1.1.3. Landschap

In 2027 blijven we ons in het landelijk gebied inzetten op het versterken van de landschappelijke (kern)kwaliteiten en de leefbaarheid. We richten ons op de vijf resultaten uit het beleidskader Perspectief voor het landelijk gebied en de daaraan gekoppelde vier actielijnen die uitvoering gaan geven aan de verbetering van het landschap:

• De groenblauwe dooradering neemt in 2027 toe door de vrijwillige aanleg van groen-blauwe elementen in het buitengebied, zoals heggen, hagen, bomen en poelen, ondersteund met passende subsidieregelingen (zoals het GLB-NSP, ANLb, de subsidieregeling landschapselementen en de Propositie Heuvelland). Tevens leggen we elementen aan op gronden in Provinciaal eigendom. Daarmee dragen we niet alleen bij aan meer groenblauwe dooradering, maar ook aan biodiversiteit, waterveiligheid, en het verdienvermogen van agrariërs (doelstapeling).
• Door de uitvoering van onder meer LOS, WRL en het Hoogwaterveiligheidsprogramma Maasvallei is de kwaliteit van het landschap verbeterd. 
  We werken mee aan de uitvoering van bovenstaande programma’s.
• In 2027 is het Steunpunt Landschapsbeheer Limburg een centrale speler in de ondersteuning van vrijwillige landschapsinitiatieven. Tevens is het aantal inwoners (vrijwilligers, agrariërs, etc.) dat betrokken is bij beheer, onderhoud en kennisdeling over het landschap substantieel vergroot.
  We ondersteunen initiatieven en organisaties die gericht zijn op educatie over natuur en landschap, voor zowel kinderen als voor volwassenen. Ook via de nationale parken en Grensparken ondersteunen we initiatieven die gericht zijn op educatie over natuur en landschap. 
  Vanuit het Europees programma LEADER (onderdeel van het GLB-NSP) stimuleren wij voor Zuid-Limburg en Weerterland initiatieven - van lokale gemeenschappen - die bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid op het platteland en de leefomgeving. Daarbij spelen natuur, landschap en cultuurhistorie een belangrijke rol. 
• De nationale parken en (grens)parken in Limburg hebben in verbinding met hun omgeving een aantoonbare substantiële bijdrage geleverd aan de bescherming, ontwikkeling en beleving van Limburgse natuur en landschap. 
  De nationale parken de Groote Peel, Nationaal Park de Maasduinen en Nationaal Park de Meinweg werken met de omliggende gebieden en relevante gebiedspartners aan een transitie. 
  Voorts bevorderen we de samenwerking ten behoeve van natuur, landschap en vrijetijdseconomie voor de grensoverschrijdende parken. 

De initiatieven voor de groenblauwe dooradering (GBDA) van het landschap worden ondersteund door:

• Het stimuleren van de aanleg en het beheer van groenblauwe dooradering middels de Nadere subsidieregels landschapselementen;
• In 2025 zijn we gestart met het Landschapselementenregister, waarmee een actueler en gedetailleerder inzicht wordt verkregen in de aanwezigheid van groenblauwe dooradering en landschapselementen in Limburg. De gegevens worden elk half jaar bijgewerkt met de meest recente data voor een betrouwbaar monitoringsproces. De ligging van graften wordt in 2027 nader onderzocht en toegevoegd aan het register;    
• Verder zal een impuls worden gegeven aan de groenblauwe dooradering door middel van de middelen voor agrarisch natuurbeheer.

We ondersteunen het project Zoem Zone Limburg van de Natuur en Milieufederatie Limburg t.b.v. bestuivende insecten. We onderzoeken op welke wijze bestaande/ toekomstige instrumenten voor grondeigenaren passend zijn om in te zetten om het leefgebied voor bestuivers te versterken.

Het landschap en de ruimtelijke kwaliteit wordt versterkt via de grote programma's en via onderstaande initiatieven:

• Het Steunpunt Landschapsbeheer ontvangt jaarlijks een structurele exploitatiesubsidie. Financiering vindt plaats vanuit de middelen voor landschapsbeheer. Hierdoor wordt vormgegeven aan de uitvoeringskracht van het landschapsbeheer, met de inzet en facilitering van vrijwilligers.
• We ondersteunen initiatieven en organisaties die zich richten op natuureducatie en landschapsbeleving voor zowel kinderen als volwassenen. De Natuur- en Milieufederatie Limburg, het Limburgs Landschap, het Natuurhistorisch Genootschap en IVN ontvangen hiervoor een exploitatiesubsidie.
• Via het Europees programma LEADER (onderdeel van het GLB-NSP) stimuleren we voor Zuid-Limburg en Weerterland initiatieven - van lokale gemeenschappen - die bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid op het platteland en de leefomgeving. Daarbij spelen natuur, landschap en cultuurhistorie een belangrijke rol. Aanvragen voor projecten voor beide gebieden kunnen worden ingediend tot en met 2027, tenzij budgetten eerder zijn uitgeput.

Nationale Parken en Grensparken worden ondersteund:
Het Rijk heeft € 0,19 mln. per jaar voor de periode 2027-2030 beschikbaar gesteld voor de nationale parken De Groote Peel, De Meinweg en De Maasduinen. Tevens hebben we per nationaal park € 0,10 mln. cofinanciering per jaar gereserveerd voor dezelfde periode (DOC-00859287). We voeren momenteel gesprekken met de nationale parken ter voorbereiding op de subsidiebeschikkingen voor de periode 2027-2030. Voorts bevorderen we de samenwerking ten behoeve van natuur, landschap en vrijetijdseconomie voor de grensparken. Financiering voor het (Grens)park KempenBroek voor de periode 2027 en verder wordt nog nader onderzocht. Voor het Drielandenpark en het Rivierpark Maasvallei kent onze financiële ondersteuning een tijdpad tot en met 2027 en voor het Grenzeloos Bocageland tot en met 2029. De financiële ondersteuning voor Maas-Swalm-Nette heeft een tijdspad tot en met 2030.

De transitie van het landelijk gebied is een proces dat loopt tot en met 2035. Vanuit de nationale en provinciale opgaven en tijdstermijnen rond natuur, water, landbouw en landschap worden in synergie met de grote programma’s zoals het LOS en WRL de Limburgse landschappelijke (kern)kwaliteiten versterkt. De samenwerking en cofinanciering van de nationale parken en grensparken voeren we conform planning uit. Maar ook de ondersteuning aan Steunpunt Landschapsbeheer en initiatieven voor GBDA voeren we conform planning uit. Wij ondersteunen het EU-programma LEADER (Zuid-Limburg en Weerterland). 
Voor wat betreft het budget voor landschapsbeheer voeren we inventarisaties uit op onze eigen natuurpercelen, met prioriteit voor de natuurcompensatiepercelen. Voor deze laatste categorie is separaat budget beschikbaar. De verwachting is dat deze inventarisaties in 2027 zijn afgerond en dat daarna de maatregelen uitgevoerd kunnen worden. 

Het budget voor product 1.1.3. Landschap bedraagt € 5,49 mln. Dit bestaat uit € 4,13 aan reguliere middelen en € 1,36 aan personeelskosten. De middelen worden ingezet voor landschapsbeheer, de ondersteuning van nationale parken en grensparken, ondersteuning voor natuurbrandpreventie en voor het uitvoeren van achterstallig beheer en onderhoud provinciale gronden.

Nieuwe middelen

Voor de uitvoering van het Beleidskader 'Perspectief voor het landelijk gebied' zijn in deze begroting voor 2027 de volgende aanvullende lasten opgenomen:

•  € 0,37 mln. voor de jaren 2027-2030 voor de financiering van de exploitatie van Grenspark Maas-Swalm-Nette. Waarvan € 0,07 mln. is geraamd voor 2027. De rest van de middelen zijn verdeeld over de jaren 2028 t/m 2030. Dekking van deze middelen komt ten laste van het begrotingsresultaat 2027-2030.