1.3.2. Waterveiligheid Maas

Het beleid van de Provincie Limburg voor waterveiligheid langs de Maas is neergelegd in de Provinciale Omgevingsvisie en de uitwerking hiervan in het Provinciaal Waterprogramma 2022-2027. De Provincie acteert hierin als middenbestuur en gebiedsregisseur. Veel van de verantwoordelijkheden inzake het waterveiligheidsbeleid liggen niet bij de Provincie, maar bij het Waterschap en het Rijk.

In 2027 wordt verder gewerkt aan de hoogwaterprojecten waar de Provincie Limburg mede in participeert, waaronder verschillende dijkverbeteringsprojecten met een brede gebiedsontwikkeling (zoals o.a. Lob van Gennep, Arcen en Well) en de MIRT-verkenningen Vierwaarden en Zuidelijk Maasdal.

De projecten worden hoofdzakelijk getrokken door het Waterschap Limburg. Een gedeelte bevindt zich in 2027 in de realisatiefase of gaan hier naar over (Groene Rivier Well, Arcen, Verlaging Dam Lateraalkanaal, Willem Alexanderhaven Roermond, Thorn-Wessem, Lob van Gennep (o.v.v. voorfinanciering) en Baarlo-Hout-Blerick). Project Vierwaarden bevindt zich naar verwachting in 2027 in de planuitwerkingsfase en Zuidelijk Maasdal werkt verder in de verkenningsfase.

De eindoplevering van het grootschalige rivierverruimings- en natuurontwikkelingsproject Grensmaas staat definitief gepland voor 31 december 2027. De hoogwaterbescherming is al lang conform de doelstelling gerealiseerd (2017), waardoor de focus nu ligt op de afronding van de grindwinning, afbouw van de installaties en natuurinrichting zoals afgesproken.

De Provincie Limburg blijft participeren in het Programmabureau Delta Maas en is een werkbudget beschikbaar voor de regionale afstemming in de Maasvallei. Ook dragen we bij aan het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 (voorheen Integraal Riviermanagement (IRM)) via het Deltaprogramma Maas.

Als partner in hoogwaterveiligheidsprojecten werken we door aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit in deze gebieden, waar vaak een complexe waterveiligheidsopgave integraal wordt opgepakt met gebiedsontwikkeling. De Provincie zet zoveel mogelijk in op rivierverruiming. In geval van dijkverbeteringen pleiten we voor maatwerk en innovatieve oplossingen, zodat de negatieve impact van keringen op de omgevingskwaliteit zo beperkt mogelijk wordt gehouden. Voor alle hoogwaterveiligheidsprojecten geldt dat de Provincie geen trekkende rol heeft.

In 2026 worden naar verwachting besluiten genomen over twee beleidskeuzes binnen het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 (RvdR 2.0), de beleidskeuze rivierbodemligging en sedimenthuishouding en de beleidskeuze afvoercapaciteit en ruimtelijke maatregelen, zodat in 2027 gestart kan worden met het uitvoeringsprogramma rivierbodembeheer en bodemmaatregelen. 

De afgelopen jaren is in een aantal hoogwaterprojecten met een bredere gebiedsontwikkeling de nodige voortgang geboekt. Dit is gelukt ondanks de veelheid en complexiteit van de opgaven, alle belangen van verschillende partners die een rol spelen en de brede publieksparticipatie die hierbij wordt opgepakt. Deze voortgang is nodig om uiteindelijk te komen tot een hoogwaterveilige Maasvallei met een goede ruimtelijke kwaliteit. De complexiteit van de hoogwaterprojecten leidt ertoe dat niet altijd de voortgang kan worden geboekt die wenselijk is.

Het Maasproject Zuidelijk Maasdal bevindt zich momenteel in de verkenningsfase en loopt conform planning. De projecten Lob van Gennep en Oeffelt hebben in 2025 en 2026 vertraging opgelopen, waardoor de uitvoering later van start gaat. Het project Verlaging Dam Lateraalkanaal gaat over naar realisatie in het vierde kwartaal van 2027. Project Arcen is eind 2025 in uitvoering gegaan en continueert de uitvoering in 2027. In 2027 koerst het project Baarlo-Hout-Blerick op een start van de eerste fase van de uitvoeringswerkzaamheden. De uitvoering van het project Ruimte voor de Maas bij Oeffelt gaat halverwege 2027 van start met voorbereidende werkzaamheden t.a.v. de uitvoering. De uitvoeringsfase van de dijkversterking van de primaire kering bij de Willem-Alexanderhaven is naar verwachting in het najaar van 2027 voltooid. Verder zal het project Grensmaas, sinds 2007 in uitvoering, afgerond worden. In 2027 staat de goedkeuring van het projectbesluit Lob van Gennep op de planning.

Het budget voor product 1.3.2. Waterveiligheid Maas bedraagt € 9,81 mln. Dit bestaat uit € 8,32 mln. aan reguliere middelen, € 1,18 mln. aan personeelskosten en € 0,31 mln. aan kapitaallasten. De reguliere middelen worden ingezet voor een bijdrage aan de uitvoering van de systeemmaatregel Baarlo, de cofinanciering van de dam van het Lateraalkanaal, extra middelen voor de LOb van Gennep en Oeffelt.

Nieuwe middelen

Voor de uitvoering van het Beleidskader 'Perspectief voor het landelijk gebied' zijn in deze begroting voor 2027 de volgende aanvullende lasten opgenomen:

• Via een apart Statenvoorstel worden Provinciale Staten in de vergadering van 25 september 2026  gevraagd extra middelen beschikbaar te stellen voor het project Lob van Gennep en Oeffelt. Het betreft een totaalbedrag van € 5,38 mln., bestaande uit € 3,90 mln.  voor Lob van Gennep en € 1,48 mln voor Oeffelt.