5.1.2. Toekomstbestendige woonruimte

Samen met gemeenten, woningbouwcorporaties en marktpartijen blijven we inzetten op een versnelling van de woningbouw, waarbij we streven naar een evenwicht tussen de woningbehoefte van onze inwoners en het woningaanbod. Als Provincie hebben we binnen deze opgave een stimulerende, ondersteunende en aanjagende rol richting partners om aan de vastgestelde ambitie uit de Woondeal Limburg van 29.550 te voldoen. Zo hebben we o.a. € 4,6 miljoen aan subsidie beschikbaar gesteld aan gemeenten en regio’s en hebben we kennis gedeeld via de Woonkeuken, de Woonkamer en de Masterclass wethouders, bestuurders en directeuren. Vanuit onze regisserende rol hebben we de Leidraad Wonen vastgesteld en hebben we gezorgd voor een actuele programmering. Voor de verstedelijkingstrategie Limburg Centraal is de Verstedelijkingscontour vastgesteld en hebben Provinciale Staten ingestemd met een reservering van € 50 miljoen ter ondersteuning van verstedelijking en woningbouw in deze gebieden.

Rol Provincie: aanjager, ondersteuner, procesmanager, partner

We acteren langs 3 lijnen:
1.    Versnelling uitvoering Woondeal;
2.    Limburgse aanpak bebouwde omgeving;
3.    Regie op de Volkshuisvesting en verrijken Woondeal.

Ad 1. De versnelling van de uitvoering van de Woondeal is opgepakt volgens de 5 lijnen van het versnellingsmenu:

1. Extra capaciteit voor gemeenten in regionaal verband: In 2025 hebben we met de subsidie flexibele inzet ondersteuning woningbouw 2025-2027 gemeenten en regio’s € 4,6 miljoen beschikbaar gesteld voor uitbreiding capaciteit en regionale samenwerking.
2. Kennisdeling en -ontwikkeling: in 2025 hebben we via de Woonkeuken, de Woonkamer en de Masterclass wethouders, bestuurders en directeuren de samenwerking verbeterd, best practices gedeeld en kennis ontwikkeld.
3. Kansrijk aanspreken van Rijksregelingen, ondersteunen van gemeenten om de complexe regelingen kansrijk aan te spreken: In 2025 zijn adviesbureaus ingehuurd om gemeenten te ondersteunen bij het kansrijk aanvragen van rijksregelingen. Deze ondersteuning is ingezet bij het Volkshuisvestingsfonds, de Woningbouwimpuls en Woningbouw op korte termijn (WOKT). 
4. Versnellingstafels: In 2025 zijn we gestart met de provinciale versnellingstafel onder voorzitterschap van de gedeputeerde. De leden vertegenwoordigen gemeenten, corporaties en marktpartijen.
5. Standaardisatie en uniformiteit. In 2025 hebben we een inspiratiedag conceptueel en modulair bouwen georganiseerd en steunen we de Bouwstroom Limburg bij het vinden van locaties.

Ad 2. In 2025 is gestart met de uitvoering van de ambities voor Limburg Centraal, zoals vastgelegd in het Plan van Aanpak, met focus op verstedelijking rond de stations van de zes intercitygemeenten. In september is de eerste fase, de verstedelijkingscontour, opgeleverd waarin de ontwikkelprincipes voor deze steden zijn vastgesteld. Tegelijkertijd zijn we samen met de zes gemeenten begonnen met het opstellen van zes businesscases, waarbij ProRail, Arriva en NS betrokken zijn. Deze businesscases zijn in november afgerond; openbaarmaking volgt in 2026. Tijdens het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) van juni is afgesproken dat Rijk en Regio gezamenlijk de mogelijkheid van een integraal budget voor de verstedelijkingsopgave verkennen, waarvoor in het BO MIRT een verdiepende uitwerking is besloten. In oktober heeft Provinciale Staten ingestemd met het Statenvoorstel om een programmareserve van € 50 miljoen in te stellen ter ondersteuning van de uitvoering van verstedelijking en woningbouw binnen de stationsgebieden van Limburg Centraal.

Ad 3. Vanuit regie op de Volkshuisvesting en herijking Woondeal is in het Bestuurlijk overleg Woondeal met de minister, de programmering vastgesteld en de woondeal geactualiseerd. De Woondealpartners hebben in 2025 samen deze programmering verder geconcretiseerd. 

Tevens hebben we in 2025 een actueel provinciaal woningbehoefte onderzoek vastgesteld.

Gezien de nauwe samenhang tussen de (nog in te voeren) Wet versterking regie Volkshuisvesting, de Provinciale Omgevingsvisie, de Omgevingsverordening en het provinciaal Volkshuisvestingsprogramma hebben Gedeputeerde Staten als voorloper hierop een ‘Leidraad Wonen’ opgesteld (zie Informerend stuk inzake Leidraad bestuurlijk handelen wonen, brief GS van 26-8-2025 (GS DOC-00819564)). Deze leidraad vormt het uitgangspunt voor het provinciale woonbeleid. Daarmee versterkt de Provincie de regie en stuurt op duurzame, kwalitatieve groei.

In 2025 heeft de Zuidelijke Rekenkamer onderzoek gedaan naar de woningbouwopgave in Limburg en diverse aanbevelingen, gericht aan GS en PS, opgenomen in het rapport. Deze aanbevelingen zijn overgenomen, zie P-25-007 Statenvoorstel van de commissie Leefomgeving naar aanleiding van rapport ZRK inzake Woningbouwopgave Limburg (PS DOC-00815062). Met Mededeling portefeuillehouder inzake Rapport Zuidelijke Rekenkamer (toezegging 9730), brief gedeputeerde Theuns van 7-10-2025 (GS DOC-00831528) is verhelderd hoe de aanbevelingen zijn opgepakt.

We liggen op koers met het realiseren van de doelstellingen.

Voor de uitvoering van product Toekomstbestendige woonruimte zijn in 2025 de lasten begroot op € 10,03 mln. De realisatie 2025 bedraagt € 5,41 mln. Hierdoor ontstaat er een voordelig verschil van € 4,62 mln. Dit verschil in 2025 heeft betrekking op: 

• een voordelig resultaat van € 0,26 mln.; Dit heeft betrekking op Limburg Centraal. In 2025 is de verkenning naar Limburg Centraal met gemeenten en Rijk verder opgepakt. Een deel van de gemaakte kosten in 2025 zijn ten laste gebracht van de SPUK Woondeals. Dit betekent dat het budget voor Limburg Centraal in 2025 minder is aangewend dan geraamd. Voor de verdere aanpak in 2026 wordt het restantbudget 2025 van € 0,26 mln. overgeboekt naar 2026;
• een voordelig verschil van € 2,88 mln.; Dit betreft de Nadere subsidieregels flexibele inzet ondersteuning woningbouw 2025-2027 met een looptijd tot en met 31-12-2027. Voor de verdere afhandeling van subsidieaanvragen binnen deze regeling wordt het restantbudget 2025 van € 2,88 mln. (SPUK en provinciale middelen) overgeboekt naar 2026;
• een voordelig resultaat van € 1,51 mln.; Dit betreft de uitvoering van de Woondeals. Hiervoor zijn zowel eigen middelen, alsook meerjarige Rijksmiddelen (SPUK) beschikbaar gesteld. De gemaakte proceskosten zijn conform afspraak zoveel mogelijk op de SPUK Woondeals (1^e en 2^e tranche) geboekt, met als gevolg dat een groot deel van deze kosten vanuit Rijksmiddelen zijn gedekt. In 2026 zijn middelen nodig voor o.a. de ondersteuning van de actualisatie en herijking woondeal, de programmering wonen en procesondersteuning. Een bedrag van € 0,80 mln. wordt hiervoor overgeboekt naar 2026;
• een voordelig resultaat van € 0,01 mln.; Dit heeft betrekking op het Actieplan Wonen Zuid-Limburg. De middelen zijn door de Zuid-Limburgse gemeenten bij elkaar gebracht t.b.v. de uitvoering van het actieplan wonen Zuid-Limburg. Het betreft hier geen provinciale middelen. Dit actieplan kent geen einddatum en de middelen dienen ook in 2026 beschikbaar te blijven voor het uitvoeren van acties die Zuid-Limburgse gemeenten in gezamenlijkheid (laten) uitvoeren om de Zuid-Limburgse woningmarkt te ondersteunen. Daarvoor wordt het restantbedrag van € 0,01 mln. overgeboekt naar 2026. 

Om te voldoen aan onze verplichtingen en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 3,95 mln. overgeboekt naar 2026 e.v. via de overboekingsvoorstellen.