3.4.1. Verduurzaming en circulaire economie

Het bedrijfsleven wordt versterkt door een duurzame circulaire economie. Dit heeft gunstige consequenties voor de concurrentiepositie van Limburg. We blijven ons actief inzetten voor nationaal en Europees beleid dat de industrie zoals die van het grote industriecluster Chemelot versterkt, verduurzaamt en vergroent. Verduurzaming en circulair ondernemen vraagt kennis, samenwerking en investeringen.

Wij zetten onze innovatie-instrumenten in (die bij LIOF zijn ondergebracht) en delen onze kennis en ervaring. Om versnelling, opschaling en impact te genereren is focus noodzakelijk. We zetten daarom in op vier prioritaire bedrijfsketens. Dit zijn:
•    chemie;
•    biomassa en voedsel;
•    circulair bouwen;
•    duurzame maakindustrie.

Rol Provincie: bevoegd gezag, financier, partner, toetser, procesmanager, ondersteuner, aanjager

In 2025 zijn de vier prioritaire bedrijfsketens versterkt naar een grotere mate van circulariteit:

• In 2025 is het circulair bouwend programma Zuid-Nederland uitgevoerd gericht op de ontwikkeling van een bovenregionale projectenportfolio samen met Limburgse partners. Het opzetten en de slagingskant van projecten en initiatieven is niet eenvoudig gebleken. 
• In 2025 is in afstemming met de 6 Limburg Centraal gemeenten Economische frontrunners geconcretiseerd. We zoeken hierbij aansluiting bij projecten die uitstraling hebben door hun impact voor de circulaire economie.
• Het Impulsprogramma Biocirculaire Economie Limburg (IBEL) is uitgevoerd en geëvalueerd met succesvolle ontwikkeling van de bio-economie in Limburg door ketenversterking rond tuinbouw-reststromen, nieuwe teelten, insecten en biobased bouwmaterialen.
• In totaal zijn drie platforms doorontwikkeld, twaalf ketensamenwerkingen ontstaan, acht product-marktcombinaties ondersteund waarvan vier financieel. Opschaling is nog beperkt onder andere doordat veel projecten nog in de ontwikkelfase zitten.
• We blijven inzetten op het aanjagen van de marktvraag en ontwikkeling van vraaggerichte ketenvorming en productie via ketenversterking en vorming van 'communities of willing'. Het potentieel in het segment ‘biobased vezels’ is het grootst. Building Balance Limburg, dat verbonden is aan Nationale aanpak Biobased bouwen, pakt deze rol op en schakelt van ‘land tot pand’.
• Ook in 2025 is Chemelot ondersteund in haar ambitie om in 2050 klimaatneutraal en circulair te zijn. In juli 2025 is het geactualiseerde ‘Limburgs bod voor een duurzaam Chemelot’ aangeboden aan het Rijk. Sindsdien is de samenwerking met het Rijk verder geïntensiveerd. Het Kabinet en GS hebben de Executive Director Chemelot en de clusterregisseur Chemelot een gezamenlijke opdracht gegeven voor het opstellen van een integraal en gedragen plan voor Chemelot-Noord. Dit is tevens in lijn met uw motie 3262 Red Chemelot. In Nieuwspoort hebben we de resultaten van het stakeholdersonderzoek ‘Chemelot als hub van de circulaire industrie’ gepresenteerd. Verder zijn we toegetreden tot het Europese Critical Chemical Alliance, die als doel heeft de Europese chemische sector te versterken.
• Om meer regie te houden op de ontwikkelingen gebiedsopgaven uit de Strategische Gebiedsvisie omgeving Chemelot zijn de gebieden Graetheide en De Lexhy gezamenlijk met de gemeente Sittard-Geleen aangekocht. In 2025 hebben we met twee omgevingsdialogen en bijeenkomsten van de Focusgroep Toekomst Chemelot invulling gegeven aan het Strategisch omgevingsmanagement. Daarnaast zijn medio 2025 35 initiatieven ondersteund vanuit het Leefbaarheidsfonds Omgeving Chemelot, die bijdragen aan de leefbaarheid in de directe omgeving van Chemelot.

Circulair bedrijfsleven

• MKB-innovatie is versneld via het programma Limburg Toekomst-bestendig en regionale investeringsfondsen. In totaal zijn 44 circulaire projecten ondersteund via nationale, Europese en regionale investeringsprogramma's. 
• Uitwerking van een nieuwe MKB-stimuleringsregeling, waarin circulariteit een belangrijk thema is. De regeling wordt in Q1 door GS vastgesteld en uitgevoerd. 

Duurzaam en circulair inkopen

• Provincie Limburg treedt op als ‘eerste klant’ (launching customer) via eigen inkoop in o.a  grond-, weg- en waterbouw en facilitaire diensten ter bevordering van innovatieve en circulaire leveranciers (groot onderhoud ZLSM, N281, fase 2 en warme drankenvoorziening).

Menselijk kapitaal en onderwijs

• Ontwikkeling open source lesmodules circulaire economie voor alle mbo-niveaus en sectoren, geschikt voor studenten en professionals. Volgende stap is brede implementatie van de module door middel van onder meer docentprofessionalisering en kennisopbouw bij werkenden zoals professionals bij gemeenten.
• Kwalitatieve en kwantitatieve verkenning arbeidsmarktvraag circulaire economie en aansluiting van het onderwijsaanbod hebben we in Q3 2025 opgeleverd. De resultaten vinden hun beslag in het programma CEL4LIFE. 
• Vijf universiteiten in de euregio werken op initiatief van de Provincie samen aan een trinationaal curriculum circulaire economie.

Uitgangspunten ter versterking van het ecosysteem

• Om de kansen van circulariteit optimaal te benutten werken overheden via het traject Krachtenbundeling nauwer met elkaar samen. Via zes themawerkgroepen werken Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen samen aan circulaire transitie: Ruimte, Circulair opdrachtgeven en inkopen, Vergunning, toezicht en handhaving, Midden- en Kleinbedrijf, Kennisdeling en Ketens – Maakindustrie.
• De SPUK-regeling voor bevordering organisatiegraad op bedrijventerreinen ter bevordering van circulariteit is gestart eind 2024 en in 2025 goed op gang gekomen. Dertien trajecten zijn inmiddels afgerond, tweeëndertig  in uitvoering  en veertien worden opgestart.
• In 2025 is het RAAK-traject “Samen Beter’ afgerond; dit traject geeft richting aan toekomstbestendige en circulaire bedrijventerreinen door handreikingen voor parkmanagers, beleidsadviseurs en bedrijventerreinenbesturen. 

Communicatie en kennisdeling 

• Provincie Limburg voert het EU project 'Circular Hubs serving as an Engine for European Regions to foster a Strong Green Economy 4 Europe' (CHEERS4EU) uit gericht op versnelling van circulaire economie via hubs (€ 1,7 mln.). De looptijd van het project is tot en met juni 2028.
• In 2025 ingediend en toegekend EU-LIFE programma aanvraag samen met Limburgse partners, ter versnelling van de uitvoeringskracht van circulaire economie in Limburg (CEL4LIFE) (€ 11,6 mln.), met start januari 2026. Het programma loopt tot eind 2031. 

De genoemde resultaten per ultimo 2025 zijn gerealiseerd waarbij de inzet op en de uitvoering van meerdere programma's doorlopen in de tijd. 

Voor de uitvoering van product 3.4.1. Verduurzaming en circulaire economie zijn in 2025 de lasten begroot op € 4,90 mln. De realisatie 2025 bedraagt € 3,90 mln. Hierdoor ontstaat er in 2025 een voordelig verschil van € 1,00 mln. Dit verschil in 2025 heeft betrekking op: 

• Nog te verlenen subsidie in het kader van prioritaire bedrijfsketens/ecosystemen € 0,50 mln.;
• Acties ten behoeve van de Duurzame verankering Chemelot € 0,20 mln.;
• Kosten aankoop gronden Graetheide € 0,32 mln.

Na egalisatie van de reserve en verdere uitvoering van bestaand beleid mogelijk te maken, wordt € 1,36 mln. overgeboekt naar 2026 e.v. via de overboekingsvoorstellen.