5.1.4. Bodem en ondergrond
Het werk van de Provincie Limburg op het gebied van bodem en ondergrond verandert mee met de opgaven in de fysieke leefomgeving. De vastgestelde Agenda bodem en ondergrond 2024-2030 anticipeert op de uitdagingen/ bodemopgaven, het veranderende speelveld en geeft inzicht in de ambitie en doelen van de Provincie voor de komende jaren op het gebied van bodem en ondergrond. In het licht van de ambitie “Bodem, een gezonde basis voor een beter en mooier Limburg” zijn vijf doelen geformuleerd, te weten:
- Het verbeteren van de bodem, zodat deze geschikt is voor het gewenste gebruik;
- Het herstellen en benutten van de (ecosysteem)diensten van de bodem;
- Het voorkomen, herstellen en beheersen van de negatieve effecten van ingrepen in de (diepere) ondergrond;
- Het realiseren van een duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond (3D-ordening);
- Het ontwikkelen van een kennispositie die toekomstig beleid fundeert.
De agenda biedt een meerjarig kader bodem en ondergrond. De te verrichten activiteiten worden jaarlijks geconcretiseerd in een Actieprogramma. Het vastgestelde Actieprogramma bodem en ondergrond 2025 is de tweede in de reeks.
De werkzaamheden zoals omschreven in het Actieprogramma bodem en ondergrond 2025 zijn conform planning gerealiseerd. Acties die zijn uitgevoerd / gestart zijn onder meer, opleveren Onderlegger Water en Bodem, inventarisatie PFAS bronnenonderzoek, beleidsverkenning grondwaterkwaliteit onder de Omgevingswet, verdere implementatie van de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en advisering van de Mijnbouwwet en EU-Bodemmonitoringsrichtlijn.
Mijnbouwschade
Als gevolg van de voormalige steenkoolwinning treden na-ijlende effecten op in Zuid-Limburg. De verwachting is dat deze effecten nog geruime tijd zullen voortduren. In 2016 zijn afspraken gemaakt met het toenmalige Ministerie van Economische Zaken over de uitvoering van een set beheersmaatregelen, met als doel de met de na-ijlende effecten gepaard gaande risico's in beeld te brengen en beheersbaar te maken. De Provincie Limburg heeft sindsdien de regie op de uitvoering hiervan.
De werkzaamheden voor 2025 zijn nader uitgewerkt in het Actieplan Nazorg Steenkoolwinning 2024-2025. De in dit document beschreven acties zijn in 2025 grotendeels conform planning uitgevoerd. Acties die onder andere zijn uitgevoerd zijn: kennisuitwisseling met diverse partners (waaronder 10 voormalige mijnbouwgemeenten, TNO en SodM), actualisatie risicosignaleringsmodel, opstart verkenning boringvrije zone ten behoeve van bescherming grondwater.
Rol Provincie: bevoegd gezag, partner
- De acties uit het Actieprogramma bodem en ondergrond 2025 zijn uitgevoerd.
- Regie op de uitvoering van de met het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (voorheen: Economische Zaken) afgesproken beheersmaatregelen.
- De in het Actieplan Nazorg Steenkoolwinning 2024-2025 beschreven werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd.
- De werkzaamheden zoals omschreven in het Actieprogramma bodem en ondergrond 2025 zijn conform planning uitgevoerd.
- De regie op de met het Rijk afgesproken beheersmaatregelen duurt, gelet op het voortduren van de na-ijlende effecten steenkoolwinning, nog geruime tijd voort.
- De in het Actieplan Nazorg Steenkoolwinning 2024-2025 beschreven werkzaamheden zijn grotendeels conform planning uitgevoerd.
Voor de uitvoering van product Bodem en ondergrond zijn in 2025 de lasten begroot op € 6,33 mln. De realisatie 2025 bedraagt € 4,92 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 1,41 mln. Dit verschil in 2025 heeft betrekking op:
- een voordelig resultaat van € 0,20 mln. Het betreft de inzet van middelen om het I3ML uit te breiden met een kennisfunctie. Deze functie zal zich gaan richten op de ontwikkeling en valorisatie van wetenschappelijk onderzoek naar het verleden, heden en de duurzame toekomst van mijnbouw. De subsidieverlening zal in 2026 plaatsvinden, derhalve wordt het restantbedrag overgeboekt naar 2026;
- een voordelig resultaat van € 0,36 mln.; Dit betreft het bij de decembercirculaire provinciefonds 2025 ontvangen bedrag voor de inrichting van een regionale kennisfunctie (per provincie) op het gebied van bodem en ondergrond. Doel van de kennisfunctie is dat kennis over bodem en ondergrond, beter gedeeld wordt, zodat het meegewogen kan worden in besluitvorming. Ook is het doel dat kennisvragen uit de praktijk opgehaald, gebundeld en geprogrammeerd worden door de regio. Hiervoor zal nog een nadere uitwerking plaatsvinden. Derhalve worden de ontvangen middelen toegevoegd aan de reserve bodem en ondergrond 2024-2030;
- een voordelig resultaat van € 0,93 mln.; In 2025 zijn niet alle middelen voor het Actieplan Nazorg steenkoolwinning 2024-2025 ingezet vanwege vertraging in lopende inkoopprocedures. Voor de continuering hiervan in 2026 wordt het restantbedrag in 2025 van € 0,93 mln. overgeboekt naar 2026. Daarnaast hebben wij via de decembercirculaire provinciefonds 2025 een bedrag van € 0,75 mln. ontvangen voor het monitoren van de stijging van het mijnwater. Dit bedrag wordt ook overgeboekt naar 2026;
- een voordelig resultaat van € 0,20 mln. voor het project Grondsanering De Straat in Roermond. Dit project is nagenoeg afgerond. In 2026 vindt de laatste financiële afwikkeling plaats. Derhalve wordt een bedrag van € 0,03 mln. overgeboekt naar 2026. Het overige restantbedrag vloeit terug naar de reserve bodemsanering 2024-2030.
Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 1,91 mln. overgeboekt naar 2026 e.v. via de overboekingsvoorstellen.