6. Cultuur en erfgoed voor iedereen

Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025

Kwaliteit

Wij gaan in 2025 verder met de uitvoering van het Beleidskader 2024-2027 ‘Cultuur en erfgoed voor iedereen’. Wij zijn tevreden als wij:
•    in het kader van de vernieuwing van het landelijk cultuurbestel via het IPO hebben ingezet op de verdere lobby richting Rijk voor een evenwichtige spreiding van cultuur over Nederland en op de lobby voor een groter Rijkscommitment voor de Limburgse taal. Het Cultuurconvenant 2025-2028 met het Rijk is op 17 januari 2025 formeel ondertekend, waarin opgenomen de continuering van de Rijksmiddelen voor ‘Verbreding en Vernieuwing’. Wat betreft de Limburgse taal heeft de eerste bijeenkomst van uw Staotecomité Limburgse taal plaatsgevonden. Verder is het Actiecommissie Ongerwaeg noa Deil III in oprichting, dat zowel ons als uw Staten lobby-advies zal geven over de route naar Deel-III;
•    een diverse en over heel Limburg verspreide culturele infrastructuur, in totaal 49 culturele instellingen, op basis van de besluitvorming over de aanvragen binnen de Nadere subsidieregels Culturele infrastructuur 2025-2028, hebben ondersteund. De exploitatiesubsidies zijn daartoe verleend, waardoor de culturele instellingen hun cultureel aanbod kunnen gaan realiseren. 
Wij hebben daarnaast het principebesluit genomen om eenmalig een incidenteel subsidie in het vooruitzicht te stellen voor Opera Zuid. Deze subsidie helpt dit voor de culturele infrastructuur relevante operagezelschap om aan haar kerntaak in 2025 te blijven voldoen en om te verkennen in hoeverre de oorspronkelijke artistieke plannen voor de jaren 2026, 2027 en 2028 haalbaar zijn;
•    zijn gestart met de uitvoering van het Groeiplan Noord- en Midden-Limburg om het cultureel aanbod in deze regio’s te versterken. Op 18 maart 2025 hebben wij het Groeiplan Noord- en Midden-Limburg vastgesteld en aangeboden aan uw Staten ter sonderende behandeling in de Statencommissie Economie en Samenleving van 11 april 2025; 
•    het opgeleverde visitatierapport provinciale musea voor de verdere beleidsontwikkeling inzake de ondersteuning van deze musea hebben benut. Op 11 april is het rapport mede daartoe sonderend besproken in uw Statencommissie Economie en Samenleving. De provinciale musea hebben de compensatie energiekosten 2024 ontvangen; naar aanleiding van de aan PS gedane toezegging zal in 2025 compensatie voor de gestegen basiskosten van provinciale musea incidenteel plaatsvinden vanuit de Programmamiddelen/-reserves van het Beleidskader Cultuur en erfgoed voor iedereen. Dit is financieel verwerkt in deze Voorjaarsnota 2025. Vanaf 2026 willen wij compensatie van deze basiskosten structureel gaan borgen. Een voorstel daartoe wordt opgenomen in de Begroting 2026;
•    uitvoering geven aan het in december 2024 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Limburgse taal Same veur ’t Limburgs 2025-2027. De uitvoering hiervan is gestart. De subsidie aan het Hoes veur ’t Limburgs is verleend. Activiteiten gericht op het behoud van het Limburgs kunnen hierdoor worden voortgezet, ontwikkeld en in gang worden gezet;
•    de verenigingen en de vrijwilligers in de amateurkunsten-en erfgoedsector via onze steunfunctieorganisaties Huis voor de Kunsten Limburg en Stichting Klankkleur Limburg hebben ondersteund. De exploitatiesubsidies aan deze organisaties zijn daartoe verleend;
•    in het kader van het landelijk programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 de door het Fonds Cultuurparticipatie goedgekeurde jaarplannen van de regionale penvoerders financieel hebben gematcht. Deze penvoerders leggen de verbinding tussen het culturele veld en de scholen, waardoor leerlingen kennismaken met en leren van cultuur. De subsidies aan de 5 regionale penvoerders in Limburg hebben wij daartoe verleend. Door middel van dit programma kunnen leerlingen kennismaken met cultuur en cultuur gaan ervaren; 
•    door onze subsidieregelingen lokale en regionale (volks)culturele festivals en evenementen hebben ondersteund. Deze zorgen voor ontmoeting, dragen bij aan de levendigheid van een wijk of kern en/of aan de eigenheid van Limburg. Wat betreft de grote volksculturele evenementen is de subsidie voor de Heiligdomsvaart 2025 verleend. Dit geldt ook voor de subsidies aan de negen grote carnavalsevenementen. 

Tijd

De inzet blijft om de hierboven onder Kwaliteit genoemde activiteiten in 2025 uit te voeren, met primair aandacht voor het Groeiplan Noord- en Midden-Limburg, het Uitvoeringsprogramma Limburgse taal en de ontwikkeling van het museumbeleid. We liggen hierbij op koers.

Geld

Voor de uitvoering van product 6.1.1. Cultuur wordt het budget in 2025 verhoogd met € 0,74 mln. Dit betreft de volgende begrotingswijzigingen:

• Een aangepaste fasering van het budget Groeiplan Noord- en Midden-Limburg. Het bedrag van € 0,68 mln. wordt verdeeld over de jaren 2025 t/m 2028 jaarlijks € 0,17 mln. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de Subsidieregeling Culturele Infrastructuur 2025-2028 ten behoeve van de verhoging van het subsidieplafond voor deze regeling;
• Een aangepaste fasering van het budget Cultuureducatie met Kwaliteit als gevolg van de toegekende subsidies voor een aantal organisaties € 0,07 mln.;
• Een ophoging van de Subsidieregeling Bovenlokale Evenementen € 0,10 mln. in 2025 en € 0,32 mln. in 2026 en 2027. De dekking komt uit de programmareserves Cultuur en Sociale agenda;
• Een extra incidenteel budget voor de Limburgse musea (conform toezegging zoals hierboven onder Kwaliteit vermeld) als compensatie voor de gestegen basiskosten in 2025 € 1,50 mln.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Oranje

Omschrijving (label)
Voorjaarsnota 2025

Kwaliteit

In 2025 blijven wij activiteiten uitvoeren die bijdragen aan het doel om erfgoed voor de huidige én toekomstige generaties te behouden. Wij zijn tevreden als wij: 

• blijvend uitvoering geven aan onze wettelijke taak op het gebied van archeologie;
• meerdere eigenaren financieel hebben kunnen ondersteunen bij hun urgente restauratieproject, of dat nu om een rijks- of gemeentelijk monument gaat. Denk aan het gebouw van de Koninklijke Marechaussee in Maastricht dat door middel van onze steun momenteel wordt getransformeerd tot een sociale woon-, werk- en leerplek voor jongeren;
• de werkzaamheden bij zowel het Romeins museum in Heerlen als bij abdijcomplex Rolduc in Kerkrade hebben laten starten mede dankzij onze financiële steun;
• ondersteuning hebben geboden aan projecten op het gebied van archeologie en klein Limburgs erfgoed en eigenaren hebben ondersteund bij deze mooie, vaak kleinschalige, projecten;
• eigenaren van kerken, molens en groen erfgoed een aanvulling hebben ontvangen op hun rijkssubsidie voor het onderhoud aan deze monumenten;
• alle begrotingsinstellingen op het gebied van erfgoed zijn voorzien van de afgesproken provinciale financiële steun en de instellingen uitvoering kunnen geven aan de werkplannen;
• onze provinciale lobby voor meer financiële steun van het Rijk bij grote monumentale opgaves hebben voortgezet;
• het instrument ‘Erfgoedlab’ hebben aanbesteed en de eerste projecten opgenomen kunnen worden in deze aanpak om complexe monumentale ensembles waar meerdere problematieken bij elkaar komen een stap verder te helpen;
• de opdracht voor het opstellen van een gebiedsbiografie van Limburg hebben verleend;
• eigenaren binnen de restauratie- en kerkenregeling tevens voor verduurzamingsmaatregelen financiële steun van de Provincie hebben ontvangen. 

Tijd

De inzet blijft om de hierboven onder Kwaliteit genoemde activiteiten in 2025 uit te voeren, met primair aandacht voor het uitvoeren van onze wettelijke taak op het gebied van archeologie, de financiële ondersteuning van ons Limburgs erfgoed via de verschillende subsidieregelingen en het opnieuw verlenen van de opdracht voor het Erfgoedlab. We liggen hierbij op koers.

Geld

Voor de uitvoering van product 6.2.1. Erfgoed, monumenten en archeologie wordt het budget in 2025 verlaagd met € 1,68 mln. Dit betreft de volgende begrotingswijzigingen:

• een aangepaste fasering van het budget Erfgoedlab € 0,25 mln.;
• een aangepaste fasering van het budget Via Belgica in verband met een lager verleend subsidie;
• een aangepaste fasering van het budget Bijdrage aan grote projecten € 1,43 mln.

Kwaliteit (indicator)
• Groen

Tijd (indicator)
• Groen

Geld (indicator)
• Groen