6.1.1. Cultuur

In 2025 heeft de Provincie Limburg belangrijke stappen gezet om cultuur voor iedereen toegankelijk te maken, in lijn met het beleidskader ‘Cultuur en erfgoed voor iedereen’. Het Cultuurconvenant 2025-2028 werd ondertekend en de lobby voor evenwichtige spreiding van landelijke cultuursubsidies is voortgezet. Het Uitvoeringsprogramma Limburgse taal is in 2025 gestart, onder meer met de oprichting van het Staotecomité en de Actiecommissie Limburgse taal. Het Hoes veur ’t Limburgs is middels een exploitatiesubsidie ondersteund. Voor 49 culturele instellingen is een meerjarige subsidie toegekend om hun cultureel aanbod te waarborgen. Opera Zuid kreeg een extra eenmalige subsidie vanwege het lager vaststellen van de rijksbijdrage. De subsidieregeling Groeiplan Noord- en Midden-Limburg 2025-2028 is gepubliceerd en de uitvoering daarvan versterkt het culturele aanbod in deze regio’s. De drie provinciale musea ontvingen, naast hun reguliere exploitatiesubsidie, eenmalig een compensatie voor de gestegen kosten. Samen met de musea werd er tevens gewerkt aan de nieuwe meerjarige museumvisie. Daarnaast is subsidie toegekend aan diverse lokale en grote (volks)culturele festivals en de negen carnavalsevenementen. Het subsidieplafond van de stimuleringsregeling Bovenlokale evenementen is verhoogd en de looptijd verlengd, zodat meer initiatieven ondersteund konden worden. De steunfunctieorganisaties Huis voor de Kunsten Limburg en Stichting Klankkleur Limburg ontvingen exploitatiesubsidies ter ondersteuning van amateurkunst en erfgoedvrijwilligers. De jaarplannen van regionale penvoerders binnen Cultuureducatie met Kwaliteit zijn financieel gematcht, waardoor leerlingen in Limburg actief in aanraking komen met cultuur. 

Rol Provincie: subsidiënt, toetser, procesmanager, ondersteuner, partner

In 2025 hebben wij activiteiten uitgevoerd die hebben bijgedragen aan het doel dat elke Limburger toegang heeft tot alle vormen van cultuur. Wij liggen op koers met de uitvoering van het Beleidskader 2024-2027 ‘Cultuur en erfgoed voor iedereen’. 

• De lobby richting Rijk voor een evenwichtige spreiding van cultuur is geagendeerd. Daarnaast is het Cultuurconvenant 2025-2028 op 17 januari 2025 ondertekend (Cultuurconvenant 2025 - 2028).
• De uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Limburgse taal is in 2025 gestart. Zo is in 2025 het Hoes veur ’t Limburgs gestart met haar nieuwe werkzaamheden, hebben de eerste vergaderingen van het Staotecomité Limburgse taal plaatsgevonden en is de actiecommissie Limburgse taal opgericht. Ook bent u geïnformeerd over de uitvoering van motie 3153 inzake prijs Limburgse taal (via een mededeling portefeuillehouder). Op 19 december 2025 is de voortgangsrapportage Limburgse taal door u besproken. Middels de voortgangsrapportage zijn ook de toezeggingen 9610, 9611 en 9626 afgedaan. 
• De culturele infrastructuur is ondersteund door aan in totaal 49 Limburgse instellingen een subsidie te verstrekken voor de periode 2025-2028. Hierdoor kunnen deze culturele instellingen hun cultureel aanbod realiseren.
• Opera Zuid is met een incidentele subsidie eenmalig extra ondersteund, zodoende hebben zij de reeds vastgelegde verplichtingen in 2025 kunnen nakomen (Opera Zuid).
• De uitvoering van het Groeiplan Noord- en Midden-Limburg, waar u op 11 april 2025 sonderend over bent geconsulteerd, is in volle gang. Op 1 oktober 2025 is de subsidieregeling Groeiplan Noord- en Midden-Limburg 2025-2028 gepubliceerd. Hiermee is er uitvoering gegeven aan de motie 3044. Hierover bent geïnformeerd via een mededeling portefeuillehouder. Met de uitvoering van het Groeiplan en de gelijknamige subsidieregeling wordt het culturele aanbod in deze regio’s extra versterkt. 
• Het visitatierapport provinciale musea is op 11 april 2025 sonderend door PS besproken in de commissie ESA. Het advies van de visitatiecommissie wordt benut voor de verdere ontwikkeling van een provinciale museumvisie (toezegging 9649). Het statenvoorstel inzake de meerjarige museumvisie is op 16 december 2025 aan u toegezonden en is op 6 februari 2026 door u behandeld. Tevens bent u middels een mededeling portefeuillehouder geïnformeerd over toezegging 9561 inzake de reactie van de gemeente Maastricht, Kerkrade en Venlo over hun bijdragen aan de drie provinciale musea. 
• Vooruitlopend op het Statenvoorstel hebben de drie provinciale musea in juni 2025 een compensatie ontvangen voor de gestegen basiskosten. Deze zijn incidenteel gedekt uit de Programmamiddelen/-reserves van het Beleidskader Cultuur en erfgoed voor iedereen.  Hierover bent u geïnformeerd middels een mededeling portefeuillehouder en werd toezegging 9650 afgedaan. Vanaf 2026 willen wij compensatie van deze basiskosten structureel gaan borgen. Een voorstel daartoe is opgenomen in het Statenvoorstel.
• In 2025 heeft het Limburgs museum een aanvullende subsidie ontvangen voor haal rol als identiteitsdrager. Dit doet het museum door het realiseren van impactvolle activiteiten waardoor zoveel mogelijk Limburgers en bezoekers van Limburg in aanraking komen met de Limburgse cultuur. 
• Onze steunfunctieorganisaties Huis voor de Kunsten Limburg en Stichting Klankkleur Limburg hebben hun exploitatiesubsidies ontvangen waardoor de verenigingen en vrijwilligers in de amateurkunsten-en erfgoedsector worden ondersteund. 
• Het landelijk programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 loopt door. De door het Fonds Cultuurparticipatie goedgekeurde jaarplannen van de vijf regionale penvoerders zijn financieel door ons gematcht. Deze penvoerders leggen de verbinding tussen het culturele veld en de scholen waardoor leerlingen kennismaken met en leren van cultuur. In 2025 zijn er 54.781 leerlingen uit het basis- en voortgezet onderwijs bereikt.  
• Lokale en regionale (volks)culturele festivals en evenementen hebben een provinciale subsidie ontvangen. Deze zorgen voor ontmoeting, dragen bij aan de levendigheid van een wijk of kern en/of aan de eigenheid van Limburg. Wat betreft de grote volksculturele evenementen zijn de subsidies voor de Heiligdomsvaart 2025, Passiespelen 2026 en Wereld Muziek Concours 2026 verleend. Dit geldt ook voor de subsidies aan de negen grote carnavalsevenementen. 

• Op initiatief van PS (amendementen 204 en 205) hebben wij van de stimuleringsregeling Bovenlokale evenementen, zowel vanuit programma 2 'Samenleven en Bestaanszekerheid', als programma 6 'Cultuur en Erfgoed voor iedereen', het subsidieplafond verhoogd en de looptijd verlengd, om nog meer initiatieven te kunnen ondersteunen (zie mededeling portefeuillehouder). 

• In 2025 zijn er 62 crowdfunding-campagnes met provinciale steun via Voor de Kunst financieel ondersteund. 

De activiteiten hierboven genoemd onder Kwaliteit zijn in 2025 uitgevoerd. Hierbij was er primair aandacht voor het Groeiplan Noord- en Midden-Limburg, het Uitvoeringsprogramma Limburgse taal en de ontwikkeling van de meerjarige museumvisie. We liggen hierbij op koers.

Voor de uitvoering van product 6.1.1. Cultuur zijn in 2025 de lasten begroot op € 38,44 mln. De realisatie 2025 bedraagt € 37,21 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 1,23 mln. Dit verschil in 2025 heeft betrekking op: 

• de looptijd van de subsidieregelingen voor evenementen, die tot en met 2027 loopt;  (€ 0,48 mln.);
• minder subsidieaanvragen voor subsidieregelingen (€ 0,13 mln.);
• realisatie Limburgse taal (€ 0,50 mln.):  Het Uitvoeringsprogramma is in 2025 opgestart. Partijen zijn in 2025 gestart met de voorbereidingen voor een subsidieaanvraag. Deze aanvraag wordt pas in 2026 verder afgehandeld.

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 0,86 mln. overgeboekt naar 2026 e.v. via de overboekingsvoorstellen.