstel in de commissie Leefomgeving behandeld en op 25 september zal de behandeling in de Provinciale Statenvergadering plaatsvinden.

Om het bovenstaande te bereiken streven we deze collegeperiode ten aanzien van Water de volgende doelstellingen na:

In 2027 is er een duurzamer, robuuster en ecologisch gezonder watersysteem dat beter kan omgaan met wateroverlast en droogte en dat voorziet in voldoende water en verbeterde kwaliteit.
In 2027 zijn diverse dijkverbeteringsprojecten inclusief ruimtelijke opgaven in uitvoering.

Wat merkt de Limburger ervan?

Wat mag het kosten?

Voor de uitvoering van de jaarplannen binnen dit programma bedragen de totale lasten € 117,11 mln.

Om het Beleidskader 'Perspectief voor het landelijk gebied' uit te voeren, heeft het college van GS ingestemd met de inzet van aanvullende middelen uit het begrotingsresultaat voor:

Passieve Soorten, € 0,04 mln., structureel, conform het GS-besluit van 19 mei 2026;
Jagers in het Groen, € 0,10 mln. voor de periode van 2 jaar (€ 0,05 mln. per jaar), conform het GS-besluit van 14 april 2026;
Grenspark Maas-Swalm-Nette, € 0,37 mln. voor de periode 2027–2030 waarvan € 0,07 mln. is geraamd voor 2027 en het restant van € 0,30 mln. over de jaren verdeeld, conform het GS-besluit van 14 april 2026.

Voor meer uitleg hierover verwijzen wij naar producten van dit programma, onderdeel Geld.

Het tekort op de begroting van € 94,32 mln. wordt gedekt uit de algemene middelen (programma 9: Financiën en overhead).

Bedragen x €1.000

Verbonden partijen inzake Perspectief voor het landelijk gebied

Door de uitvoering van de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV) en de Ruimte voor Ruimte (RvR) via RVR C.V. en de verbonden partijen Provincie Limburg Commandiet B.V. en RVR Beheer B.V., is inmiddels een ruimtelijke kwaliteitsverbetering van het Limburgse landelijk gebied gerealiseerd. Naar verwachting zal de terugverdienopgave door genoemde verbonden partijen in 2027 zijn gerealiseerd, hun activiteiten zijn thans in afbouw.

De Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) beheert het leidingennetwerk en de drinkwatervoorziening in Limburg.