4.1.2. Verduurzaming Gebouwde Omgeving & Warmte en Grootschalige opwek

Omschrijving

De groei van hernieuwbare energie zwakt af onder invloed van de netcongestie, hogere kosten en restrictiever beleid. Zoals bovenstaand beschreven, werken we de komende periode aan een afname van energiearmoede, een toename van zowel kleinschalige, als ook grootschalige opwek en de reductie van CO2-emissie van de gebouwde omgeving. Hiertoe beogen we onderstaande resultaten te behalen.

Rol Provincie: toetser, ondersteuner, procesmanager, subsidiënt, financier

Kwaliteit

Gebouwde omgeving & Warmte
In 2027 voeren/continueren we de volgende activiteiten uit:

Provincie zal conform mededeling portefeuillehouder van 7 juli 2026 initiatief nemen om integraal een vervolgroute op te stellen voor de voortzetting van de warmtetransitie in Limburg. Hierin is aandacht voor:

Het doorontwikkelen van het ontwerp voor het oprichten van een Regionaal Warmtebedrijf, gezamenlijk met de Nationale Deelneming Warmte en Enpuls;
Het gezamenlijk met gemeenten doorontwikkelen van collectieve warmtevoorziening in het WZL-gebied;
Het omvormen van Mijnwater tot een integraal warmtebedrijf, mede in het licht van de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte uiterlijk per 1 januari 2029;
Het ontvlechten van Mijnwater uit het LEF op basis van amendement 166 .

Voortzetten van de provinciale ondersteuning voor de verduurzaming van micro- en kleine mkb-ondernemingen via de subsidieregeling Ontzorgingsprogramma MKB en voortzetten van het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed tot ten minste het einde van de looptijd van beide specifieke uitkeringen (SPUK)-regelingen, waarbij een actieve koppeling wordt gelegd met het provinciale Fonds voor Verduurzaming van Maatschappelijk Vastgoed.
In 2027 is ten minste één wijkgerichte aanpak ondersteund waarin energiearmoede onderdeel uitmaakt. Waar mogelijk doen we dit onder de vlag van de PEM.
In 2027 zijn ten minste 3 initiatieven of samenwerkingsverbanden in Limburg ondersteund die gericht zijn op energiebesparing. Waar mogelijk doen we dit onder de vlag van de PEM.
Ontwikkeling en continuering van de ontzorgingsprogramma’s voor bedrijfsmatig en maatschappelijk vastgoed.
Ondersteuning van de aanpak van energiearmoede door middel van het inrichten en inzetten van een ondersteuningspool. Daarnaast continueren we de uitvoering van de PEM pilotregeling in het kader van de verduurzaming van de eerste 1.000 woningen van kwetsbare huishoudens

Met deze inzet zijn we in 2027 tevreden als aantoonbaar voortgang is geboekt in de warmtetransitie in Limburg, de ondersteuning van verduurzaming in de gebouwde omgeving is gecontinueerd en concrete ondersteuning is geboden aan doelgroepen en initiatieven op het gebied van energiebesparing en energiearmoede. Deze resultaten dragen bij aan de verdere verduurzaming van de gebouwde omgeving, de ontwikkeling van collectieve warmteoplossingen en het toegankelijk maken van de energietransitie voor inwoners en organisaties. Belangrijke randvoorwaarden zijn de beschikbaarheid van de Specifieke Uitkering van het Rijk (SPUK), de medewerking van gemeenten en andere partners en voldoende uitvoeringskracht. Risico’s zijn onder meer wijzigingen in landelijke wet- en regelgeving, afhankelijkheid van externe partners en vertraging in de nadere uitwerking van warmte- en uitvoeringsstructuren.

Grootschalige opwek

In 2027 continueren we de volgende activiteiten:

We blijven via deelname aan de IPO-samenwerkingsagenda met het Ministerie van Klimaat en Groene Groei actief regionale invulling geven aan de recent ontwikkelde Routekaart "Kernenergie op weg naar 7GW in 2050", in navolging van het 2e Gewijzigd Amendement 226 Schyns inzake locatieonderzoek SMR .
We zijn partner in de RES-regio’s (Regionale Energie Strategie) en spannen ons in om de RES-doelen te behalen, met 51% lokaal eigenaarschap bij elk project waarbij de omgeving kan meeprofiteren.
Samen met de RES-regio Zuid-Limburg werken we aan een actieprogramma om te komen tot nieuwe grootschalige opweklocaties met innovatieve vormen van meervoudig ruimtegebruik.
De vastgestelde Provinciale OmgevingsvisiePOVI en verordening bieden markt- en overheidspartijen meer zicht op de (on)mogelijkheden voor zon- en windenergie. Als provincie ontwikkelen wij een Programma Wind in relatie tot de voorkeursgebieden voor windenergie zoals opgenomen in de POVI.
We informeren Provinciale Staten over het lopende rijksonderzoek naar locaties voor Small Modular Reactor (SMR’s), in samenhang met de IPO-samenwerkingsagenda en mogelijke aanverwante beleidsontwikkelingen op regionaal niveau.

Met deze inzet zijn we in 2027 tevreden als de Provincie aantoonbaar heeft bijgedragen aan het realiseren van de RES-doelen, het vergroten van duidelijkheid over de ruimtelijke mogelijkheden voor grootschalige opwek en het verder brengen van beleidsontwikkeling rond windenergie en SMR’s. Deze resultaten dragen bij aan een toekomstbestendige, ruimtelijk verantwoorde en maatschappelijk beter ingebedde energieopwekking in Limburg. Belangrijke randvoorwaarden zijn afstemming met RES-regio’s, gemeenten, het Rijk en marktpartijen, alsmede duidelijkheid over landelijke kaders. Risico’s zijn onder meer beperkte ruimtelijke inpasbaarheid, maatschappelijke weerstand, vertraging in landelijke besluitvorming en netcongestie.

Provinciale Energiediensten Maatschappij (PEM)

In 2027 continueren we het vergroten van de lokale energie autonomie via energiegemeenschappen en het verlagen van energiearmoede via verduurzaming van de gebouwde omgeving in samenwerking met gemeenten.

Groen gas

In 2027 dragen wij bij aan de ontwikkeling van groen gas initiatieven door heldere ruimtelijke en juridische kaders te ondersteunen en consistente procesbegeleiding te faciliteren.

Tijd

Gebouwde omgeving & Warmte

In 2027 voeren we de volgende activiteiten uit:

Het ontwikkelen en continueren van de ontzorgingsprogramma’s voor bedrijfsmatig en maatschappelijk vastgoed.
Het ondersteunen van de aanpak van energiearmoede door middel van het inrichten van een ondersteuningspool. Daarnaast continueren we de uitvoering van de PEM pilotregeling in het kader van de verduurzaming van de eerste 1.000 woningen van kwetsbare huishoudens.
Het initiatief nemen om integraal een vervolgroute op te stellen voor de voortzetting van de warmtetransitie in Limburg. In het kader van nieuwe wetgeving en amendement 166 (ontvlechting Mijnwater uit LEF) werken we toe naar een integraal warmtebedrijf binnen de provincie Limburg. Hiertoe bieden we eind 2026 een PS-voorstel aan conform de voorraadagenda.
Het voortzetten van de ondersteuning voor de verduurzaming van micro- en kleine mkb-ondernemingen via het Ontzorgingsprogramma MKB en van maatschappelijk vastgoed via het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed.
Het ondersteunen van ten minste één wijkgerichte aanpak waarin energiearmoede onderdeel uitmaakt.
Het ondersteunen van ten minste 3 initiatieven of samenwerkingsverbanden in Limburg die gericht zijn op energiebesparing.

De voortgang is mede afhankelijk van de beschikbaarheid van SPUK-middelen, de samenwerking met gemeenten en andere partners en de nadere uitwerking van de vervolgroute voor de warmtetransitie.

Grootschalige opwek

In 2027 continueren we de volgende activiteiten/voeren we de volgende activiteiten uit:

We zijn partner in de RES-regio’s en spannen ons in om de RES-doelen te behalen met 51% lokaal eigenaarschap bij elk project waarbij de omgeving kan meeprofiteren.
Samen met de RES-regio Zuid-Limburg werken we aan een actieprogramma om te komen tot nieuwe grootschalige opweklocaties met innovatieve manieren van meervoudig ruimtegebruik.
De vastgestelde Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en verordening bieden markt- en overheidspartijen meer zicht op de (on)mogelijkheden; daarmee zetten we in op het doorbreken van de impasse die is ontstaan rond zon- en windenergie. Als provincie ontwikkelen we een Programma Wind in relatie tot de voorkeursgebieden voor windenergie zoals opgenomen in de POVI.
We blijven via deelname aan de IPO-samenwerkingsagenda met het Ministerie van Klimaat en Groene Groei actief regionale invulling geven aan de Routekaart "Kernenergie op weg naar 7GW in 2050".
We informeren Provinciale Staten over het lopende rijksonderzoek naar locaties voor SMR’s, in samenhang met de IPO-samenwerkingsagenda en mogelijke aanverwante beleidsontwikkelingen op regionaal niveau.

De voortgang is mede afhankelijk van afstemming met RES-regio’s, gemeenten, het Rijk en marktpartijen, alsmede van ruimtelijke, maatschappelijke en nettechnische randvoorwaarden.

Provinciale Energiediensten Maatschappij

Lokale energie autonomie vergroten

We ondersteunen en versnellen de ontwikkeling van energiegemeenschappen, met als doel dat in 2030, 15 energiegemeenschappen in Limburg volledig operationeel zijn;
We stimuleren de ontwikkeling van groen gas initiatieven in Limburg.

Terugdringen energiearmoede

We verduurzamen de eerste 1.000 woningen in het kader van de pilotregeling PEM;
We starten de grootschalige uitrol van de verduurzaming van woningen van huishoudens die te maken hebben met energiearmoede.

Groen gas

We bevorderen de ontwikkeling en vergunningsruimte voor groengasinitiatieven door actief te sturen op landelijke kaders (middels lobby) en het creëren van ruimtelijke duidelijkheid, binnen de ruimte die landelijke regelgeving en uitvoeringspraktijk bieden.

Geld

Het budget voor product 4.1.2. Verduurzaming Gebouwde Omgeving & Warmte en Grootschalige opwek bedraagt € 2,32 mln. Dit bestaat uit € 1,09 mln. aan reguliere middelen en € 1,23 mln. aan personeelskosten. De reguliere middelen worden ingezet voor de ontzorgingsprogramma's.