8. Provincie midden in de samenleving

(x €1.000)

Uitgaven

€ 41.411

Inkomsten

€ 11.975

Saldo

€ -29.437

Voortgang activiteiten

Provincie midden in de samenleving

Een Provincie die midden in de samenleving staat en op een responsieve en dienstbare manier de urgente Limburgse opgaven gaat beetpakken. Waarbij niemand tot het onmogelijke zal worden gedwongen. In plaats daarvan gaan we als Provincie met elkaar, en samen met alle Limburgers elke dag een beetje beter maken. Tot in de wijken van onze steden en in de haarvaten van ons platteland. Elke regio, elke kern en elke Limburger telt. Daarvoor werken wij samen met onze Limburgse gemeenten, de Rijksoverheid, andere provincies, buurregio's en Brussel en behartigen wij de Limburgse belangen vanuit eigen kracht. Een weerbare en slagvaardige provinciale overheid is daarvoor cruciaal.

Ons beleidskader

Het Statenvoorstel ‘Beleidskader Provincie Midden in de Samenleving’ is in Provinciale Staten van 24 mei 2024 vastgesteld.

Wat willen we bereiken?

8. Provincie midden in de samenleving
- 8.1. Regio Deals
  - 8.1.1. Regio Deals
- 8.2. Betrouwbare en integere overheid

8.1. Regio Deals

De Provincie draagt zorg voor een goed openbaar bestuur, waarbij bekwaamheid, kwaliteit, betrouwbaarheid en toegankelijkheid van bestuur sleutelelementen zijn. In het beleidskader Provincie Midden in de Samenleving is het kader en de uitwerking geschetst voor de periode 2024-2027. Daarmee geven wij tevens invulling aan de wijze waarop wij willen werken met onze Limburgse gemeenten als het gaat om regionale samenwerking (Regio Deals en Elke Regio Telt).

Daarbij streven wij de volgende doelstelling na:

in 2027 wordt de Provincie Limburg door gemeenten (individueel en in regioverband) ervaren als een betrokken partner voor de regiodeals en voor de versterking van de gemeentelijke uitvoeringskracht;

Wat merkt de Limburger ervan?

Aan de hand van indicatoren maken wij zichtbaar of we op koers liggen met het behalen van onze doelstellingen voor deze Statenperiode. Hierbij is de Provincie natuurlijk ook afhankelijk van partners en andere autonome ontwikkelingen. De indicator die reeds beschikbaar is, is hieronder gepresenteerd.

Ervaren partnerschap van gemeenten binnen de regiodeals (D_57a)

Bij de vijfde tranche Regio Deals hebben M- en N-Limburg de Provincie gevraagd om volwaardig partner en co-financier te worden. Beide regio’s hebben tijdens bestuurlijk overleg hun dankbaarheid geuit voor het toetreden van de Provincie als volwaardig partner. Voor beide Regio Deals is dit partnerschap eind 2024 formeel bezegeld met het sluiten van een Convenant en zal in 2025 nader bezegeld worden met een bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst.

Ervaren partnerschap van gemeenten binnen de versterking van de gemeentelijke uitvoeringskracht (D_57b)

Er vindt een gefaseerde aanpak plaats om de uitvoeringskracht van gemeenten te versterken via een vertrouwelijke, bestuurlijke gespreksronde met, en een bezoek van de portefeuillehouder op locatie bij, de 31 Limburgse gemeenten. Deze dialoogronde vormt de basis van het Programma Gemeentelijke Uitvoeringskracht Nieuwestijl (GUN). Het zijn van een betrokken partner als Provincie start met het voeren van het goede gesprek met de gemeenten.

Voortgang in het behalen van de gestelde doelen in de Regio Deal Convenanten voor Midden-Limburg en Noord-Limburg (5e tranche Regio Deals) (D_57c)

Voortgang ligt op schema.
Op 14 oktober 2024 respectievelijk 14 november 2024 is PS geïnformeerd over de formele toekenning en ondertekening van de 5e tranche Regio Deals van respectievelijk Noord Limburg ll en Midden Limburg. In 2025 zal over de 1e tranche projecten worden besloten en zal gestart worden met het beschikken van de projecten door de kassiers van beide deals.

Aantal projecten waarin Provincie Limburg projectpartner is voor de Regio Deals Parkstad 2.0 en Westelijk Zuid-Limburg (4e tranche Regio Deals) (D_57d)

Omschrijving

9 projecten, gebaseerd op inventarisatie. Deze regiodeals zijn eind 2023 gesloten met het Rijk, waarna de uitwerking in projecten is voorbereid. De provincie is geen partner in deze Regio Deals, maar ondersteunt op projectbasis vanuit de beleidsmiddelen.

Statistieken

Bron: Provincie Limburg

8.1.1. Regio Deals
Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit
In 2025 willen wij de volgende resultaten bereiken:

de Regio Deals Midden-Limburg en Noord-Limburg (5e tranche) starten met de uitvoering van de eerste projectenportfolio's op basis van subsidiebeschikkingen;

de Regio Deal Noord-Limburg II bouwt voort op het fundament van de eerste deal, met nu ook de kassiersfunctie. Voor de Regio Deal Midden-Limburg zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt en uitgewerkt voor de formele kassiersfunctie die door de Provincie zal worden uitgevoerd;

voor de beide Regio Deals zijn bestuurlijke overeenkomsten gesloten over de wijze van samenwerking tussen Provincie en Regio;

de aanpak voor de monitoring van de beide Regio Deals is vastgesteld en is de basis voor het voortgangsgesprek met het Rijk over de beide deals;

de projecten van de 6e envelop Investeringsagenda Noord-Limburg zijn beschikt en in uitvoering;

de projecten van de eerste Regio Deal voor Noord-Limburg (2020-2025, 3e tranche) worden afgerond;

met het Nationaal Programma Vitale Regio’s is de opvolger van ‘Elke Regio Telt’ gepresenteerd. Limburg is hier met 3 regio’s, als enige provincie in zijn geheel, in vertegenwoordigd. Samen met Rijk en gemeenten gaan wij hier vorm en invulling aan geven.

Tijd
In 2025 zijn de beide Regio Deals voor Midden-Limburg en Noord-Limburg (5e tranche) van start gegaan met concrete projecten. De laatste projecten van de Investeringsagenda Noord-Limburg zijn in uitvoering en de eerste Regio Deal voor Noord-Limburg wordt eind 2025 afgerond.
Geld
De geplande projecten van de Regiodeal Noord-Limburg en de investeringsagenda Noord-Limburg kunnen worden uitgevoerd binnen het beschikbare budget ad € 8,59 mln.

De middelen voor de uitvoering van de eerste projectenportfolio's van de Regio Deals Midden-Limburg en Noord-Limburg 5e trance zullen, na goedkeuring door GS van de projectenlijst, bij de Najaarsnota worden verwerkt in de begroting. Indien subsidies, passend binnen de kaders reeds eerder verstrekt kunnen worden, zal er vooruitlopend op de Najaarsnota een voorschot worden verstrekt. Dit om de beoogde doelen en resultaten zo snel mogelijk te kunnen bereiken.

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen

8.2. Betrouwbare en integere overheid

In het beleidskader Provincie Midden in de Samenleving is het kader en de uitwerking geschetst voor de periode 2024-2027. Daarmee geven wij invulling aan de wijze waarop wij willen werken voor de Limburgers, hoe wij samenwerken met onze Limburgse gemeenten en andere overheden, en hoe wij ons daarop als provinciale organisatie organiseren en willen verbeteren. Provincies hebben de wettelijke taak om op onderdelen toezicht te houden op gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Waterschap. Dit betreft het toezicht op de gemeentefinanciën, huisvesting vergunninghouders, informatie- en archiefbeheer, onderdelen van ruimtelijke ordening en erfgoed. Daarnaast heeft de Provincie Limburg een relatief grote historisch gegroeide rol binnen de bestuurlijke regionale ecosystemen in Limburg. Ook onderhouden wij goede contacten met andere provincies, onder anderen via het Interprovinciaal Overleg (IPO).

Op het gebied van bestuurscultuur en integriteit zijn aan het einde van de vorige bestuursperiode betekenisvolle stappen gezet in antwoord op de bestuurscrisis; deze zetten we in 2023-2027 onverminderd voort. Dit doen we onder de noemer Kwaliteit Openbaar Bestuur. Ook op het gebied van veiligheid en ondermijning geldt dat we voortbouwen op reeds gezette stappen in het kader van een weerbare overheid en samenleving. De Provincie Limburg richt zich in deze aanpak van ondermijning en oneigenlijke beïnvloeding op zowel de eigen provinciale organisatie als ook op het ondersteunen van de gemeenten. De Provincie zet in op een actieve lobby richting de bestuurscentra in Den Haag en Brussel en werkt actief samen met de buurlanden.

Daarbij streven wij de volgende doelstellingen na:

in 2027 wordt de Provincie Limburg als meer dienstbaar en als beter benaderbaar ervaren door de Limburgers t.o.v. de 0-meting in 2024;
in 2027 wordt de Provincie Limburg door gemeenten (individueel en in regioverband) ervaren als een betrokken partner voor de regiodeals en voor de versterking van de gemeentelijke uitvoeringskracht;
in 2027 zijn de geplande activiteiten voor een weerbare overheid in uitvoering binnen de provinciale organisatie, conform de checklist ‘Limburgse norm’ (ten opzichte van de 0-meting 2024);
in 2027 is de provinciale organisatie beter toegerust op de grote opgaven door ontwikkelingen binnen de organisatie.

Wat merkt de Limburger ervan?

Verbetering die zichtbaar is in de checklist 'Limburgse norm' (D_59a)

Er wordt gekoerst om de geplande activiteiten voor een weerbare overheid in 2027 in uitvoering te hebben. In 2025 wordt hier al een start mee gemaakt.

Omschrijving organisatieontwikkelingen op in ieder geval het gebied van personeelsbestand (SPP), kennis, digitalisering en concernstandaarden (D_60a)

Gezien de toekomstige strategische ontwikkelingen is meer kennis nodig op het gebied van toepassing digitalisering-AI, projectbeheer, inzicht in financiën en inzicht in de samenhang van de opgaves. Dit is afgeleid van workshops SPP in de periode 2024-2025 en proefschrift 'De transformatieve overheid'.

Opkomst Provinciale verkiezingen (MO_16c)

Omschrijving

Bron: Kurtosis

Preventief toezicht gemeenten (% onder preventief toezicht) (R_209b)

Omschrijving

Op basis van de vastgestelde gemeentebegrotingen 2024 en 2025 zijn er geen Limburgse gemeenten onder preventief financieel toezicht. Zij vallen daarom allen onder het repressieve financiële toezichtregime, wat betekent dat de gemeente haar vastgestelde begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren zonder dat de Provincie dat vooraf moet goedkeuren.

Bron: Kurtosis

8.2.1. Bestuurlijke verhoudingen
Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit
Binnen bestuurlijke verhoudingen vallen diverse activiteiten die veelal een regulier en structureel karakter hebben. Hieronder de belangrijke activiteiten voor 2025:

wij vervullen onze vertegenwoordigende rol in de interbestuurlijke overleggremia vanuit IPO en Interbestuurlijk toezicht en implementeren de vernieuwing van het toezicht op de gemeentefinanciën;

wij werken aan de versterking van de gemeentelijke uitvoeringskracht met het programma Gemeentelijke Uitvoeringskracht Nieuwe Stijl waarbij wij nauw samen erken met gemeenten. Binnen dit programma starten wij met een vertrouwelijke bestuurlijke gespreksronde langs alle 31 gemeenten inzake hun uitvoeringskracht. Daarnaast zal er een onafhankelijke analyse plaatsvinden naar nationale goede voorbeelden van effectieve samenwerking en krachtenbundeling. Daarbij zal ook expliciet de arbeidsmarkt voor de publieke sector in ogenschouw genomen worden. Tenslotte zal er vanuit een programmatische versterking verder invulling worden gegeven aan de versterking uitvoeringskracht en volgt er implementatie en uitvoering van concrete handelingsperspectieven;

wij werken aan een responsieve overheid door het instellen van een provinciale contactfunctionaris (werktitel) die voor burgers en instellingen wegwijs biedt voor vraagstukken waarvoor niet direct een antwoord of loket beschikbaar is;

wij experimenteren met het dienstbaarheidsbeginsel in een aantal pilots binnen het VTH-beleid om problemen in de leefwereld van burgers beter te kunnen adresseren;

wij werken aan een aanpak voor het terugdringen van de (ervaren) regeldruk. Dit doen wij in nauwe samenwerking met gemeenten, maar bezien ook de mogelijkheden voor het terugdringen van provinciale regeldruk in vereisten, criteria of andere lastendruk voor burgers, instellingen en bedrijven;

er zal uitvoering worden gegeven aan het Jongerenparticipatieplan 2024-2027 via diverse actielijnen en initiatieven.

Tijd
De vertegenwoordiging in het IPO en de uitvoering van het IBT betreffen doorlopende activiteiten. Wij voeren het systematisch toezicht uit op de domeinen Erfgoed, Huisvesting Vergunninghouders, Informatie- en archiefbeheer en Omgevingswet. Op de nieuwe toezichtdomeinen zoals toezicht op de bibliotheken en Versterking Regie op de Volkshuisvesting bereiden wij ons voor door het toezichtregime op te stellen en deze, ook in IPO-verband, af te stemmen met de provinciale wettelijke taken.

De vernieuwing op toezicht is een doorlopend traject. We geven gemeenten de ruimte om de omgevingswet in te voeren en helpen hen hierbij. De resultaten van de invoering van de omgevingswet geven in 2026 een eerste beeld. Op het domein Erfgoed vertoont de taakbehartiging door gemeenten een stijgende lijn. Op de taakbehartiging huisvesting vergunninghouders lopen wij landelijk voorop ondanks de grote uitdagingen en wijzigingen in wetgeving. De taakbehartiging op informatie- en archiefbeheer is in de afgelopen jaren sterk verbeterd. Wij voeren doorlopend gesprekken met gemeenten en treden op daar waar het moet en helpen hen daar waar het kan. Wij voeren het toezicht risico- en effectgericht uit.

Voor het programma Gemeentelijke Uitvoeringskracht Nieuwe Stijl zal in 2025 de eerste fase afgerond worden bestaande uit de bestuurlijke gespreksronde, de wetenschappelijke verkenning en de programmatische aanpak. We starten de bestuurlijke gespreksronde in Zuid-Limburg waarna Midden en Noord Limburg volgen.

De diverse activiteiten in het kader van responsieve overheid en het terugdringen van regeldruk zullen medio 2025 geëvalueerd worden en bezien wordt op welke wijze wel of geen aanpassingen of aanscherpingen nodig zijn.
Geld
Voor de uitvoering van product 8.2.1. Bestuurlijke verhoudingen wordt het budget in 2025 verhoogd met € 0,55 mln. Dit betreft de volgende begrotingswijzigingen:

de indexering in 2024 en 2025 van de Statenvergoedingen met € 0,21 mln.;

de structurele ophoging van de apparaatskosten van de Griffie met € 0,11 mln. naar aanleiding van het besluit van het Presidium om een nieuwe functie aan de Griffie formatie toe te voegen ter ondersteuning van de Statenonderzoeker;

verder is voor de uitvoering van het jongerenparticipatieplan 2024-2027 € 0,40 mln. opgenomen.

De dekking van de bovengenoemde begrotingswijzigingen vindt voor € 0,23 mln. plaats uit de programmareserve bestuurlijke vernieuwing en voor € 0,32 mln. uit het begrotingsresultaat. De resterende € 0,17 mln. wordt gefinancierd uit bestaande beleid.

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen
8.2.2. Grensoverschrijdende samenwerking

Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit
Het Limburgs belang is op alle relevante bestuurlijke en ambtelijke niveaus optimaal gediend.
Tijd
Dit is een continu proces.
Geld
De geplande activiteiten van dit jaar kunnen worden uitgevoerd binnen het beschikbare budget van product 8.2.2. grensoverschrijdende samenwerking.

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen
8.2.3. Coördinatie internationalisering en Euregio Maas-Rijn
Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit
Het Limburgs belang is op alle relevante bestuurlijke en ambtelijke niveaus optimaal gediend.
Tijd
Dit is een continu proces.
Geld
Voor de uitvoering van product 8.2.3. Coördinatie internationalisering en Euregio Maas Rijn, wordt het budget zowel bij de lasten als bij de baten in 2025 verhoogd met € 0,35 mln. Dit betreft de volgende begrotingswijziging:

toevoeging van € 0,35 mln. voor de uitvoering van het project STIPP (een subsidieregeling voor MKB innovatie). De benodigde middelen zijn voor 100% afkomstig uit het Europese subsidieprogramma Interreg Maas-Rijn (NL-BE-DE).

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen
8.2.4. Externe relaties en Public Affairs
Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit

Om te komen van ongerichte lobby naar een programmatische aanpak via strategische proposities wordt de interne organisatie verder versterkt volgens de lijnen van het organisatie ontwikkel traject. Externe kennis en expertise wordt ingezet indien nodig om de gewenste resultaten te kunnen boeken en de lobbyvaardigheid in de eigen organisatie te vergroten en duurzaam te borgen;

Voor de geselecteerde Fundraising dossiers ondersteunen wij aanvragen, met een extra inzet op de Regionale programma’s. Wij ondersteunen aanvragen met provinciale middelen en ambtelijke inzet, waarbij de provinciale prioriteiten leidend zijn. Ook zullen wij ons inzetten om samen met partners de beleidsvoorbereiding van nieuwe EU programma’s (vanaf 2027 in uitvoering) te beïnvloeden;

In 2025 (mede)organiseert Provincie Limburg diverse betekenisvolle herdenkingen en feestelijke vieringen. Tevens wordt inhoudelijk en financieel extra aandacht besteed aan vrijheidseducatie.

Tijd
Public affairs en lobby is in principe een continu proces zonder tijdshorizon. Tegelijkertijd werken we aan het ontwikkelen van proposities waarbij een programmatische aanpak wordt gehanteerd. Daarnaast worden gedurende het hele jaar aanvragen ondersteund of voor een deel zelf opgesteld die ingediend worden in de voor 2025 lopende en relevante calls van de programma’s. In 2025 zal de monitoringssystematiek operationeel zijn, waarin wij subsidies die in Limburg landen, monitoren en registreren. De eerste monitoringsrapportage met de resultaten van de ingediende aanvragen wordt ten tijde van de Najaarsnota 2025 middels een Mededeling Portefeuillehouder aan PS gepresenteerd. De viering van 80 jaar vrijheid loopt tot en met augustus 2025.
Geld
Voor de uitvoering van product 8.2.4. Externe relaties en Public Affairs wordt het budget in 2025 verhoogd met € 0,60 mln. Dit betreft de volgende begrotingswijziging:

om uitvoering te geven aan de versterking van de lobby van Limburg en de PA activiteiten zoals omschreven in de GS-nota van 30-9-2024 is € 0,60 mln. beschikbaar gesteld. Dekking vindt plaats uit de programmareserve onvoorziene uitgaven.

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen
8.2.5. Rijkstaken CdK en Weerbare Overheid

Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025
Kwaliteit
Rijkstaken worden doorlopend uitgevoerd.

Integriteit:
Bestaat uit de doorontwikkeling en het borgen van het integriteitsbeleid en -besef door middel van acties op het gebied van preventie, morele oordeelsvorming en handhaving binnen de ambtelijke en politiek-bestuurlijke provinciale omgeving. Binnen de Stuurgroep Kwaliteit Openbaar Bestuur Limburg is brede aandacht voor integriteit, bestuurscultuur en weerbare overheid. In dit kader is er ook aandacht voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026.

Weerbare overheid en bestuurscultuur:
Het team BIBOB op orde en de nieuwe BIBOB-beleidslijn is in werking. Aanpak van en aandacht voor ondermijning heeft permanente aandacht en wordt aan de hand van de handreiking Limburgse Norm ingevuld (provinciebreed samen met gemeenten, waterschap en andere partners). Er wordt blijvend ingezet op Veilige Publieke Dienstverlening en op versteviging en verbetering van de kwaliteit van het openbaar bestuur met diverse partners.
Tijd
Uitvoering vindt plaats van 1 januari tot en met 31 december 2025.
Geld
De geplande activiteiten van dit jaar kunnen worden uitgevoerd binnen het beschikbare budget van product 8.2.5. Rijkstaken CdK en Weerbare Overheid.

Kwaliteit (indicator)
Groen
Tijd (indicator)
Groen
Geld (indicator)
Groen

Uitvoering begroting 2025: budgetrealisatie

De totale lasten van de gewijzigde begroting 2025 voor dit programma tot aan de Voorjaarsnota bedragen € 39,92 mln., bestaande uit € 27,74 mln. reguliere middelen, € 12,14 mln. personeelskosten en € 0,03 mln. kapitaallasten.

In onderstaande grafiek presenteren wij alleen de reguliere middelen vanwege de beïnvloedbaarheid van deze posten. Het betreft de bestedingen en juridische verplichtingen tot 1 april (gerealiseerd en verplicht) en de op dat moment resterende vrije ruimte binnen de vastgestelde budgetten.

Op dit moment is er nog geen aanleiding de begroting financieel bij te sturen.

Wat mag het kosten?

In deze Voorjaarsnota 2025 wordt de begroting van programma Provincie midden in de samenleving bijgesteld op basis van de inhoudelijke en financiële voortgang, zoals beschreven in de beleidsproducten en voortgangsinformatie.

De volgende voorstellen zijn opgenomen:

ophoging van de statenvergoedingen i.v.m. indexeringen met € 0,21 mln.;
salariskosten Griffie ad € 0,11 mln.;
versterking lobby organisatie en PA ad € 0,60 mln.;
uitvoering jongerenparticipatieplan 2024-2027 ad € 0,40 mln.;
de budgetophoging van € 0,35 mln. voor het EMR STIPP.

Per saldo stijgen de lasten met € 1,50 mln. en de baten met € 0,35 mln. Het gevolg van deze wijzigingen is dat het begrote uitgavenvolume van de begroting (lasten en stortingen in de reserves) van dit programma stijgt van € 39,92 mln. naar € 41,41 mln.

Voor nadere details verwijzen we naar de toelichtingen op product-niveau bij 'Wat gaan we daarvoor doen? (Variabele Geld)'.

Bedragen x €1.000