7. Een bereikbaar en toegankelijk Limburg

Omschrijving (label)
Najaarsnota 2025

Kwaliteit

In 2025 werken we aan de uitvoering van het Beleidskader 2024-2027 'Een Bereikbaar en Toegankelijk Limburg’. 

Bij onderstaande resultaten treedt vertraging op:

• Ten aanzien van het project Fietsbrug Roermond - Haelen voorzien wij wederom een vertraging vanwege de haalbaarheidsonderzoeken en de financiële dekking aan de zijde van de gemeenten. Afhankelijk hiervan zal er in 2026 een besluit over het vervolg van dit project genomen moeten worden. De Provincie Limburg heeft voor dit project een maximumbedrag van € 3,50 miljoen gereserveerd. De subsidie voor dit project zal vanwege deze vertraging niet in 2025 verleend kunnen worden. De middelen dienen overgeboekt te worden naar 2026. We blijven de overige fietsprojecten uit het beleidskader "Focus op Fiets" 2020-2023, die onder regie van de gemeenten worden uitgevoerd, monitoren zodat deze tijdig gerealiseerd worden.
• In het BO MIRT hebben we afspraken gemaakt met het Rijk en gemeenten over de realisatie deelmobiliteitshubs. De verwachting is dat dit niet in 2025 gerealiseerd gaat worden. Het aanbod van deelmobiliteit in Limburg is namelijk beperkt. Limburg is hierin niet uniek en volgt de landelijke trend waarin in met name (hoog)stedelijke gebieden deelmobiliteitsaanbieders actief zijn. Om het aanbod van deelmobiliteit te vergroten en daarbij de deelmobiliteitshubs te realiseren werken we mee in het landelijk programma Natuurlijk Deelmobiliteit en hebben we de afstemming met gemeenten op dit onderwerp geïntensiveerd. Daar de realisatie niet in 2025 gaat plaatsvinden, dienen zowel de Provinciale middelen, als ook de Rijksmiddelen naar 2026 overgeboekt te worden.
• In november 2024 hebben we in het BO MIRT aandacht gevraagd voor de realisatie van Zaarderheiken. Rijkswaterstaat voert daarvoor de stikstofberekeningen opnieuw uit. Bij een positieve uitkomst kan de uitvoering starten. Een nieuwe uitvoeringsplanning is nog niet bekend.

Bij onderstaande resultaten lopen we op koers:

• We stellen een mobiliteitsvisie 2050 op die we breed afstemmen met onze partners om zo tot een gedragen visie 2050 te komen.
• We borgen continu de Limburgse belangen in verschillende nationale programma's zoals bijvoorbeeld Toekomstbeeld Fiets. Wij zijn tevreden als Limburgse opgaven in deze programma's te vinden zijn. Naar aanleiding hiervan hebben wij in 2025 cofinanciering van het Rijk ontvangen voor de doorfietsroutes Weert-Nederweert en Sittard-Avantis.
• We blijven onze mobiliteitsdata op orde houden. Dit doen we onder andere via de verkeersmeetnetten en het verkeersmodel. Dit gebruiken we o.a. voor Provinciale projecten.
• We gaan de samenwerking aan met de Verkeerscentrale Zuid-Nederland (Rijkswaterstaat) om in geval van calamiteiten en/of incidenten de bereikbaarheid van Limburg te verbeteren door het toepassen van verkeersmanagement.
• Via de Verkeersactieve school blijven wij, samen met alle Limburgse gemeenten, basis- en voortgezet onderwijsinstellingen actief ondersteunen in het uitvoeren van structurele verkeerseductie met thema’s zoals afleiding in het verkeer, fiets, grote voertuigen, verkeersgedrag, verkeerskennis en schoolroute. Wij zijn tevreden als jaarlijks minimaal 90% van de (speciaal) basisscholen en voortgezet (speciaal) onderwijsinstellingen in Limburg deelnemen en dus Verkeersactieve school zijn.
• In 2025 starten wij, in samenwerking met alle Limburgse gemeenten, met de doelgroepenaanpak gedragsbeïnvloeding verkeersveiligheid. Daarbij gaan we verkeersveilig gedrag stimuleren in de doelgroepen jongeren (18-24 jaar), volwassenen (25-59 jaar) en ouderen (60 jaar en ouder) door deze doelgroepen lokale gedragsinterventies aan te bieden op een uniforme wijze. Dit doen we voor de prioritaire thema’s rijden onder invloed van alcohol en/of drugs, afleiding in het verkeer en snelheid. Hierbij streven wij naar minimaal 9 uitgevoerde gedragsinterventies.
• We voeren minimaal 5 campagnes uit van de Limburgse campagnekalender in het kader van verkeersveiligheid. Hierin hebben we onder andere aandacht voor snelheid in het verkeer, fietsverlichting, rijden onder invloed van alcohol en drugs en afleiding  in het verkeer.
• We blijven samenwerken met Limburgse gemeenten, Provincie Noord-Brabant en het Rijk op het gebied van laadinfrastructuur. Hiervoor is een nieuwe concessie gegund. Wij zijn tevreden als in 2025 de eerste laadpalen uit deze nieuwe concessie gerealiseerd zijn in Limburg. In afstemming met de gemeenten bepalen we halfjaarlijks de laaddruk van het bestaande netwerk aan laadpalen op basis waarvan we nieuwe laadpalen bijplaatsen (laadpalen worden geplaatst op plaatsen waar de druk het hoogst is).
• Met de regio’s Noord-, Midden- en Zuid-Limburg maken we meerjarige afspraken over structurele gedragsverandering (zowel personen als goederen) via de doelgroepenaanpak. Ook de rol van SmartwayZ.NL nemen we hierin mee; in december 2024 heeft de Programmaraad van SmartwayZ.NL ingestemd met het nieuwe werkprogramma.
• We continueren onze deelname aan het landelijk programma Goederenvervoercorridors voor o.a. beveiligd vrachtwagenparkeren, clean energy hubs en digitalisering.

Tijd

Wij voeren de onder kwaliteit genoemde activiteiten in 2025 uit. Het borgen van de Limburgse belangen in nationale programma's is daarbij een continu proces, evenals het inwinnen van data en het op orde houden van onze verkeersmeetnetten. 

Ten aanzien van de fietsbrug Roermond - Haelen en de realisatie van deelmobiliteitshubs gaan we de planning niet halen (zie voor de toelichting het kopje kwaliteit). De middelen dienen daarom overgeboekt te worden naar 2026.

Geld

Voor de uitvoering van product 7.1.1. Mobiliteitsvisie en uitvoeringsprogramma wordt het budget in 2025 verlaagd met € 6,61 mln. Dit gaat om de volgende wijzigingen in de begroting:

Nieuwe middelen

Doorfietsroutes Weert-Nederweert en Sittard-Avantis 

Het Rijk heeft op 12 mei 2025 een specifieke uitkering  toegekend voor het realiseren van twee doorfietsroutes (in het kader van de Tijdelijke regeling stimulering Veilig, slim, doelmatig en duurzaam gebruik mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027). Het toegekende bedrag van € 2,28 mln. is zowel als last en baat opgenomen in de Najaarsnota 2025.

Tijdelijke regeling Slim, Veilig, Duurzaam mobiliteitsinfra 2023-2027

Het Rijk heeft een specifieke uitkering toegekend (€ 1,95 mln.) voor de uitvoering van diverse projecten uit het uitvoeringskader Slim Veilig Duurzaam. Dit wordt in samenwerking met de regio opgepakt, met als doel het stimuleren van het nemen van maatregelen die slimmer, veiliger, doelmatiger en duurzamer gebruik van mobiliteitsinfrastructuur beogen te bevorderen. Het bedrag is opgenomen in de jaren 2025, 2026 en 2027 (resp. € 0,30 mln., € 1,15 mln., € 0,50 mln.).

Faseringen

Zoals hierboven onder Kwaliteit is opgenomen, is er vertraging ontstaan bij:

• Het fietsproject Roermond-Haelen (€ 3,5 mln.);
• Slim veilig duurzaam, specifiek deelmobiliteitshubs (€ 0,69 mln.).

Daarnaast dient voor onderstaande projecten een aangepaste financiële fasering plaats te vinden:

• SmartwayZ.NL (€ 0,88 mln.). Naar aanleiding van het nieuwe werkprogramma dient de fasering van de provinciale middelen te worden aangepast.
• Minder Hinder Aanpak (€ 0,11 mln.). Partijen hebben een Addendum op de Samenwerkingsovereenkomst ondertekend, met een projecttermijn tot en met 2027. De beschikbare middelen moeten voor de duur van de overeenkomst beschikbaar blijven en worden gefaseerd.
• Laadinfrastructuur (€ 0,50 mln.). De samenwerkingsovereenkomst loopt tot 2030. De beschikbare middelen moeten voor deze gehele periode beschikbaar blijven en worden opnieuw gefaseerd;
• Digitalisering (€ 0,30 mln.); In het BO MIRT zijn meerjarige afspraken gemaakt over Digitalisering. Om aan alle verplichtingen met het Rijk te kunnen voldoen moet dit restant behouden blijven en worden overgeboekt naar 2026.
• Doorontwikkeling Verkeersmeetnet en verkeersmodel (€ 0,41 mln.). Het betreft een meerjarige opdracht tot en met 2027 waarvoor, vanwege het contract, de middelen gefaseerd dienen te worden;
• Verkeerseducatiebeleid (€ 1,00 mln.), de samenwerkingsovereenkomst met de gemeenten loopt tot en met schooljaar 2028-2029. De middelen dienen conform deze looptijd gefaseerd te worden;
• Parallelbaan Zaarderheiken (€ 1,25 mln.). Vanwege bovengenoemde vertraging zullen de Provinciale middelen niet meer in 2025 aan Rijkswaterstaat beschikbaar gesteld worden. De middelen moeten daarom overgeboekt worden naar 2026;
• Rhombusproject CEF1. Vanwege financiële afrekening door Europa, die in 2026 pas gaat plaatsvinden wordt de daarvoor benodigde co-financiering overgeboekt naar 2026 (€ 0,14 mln.).

Overige bijstellingen

Het budget Samenwerking regio's wordt in 2025 verlaagd (€ 0,50 mln.) in verband met de geactualiseerde planning van de uitgaven dit jaar.

Bij de Najaarsnota wordt de begroting van product 7.1.1. Mobiliteitsvisie en uitvoeringsprogramma structureel verhoogd met € 0,09 mln. vanwege de CAO-bijstelling van de personeelskosten.  

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Najaarsnota 2025

Kwaliteit

De beschikbare middelen worden geprogrammeerd op basis van onderhoudsprioriteit waarbij, conform de CROW-onderhoudssystematiek het onderhoudsniveau 'Basis' van de provinciale arealen wordt geborgd. Op het moment dat onderhoud wordt uitgevoerd, wordt vanaf 2025 ook gekeken welke maatregelen gecombineerd kunnen worden uitgevoerd om te voldoen aan het functioneel, administratief, duurzaam en circulair kader en natuurinclusief kader. Daarnaast wordt binnen de beschikbare middelen gekeken welke maatregelen op hoog risicolocaties ten behoeve van verkeersveiligheid kunnen worden uitgevoerd. 

Tijd

Het beheren en onderhouden van de provinciale infrastructuur is een continu proces conform de onderhoudsprogrammering die is opgenomen in de verplichte paragraaf 'Onderhoud kapitaalgoederen' als onderdeel van de Programmabegroting 2025. Naar verwachting worden alle onderhoudswerkzaamheden binnen de termijn van de Nota Infrastructurele Kapitaalgoederen NIK 2024-2027 uitgevoerd. 

Zoals in de Voorjaarsnota 2025 opgenomen is er bij twee projecten vertraging ontstaan:

• Project N595 Wittemer Allee; de start van de realisatiefase is naar achteren verschoven i.v.m.  een beroepsprocedure;
• Fase 1 van project N598 Reconstructie De Hut – De Plank; de start is afhankelijk van stikstof en de planning van kabel- en leidingenbeheerders.

Geld

Voor de uitvoering van product 7.2.1. Infrastructuur wordt het budget in 2025 verhoogd met € 7,61 mln. Dit gaat om de volgende wijzigingen in de begroting:

Nieuw

Doorfietsroute Weert-Nederweert 

Het Rijk heeft op 12 mei 2025 een specifieke uitkering  toegekend voor het realiseren van de doorfietsroute Weert-Nederweert. Voor de realisatie van het provinciale deel wordt een bedrag van € 0,20 mln. toegevoegd aan het investeringskrediet van de N266-N275 Nederweert. Dit bedrag is zowel als last en baat opgenomen in het bij deze Najaarsnota toegevoegde investeringsbesluit. Per saldo heeft dit geen consequenties voor de begroting. Verwezen wordt naar het als bijlage opgenomen investeringskrediet.

Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM)
Voor de ZLSM is een Toekomstvisie ZLSM in voorbereiding, die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 aan PS wordt voorgelegd. Ter overbrugging van de komende periode zijn middelen nodig om te kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen die voortvloeien uit de overeenkomsten. Maar ook om de geldende overeenkomsten waar nodig te actualiseren, voor de betaling van het door ZLSM uitgevoerd beheer en onderhoud en het voldoen van verzekeringspremies. In 2025 en 2026 wordt hiervoor jaarlijks een bedrag van € 0,19 mln. toegevoegd aan de exploitatiebegroting. Dit bedrag wordt gedekt uit het resultaat.

Budgetbijstellingen

Binnen het product 7.2.1. Infrastructuur vindt een verschuiving plaats tussen een aantal budgetten. Dit heeft te maken met het actualiseren van de verdere doorkijk voor 2025, zoals toegelicht onder het kopje Kwaliteit. Dit heeft geen gevolgen voor het totaal beschikbare bedrag.

In verband met de ontbinding van  de Anterieure Overeenkomst Gebiedsontwikkeling VDL Nedcar vinden er verschuivingen plaats binnen de budgetten van dit project:

• € 1,37 mln. blijft in 2025 beschikbaar voor de afhandeling van nog lopende verplichtingen; in 2026 is nog € 10,13 mln. beschikbaar;
• € 0,75 mln. is nodig voor de fietsoversteek Holtummerweg (verwezen wordt naar het als bijlage opgenomen investeringskrediet);
• € 6,25 mln. is nodig voor de dekking van gerealiseerde uitgaven.

Deze bedragen worden gedekt uit de Bruteringsreserve VDL Nedcar. Een restant van de bruteringsreserve (€ 16,47 mln.) valt vrij ten gunste van het resultaat. Voor de herontwikkeling van VDL Nedcar blijft dan nog een bedrag van € 15 mln. gereserveerd in de Bruteringsreserve.

Overige bijstellingen

Bij de Najaarsnota wordt de stelpost kapitaallasten risicocomponent in 2025 verlaagd (€ 0,83 mln.). Dit betreft het in 2025 gereserveerde bedrag voor kapitaallasten voor eventuele ophoging van een investeringskrediet ná het initieel kredietbesluit. In 2025 zijn geen kredieten opgehoogd.

Daarnaast wordt bij de Najaarsnota de begroting van product 7.2.1. Infrastructuur structureel verhoogd met € 0,45 mln. vanwege de CAO-bijstelling van de personeelskosten.  

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Groen

Omschrijving (label)
Najaarsnota 2025

Kwaliteit

Wij gaan in 2025 verder met de uitvoering van het Beleidskader 2024-2027 'Een Bereikbaar en Toegankelijk Limburg’. 

• Arriva blijft volgens de concessieafspraken uitvoering geven aan de concessie.
• We voeren samen met Arriva een Mid-Term Review op de concessie uit, dit houdt in dat er een evaluatie plaatsvindt waarbij wordt bezien of de afspraken uit de concessie zijn nagekomen.
• We geven een impuls aan de bereikbaarheid van het platteland. We zullen dit samen met partners benaderen vanuit het concept publieke mobiliteit. In 2025 werken we met onze partners aan een gedeeld perspectief op publieke mobiliteit en zijn tevreden als we gestart zijn met de eerste uitwerkingen van dit concept in concrete initiatieven.
• In 2025 zetten we in op brede uitrol van Dal Vrij Limburg. We zijn tevreden als alle gemeenten meedoen en de gehele doelgroep gebruik kan maken van dit product. We monitoren en analyseren de effecten en rapporteren hierover in 2026.
• In 2025 geven we verder invulling aan het Uitvoeringsprogramma Toegankelijkheid dat in 2024 is vastgesteld. Dit betekent onder andere samen met Arriva invulling geven aan reisassistentie op stations en het toegankelijk maken van haltes/busstations met de beschikbare middelen.
• In 2025 geven we uitvoering aan de subsidieregeling Wensbus. We monitoren de voortgang conform de subsidieregeling.
• In 2025 ronden we de uitrol van het nieuwe Productenpalet af. We zijn tevreden wanneer de nieuwe producten beschikbaar zijn en gebruikt worden door een aanzienlijk deel van de reizigers. Daarbij houden we rekening met de vertraagde uitrol van de nieuwe landelijke OV-pas waardoor sommige producten pas in 2026 volledig kunnen worden geëffectueerd.
• Het Convenant ‘Decentralisatie stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Sittard-Heerlen in Limburg’ eindigt per 1 januari 2025. In dit convenant heeft het Rijk de intentie uitgesproken om tot passende afspraken te komen over de exploitatiebijdrage voor de gehele regionale concessieperiode (t/m 2031). In het BO MIRT is met de staatssecretaris afgesproken dat hier in de eerste helft van 2025 afspraken over worden gemaakt. Vanwege de val van het Kabinet is vertraging ontstaan in het vastleggen van nieuwe afspraken. In de Weerstandsparagraaf van de Begroting 2026 is hiervoor een aparte format opgenomen.

Tijd

Het concessiebeheer en het ontwikkelen van het Limburgse openbaar vervoer is een continu proces. De onder 'omschrijving' genoemde onderwerpen worden in 2025 afgerond.

In 2016 hebben het Rijk en de Provincie Limburg een Convenant ‘Decentralisatie stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Sittard-Heerlen in Limburg’ afgesloten. Voor de periode 2017 t/m 2024 is op grond van het Convenant door het Rijk een jaarlijkse exploitatiebijdrage van € 6 mln. toegekend, met inbegrip van inflatie. Deze bijdrage is niet verder geïndexeerd.  

We blijven ons inzetten om snel tot de noodzakelijke structurele afspraken te komen. Ten aanzien van het Convenant zijn ten tijde van het opstellen van de najaarsnota 2025 de financiële afspraken nog niet geformaliseerd. Gelet op de intentie van het Rijk om tot verlenging van de financiële afspraak te komen, is in de begroting 2025 rekening gehouden met de Rijksbijdrage. Zodra de nieuwe financiële afspraken zijn geformaliseerd, zal het effect van een eventuele wijziging hiervan in een volgend P&C-document worden verwerkt in de exploitatiebegroting van 2025 en verder. Er zijn echter nog geen nieuwe afspraken gemaakt.

Geld

Voor de uitvoering van product 7.2.2. Openbaar vervoer wordt het budget in 2025 verhoogd met € 17,79 mln. Dit gaat om de volgende wijzigingen in de begroting:

Nieuw

Om de gevolgen van de vertraagde realisatie van de Maaslijn op te vangen, en een verlengde exploitatie van de Maaslijn met dieseltreinen mogelijk te maken, dient Arriva voor de daarbij optredende meerkosten voor € 44,5 mln. te worden gecompenseerd (€ 34,4 mln. in 2025 en € 10,1 mln. in 2027). Een daartoe strekkend Statenvoorstel met begrotingswijziging is in september 2025 door uw Staten behandeld.

Faseringen

Bevoorschotting exploitatiebijdrage Arriva 2025

In verband met optredende meerkosten exploitatie Maaslijn is besloten de bevoorschotting aan te passen. Hiervoor wordt de bevoorschotting van de nog te verlenen exploitatiebijdrage 2026 versneld voor een deel uitgekeerd in 2025 (€ 17,75 mln.).

Overige bijstellingen

Bij de Najaarsnota wordt de begroting van product 7.2.2. Openbaar vervoer structureel verhoogd met € 0,05 mln. vanwege de CAO-bijstelling van de personeelskosten.  

Kwaliteit (indicator)
• Oranje

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Najaarsnota 2025

Kwaliteit

Wij gaan in 2025 verder met de uitvoering van het Beleidskader 2024-2027 'Een Bereikbaar en Toegankelijk Limburg’.   

• We blijven ons inzetten om aanspraak te maken op de verschillende Europese fondsen voor de invulling van onze mobiliteitsopgaven;
• Ook zetten we onze inzet voor de Limburgse mobiliteitsopgaven bij het Rijk voort. In lijn met de 2e Gewijzigde Motie 3190 Franssen c.s. inzake "Geen uitstel meer Versnelling A2-verbreding noodzakelijk" roepen we het Rijk op zo snel mogelijk tot realisatie van de A2 wegverbreding over te gaan;
• We blijven sturen op tijdige realisatie van de elektrificatie en partiële spoorverdubbeling van de Maaslijn;
• We blijven ons onverminderd inzetten voor de internationale verbindingen Weert-Hamont-Antwerpen en de Intercity (Randstad)-Eindhoven-Heerlen-Aken;
• We blijven in contact met onze grensoverschrijdende partners om verdere mogelijkheden van grensoverschrijdende busverbindingen te bespreken. De ticketing en tarifering is daarbij ook een belangrijk gespreksonderwerp;
• We blijven bij het Rijk lobbyen voor een goede multimodale bereikbaarheid over de weg en de vaarwegen.

Wij zijn tevreden als de reiziger zich ongehinderd over de grens kan verplaatsen met het openbaar vervoer. Daarnaast zijn wij tevreden als Limburg multimodaal bereikbaar is via de weg (o.a. A2-Weert-Eindhoven, A67), water (o.a. Julianakanaal en de Maas) en het spoor. 

Tijd

Voor de realisatie van bovengenoemde opgaven zijn we veelal afhankelijk van andere partijen, waaronder het Rijk. We voeren een stevige lobby richting Rijk en Europa om de projecten volgens planning te kunnen uitvoeren en afronden. Dit blijft een doorlopend proces.  

Ten aanzien van de A2 wegverbreding 't Vonderen - Kerensheide heeft Rijkswaterstaat ons geïnformeerd over de vertraging vanwege aanvullende faunamaatregelen die getroffen dienen te worden. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat zal hierover een besluit dienen te nemen. Gezien de huidige politieke situatie is het onzeker wanneer dit besluit genomen zal worden. 

Geld

Voor de uitvoering van product 7.3.1. Limburg nationaal en internationaal verbonden wordt het budget in 2025 verlaagd met € 13,03 mln. Dit gaat om de volgende wijzigingen in de begroting:

Fasering

Voor de realisatie van de Europese middelen, die wij hebben ontvangen voor de projecten Rhombus, zijn wij grotendeels afhankelijk van de verzoeken van andere partijen voor bevoorschotting. In verband met de nog in te dienen verzoeken, wordt een totaalbedrag van € 13,06 mln. overgeboekt naar 2026. Dit betreft een bijdrage van Europa, die zowel als last en baat wordt overgeboekt.

Overige bijstellingen

Bij de Najaarsnota wordt de begroting van product 7.3.1. Limburg nationaal en internationaal verbonden structureel verhoogd met € 0,03 mln. vanwege de CAO-bijstelling van de personeelskosten.  

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Oranje

Geld (indicator)
• Oranje