6.2.1. Erfgoed, monumenten en archeologie

Omschrijving

Erfgoed wordt vaak gezien als dat wat Limburg écht Limburgs maakt. Erfgoed is overal en geeft kleur aan de omgeving. We blijven ons dan ook inzetten voor het behoud van erfgoed voor de huidige en toekomstige generaties. 

De Limburger kan hierdoor meer erfgoedlocaties bezoeken, omdat de toegankelijkheid gestimuleerd is en meer monumenten zijn opgeknapt voor de toekomst. Hierdoor is het straatbeeld verbeterd, zowel in de stad als op het platteland. Leegstaand monumentaal erfgoed staat er immers vaak slecht bij. Door bij te dragen aan de restauratie van deze gebouwen komen meer van dit soort gebouwen in een betere staat. Ook wordt de Limburger die als erfgoedvrijwilliger betrokken is, geholpen bij het erfgoedproject als de Provincie dat ondersteunt. Tegelijkertijd is erfgoed in brede zin beter toegankelijk voor een breed publiek waardoor iedere Limburger makkelijker kan genieten van of meedoen met ons Limburgs erfgoed.

Rol Provincie: subsidiënt, toetser, procesmanager, ondersteuner, partner

Kwaliteit

In 2027 voeren we de volgende activiteiten uit die bijdragen aan het doel om erfgoed voor de huidige en toekomstige generaties te behouden:

  • We geven uitvoering aan onze wettelijke taken op het gebied van archeologie en monumenten.
  • We blijven ondersteuning geven aan zowel rijks- als gemeentelijke monumenten met een urgente restauratieopgave. Hieronder vallen ook de categorieën 'industrieel' en 'religieus' erfgoed.
  • We stimuleren het verduurzamen van monumenten door eigenaren subsidie te geven binnen de restauratie- en kerkenregeling voor verduurzamingsmaatregelen.
  • We ondersteunen vanuit de Programmabegroting enkele grote restauratieopgaven in Limburg waaronder bijvoorbeeld het Hornekwartier in Weert, kloosterdorp Steyl en de Abdij Rolduc. 
  • We zetten onze ondersteuning aan archeologische projecten gericht op publieksbereik voort om de kennis over en het behoud van bijzondere Limburgse historische voorwerpen te stimuleren en om vrijwilligers te betrekken bij onderzoek.
  • We zetten onze ondersteuning aan projecten gericht op publieksbereik voort, om de kennis over en het behoud van ons rijke en diverse erfgoed te bevorderen. Hierbij hebben we ook specifieke aandacht voor het klein Limburgs erfgoed. 
  • We zetten onze ondersteuning voor molens, groen erfgoed en kerken via de Monulisaregeling voort (amendement 179 Depondt c.s. inzake continuering Monulisa regeling).
  • In 2027 zetten we onze subsidierelatie met de begrotingsinstellingen op het gebied van erfgoed voort.
  • We gaan door met onze provinciale lobby voor meer financiële steun van het Rijk bij grote monumentale opgaven en de bescherming van het Limburgse schutters- en gildewezen.
  • We geven uitvoering aan het instrument 'Erfgoedlab' en helpen complexe monumentale opgaves via dit instrument verder.
  • We ondersteunen door onze subsidieregelingen lokale en regionale (volks)culturele festivals en evenementen. Deze zorgen voor ontmoeting, dragen bij aan de levendigheid van een wijk of kern en/of aan de eigenheid van Limburg. 
  • In 2027 wordt de erfgoedmonitor geactualiseerd. Om de betrouwbaarheid van deze gegevens te vergroten, wordt in 2027 een bedrag van €  0,10 mln. beschikbaar gesteld voor aanvullend onderzoek en inspecties naar monumenten in de categorieën ‘matig’ en ‘slecht’.
Tijd

De inzet wordt om de hierboven onder 'kwaliteit' genoemde activiteiten in 2027 uit te voeren. Belangrijke focus heeft het uitvoeren van onze wettelijke taak. 

Geld

Het budget voor product 6.2.1. Erfgoed, Monumenten en Archeologie bedraagt € 189,3 mln. Dit bestaat uit € 17,76 mln. aan reguliere middelen en € 1,17 mln. aan personeelskosten. De reguliere middelen worden ingezet voor:

  • restauratie van (rijks)monumenten;
  • subsidies voor organisaties (Sociaal Historisch Centrum Limburg, Monumentenwacht, Steunpunt Archeologie en Monumenten, Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap, Stichting Restauratie Atelier Limburg, Coöperatie Erfgoed Limburg);
  • subsidieregelingen Archeologie, Klein Limburgs Erfgoed, Kerken;
  • bijdragen in het kader van o.a. Erfgoedlab, Via Belgica, Erfgoed OLS, Stichting Liberation Route, Kloosterdorp Steyl;
  • incidentele ontwikkelingen en uitvoering archeologiebeleid.

Nieuwe middelen

Voor de uitvoering van het Beleidskader 'Cultuur en erfgoed voor iedereen' zijn in deze begroting voor 2027 de volgende lasten opgenomen:

  • € 0,10 mln. voor het ophogen subsidieplafond Nadere subsidieregels Archeologie 2025-2027 (GS-besluit 9-6-2026); 
  • € 0,40 mln. wordt vrijgemaakt om uitvoering te geven aan motie 3193 Wolters c.s. inzake 'Verzekerd van Vasteloavend' voor een subsidieregeling voor praalwagens (€ 0,10 mln. in 2026 en € 0,30 mln. in 2027); 
  • € 0,1 mln. voor de erfgoedmonitor (GS 7-7-2026).