Strategisch perspectief

Alles bij elkaar genomen ligt er voor de Provincie in 2027 een fors werkpakket. Daarmee blijft de druk op de uitvoeringskracht van de Provincie, maar ook van onze maatschappelijke partners, onverminderd hoog zoals wij ook eerder aangaven in de Kaderbrief 2027. Met de herijking van het provinciefonds zien we ook dat er de komende jaren minder middelen beschikbaar zullen zijn. Voor zowel dit provinciebestuur als een volgend provinciebestuur is focus en realisme bij nieuwe beleidswensen dan ook van groot belang. We zijn scherp op waar we als Provincie Limburg van zijn en we weten wat we voor de Limburgers kunnen betekenen.

Een positief begrotingsresultaat
Voor 2027 verwachten wij een positief resultaat van € 50,34 mln. Het hoge resultaat wordt mede verklaard door een aantal structurele meevallers, zoals renteopbrengsten en een herberekening van de opcenten Motorrijtuigenbelasting. De begroting wijkt hierbij niet veel af van de geprognosticeerde stand uit de Najaarsnota 2026.
Op basis van de begroting 2027 kan worden geconcludeerd dat de Provincie Limburg een gezonde financiële positie heeft: een begroting en meerjarenraming die structureel sluitend zijn, een solide vermogenspositie van € 1,5 mld. en een groot weerstandsvermogen ten opzichte van een relatief laag risicoprofiel. De onbenutte belastingcapaciteit bedraagt voor 2027 € 89,8 mln.  

In onze begroting is een voorschot genomen op het nieuwe verdeelmodel, volgend uit het proces van herijking provinciefonds. Het structurele nadelige effect bedraagt € 19 mln. per jaar en dit zorgt zeker voor de nieuwe Statenperiode voor minder financiële ruimte. Ondanks deze structurele tegenvaller blijft de financiële positie solide. 

Bij het opstellen van de  Programmabegroting 2027 zijn de in de Kaderbrief 2027 opgenomen uitgangspunten voor de begroting 2027 als vertrekpunt genomen.

In onze begroting 2027 en verder hebben wij rekening gehouden met de meerjarige effecten van de Najaarsrapportage 2026 en de separate Statenvoorstellen welke op moment van publicatie nog niet zijn vastgesteld. Dit betreft de Statenvoorstellen:

• Aanvraag extra middelen Maasprojecten Lob van Gennep en Oeffelt (BW12-2026);
• Aanvraag extra krediet N280 Leudal (BW15-2026).

Indien er afwijkende besluitvorming rondom deze voorstellen plaatsvindt, zal de begroting hierop worden aangepast.

Verder is in onze begroting rekening gehouden met:

• Aanvullende reguliere middelen om de beleidskaders uit te voeren (binnen de financiële kaders van de programmareserves);
• Indexatie van de budgetten conform de Meicirculaire 2026;
• Actualisatie van de formatieplanning en doorverdeling van de personele lasten. Hierin zijn ook bijstellingen n.a.v. de nieuwe CAO 2026-2028 provincies opgenomen;
• Autonome ontwikkelingen, zoals rente, dividenden en de algemene uitkering provinciefonds;
• Overige bijstellingen om ramingen actueel te houden.

Hieronder zijn in een samenvattend overzicht alle wijzigingen van de begroting 2027 weergegeven. Verderop in dit hoofdstuk worden de afzonderlijke bijstellingen van de ramingen nader toegelicht, waarbij voor elke post een meerjarig overzicht van de bijbehorende besluiten/ bijstellingen en de dekking wordt gegeven. 

Uit zowel de tabel als onderstaande grafiek blijkt een daling van het begrotingsresultaat 2027 ten opzichte van de Najaarsrapportage 2026 van € 53,65 mln. naar € 50,59 mln. In onderstaande grafiek is de meerjarige ontwikkeling van het begrotingsresultaat gepresenteerd: 

Het begrotingsresultaat 2027-2030 laat vanaf 2028 een dalende lijn t.o.v. de Najaarsrapportage 2026 zien. Dit is het gevolg van inzet van het begrotingsresultaat voor diverse nieuwe voorstellen en autonome ontwikkelingen. 

Hieronder zijn alle mutaties ná de Najaarsrapportage 2026 met betrekking tot de jaarresultaten 2027-2030 weergegeven. Meer toelichting op de mutaties is terug te vinden bij het betreffende programma (zie code in de kolom Product). 

Voor het budgetrecht van de Provinciale Staten is de inzet van nieuwe middelen belangrijk.

Het jaar 2027 staat in het teken van de verdere uitvoering van de beleidskaders en de reeds met uw Staten gemaakte afspraken. Met het einde van de Statenperiode in zicht, zijn wij terughoudend met het formuleren van nieuwe ambities. De focus ligt op het realiseren van de doelstellingen zoals opgenomen in onze beleidskaders. In onderstaande tabel wordt per programma weergegeven voor welke doelen wij voorstellen middelen in te zetten, zodat het vastgestelde beleid voortvarend kan worden uitgevoerd.

In de meeste gevallen maken wij hierbij gebruik van onze programmareserves, zoals weergegeven in de kolom ‘Dekking’. PR staat hierbij voor programmareserve. Maar het kan ook gaan om andere bestemmingsreserves die voor het betreffende doel worden ingezet. Daarnaast kan het voorkomen dat, op basis van nieuwe ontwikkelingen — soms onvoorzien, soms onvermijdbaar — een andere dekkingsbron wordt voorgesteld door het college. In de betreffende programma’s en producten is onder de variabele ‘Geld’ ook een inhoudelijke toelichting gegeven.

Ná de Najaarsrapportage 2026, waarin de programmaramingen zijn geautoriseerd door PS, heeft het college van GS met de volgende voorstellen voor aanvullende middelen ingestemd: 

In het kader van de Woondeal zetten wij in 2027 € 0,61 mln. in van de ontvangen specifieke uitkering. Voor meer informatie verwijzen wij naar Programma 5 'Leefbare steden en dorpen'.

Onder ‘autonome ontwikkelingen’ verstaan wij externe ontwikkelingen waarop de Provincie geen of slechts beperkte invloed heeft. Deze kunnen zowel de baten als de lasten treffen.

In de begroting nemen de lasten toe door de jaarlijkse indexering, die in de meeste gevallen plaatsvindt volgens de Meicirculaire 2026 van het Provinciefonds. Voor een beperkt aantal budgetten wordt een afwijkende indexering toegepast, bijvoorbeeld vanwege contractuele afspraken.
De geïndexeerde lasten worden grotendeels gedekt vanuit de stelpost voor loon- en prijsstijgingen en aanvullend daarop vanuit de algemene middelen (begrotingsresultaat). Daarnaast houden wij, als onderdeel van het financieel beleid, rekening met een aparte stelpost voor toekomstige loonontwikkelingen. Per saldo kosten deze indexeringen € 2,67 mln. Daarnaast stijgen onze inkomsten op basis van de gehanteerde indexaties met bijna € 0,7 mln. 

In de ontwerp Najaarsrapportage 2026 zijn meerjarige besluiten opgenomen die een meerjarige financiële consequentie hebben, zoals faseringen, maar ook nieuwe initiatieven zoals expliciet opgenomen in het betreffende Statenvoorstel. Deze zorgen voor een aanvullende last in de begroting 2027 van € 77,79 mln. 

In het coalitieakkoord 'Elke Limburger telt' is € 206,90 mln. gereserveerd voor het realiseren van de beleidsdoelen in de periode 2023-2027. De inzet van de programmareserves is direct verbonden aan de uitvoering van de beleidskaders, zoals vastgesteld door PS. Op basis van besluitvorming is dit bedrag gestegen tot € 210,50 mln. 

De inzet van de programmareserves geeft een indicatie van de financiële voortgang op de beleidskaders. Onderstaande grafiek toont de voorlopige (daadwerkelijk en begrote) inzet van programmareserves zowel procentueel als in bedragen. Ten aanzien van deze grafiek merken wij het volgende op:

• Het totaal van de programmareserves 2023-2027 in onderstaande grafiek bedraagt € 210,50 mln.; 
• In de begroting is de programmering als volgt verdeeld: € 103,41 mln. in 2026, € 49,72 mln. in 2027 en in totaal € 6,79 mln. voor de periode 2028-2030;
• Op dit moment resteert er nog bijna € 4,66 mln. in de programmareserves, oftewel 2% nog te programmeren middelen beschikbaar;
• De verwachting voor de programmareserve Provincie midden in de samenleving is dat deze nagenoeg volledig ingezet zal worden voor de uitvoering van de Regio Deals.