Financieel kader

In deze paragraaf komt onze financiële positie aan de orde en geven we aan hoe we de sturing hierop verder willen verbeteren. 

Nu het laatste jaar van deze Statenperiode is ingegaan, is het cruciaal om scherp te blijven sturen op het behalen van onze doelstellingen. De ingezette organisatieontwikkeling, waarin eigenaarschap voor uitvoering en actief sturen een belangrijke rol spelen, blijft hierbij een belangrijke pijler.

In dit laatste jaar richten we ons nadrukkelijk op het afronden van de belangrijkste ambities en het tijdig signaleren van knelpunten. Hierbij blijft het beperken van onderbesteding een aandachtspunt: niet-besteed budget wordt gericht ingezet waar versnelling mogelijk is of waar resultaten verder geoptimaliseerd kunnen worden.

Met deze gerichte sturing zorgen we ervoor dat de doelen van deze Statenperiode zo veel mogelijk binnen de gestelde planning en middelen worden gerealiseerd. Tegelijkertijd leggen we een stevige basis voor een zorgvuldige overdracht naar een nieuw bestuursakkoord in de volgende periode.

Begrotingsresultaat 2026 e.v.

De Voorjaarsrapportage geeft inzicht in de effecten van beleidsmatige en financiële bijstellingen op de provinciale begroting. In onderstaande tabel is het begrotingsresultaat weergegeven zoals dat vóór de Voorjaarsrapportage gold en het resultaat ná verwerking van de mutaties uit deze rapportage.

Bij het samenstellen van het begrotingsresultaat tot aan de Voorjaarsrapportage is uitgegaan van de primitieve begroting, aangevuld met de financiële consequenties van de in de afgelopen periode door Provinciale Staten vastgestelde voorstellen. Het betreft de volgende statenvoorstellen:

• PS 7-11-2025 Gewijzigde Statenvoorstel Programmabegroting inzake Septembercirculaire (BW1-2026)
• PS 12-12-2025 Statenvoorstel inzake overhevelen middelen uit de PR ‘Regio Deal (5e en 6e tranche)’ (BW2-2026)
• PS 6-2-2026 Statenvoorstel Leefbaarheidsaanpak lijn 3 (BW3-2026)
• PS 6-2-2026 Statenvoorstel Meerjarige museumvisie voor de drie Limburgse provinciale musea (BW4-2026)
• PS 20-3-2026 Statenvoorstel inzake Regiodeal Midden-Limburg (BW7-2026)
• PS 8-5-2026 Statenvoorstel inzake Einstein Telescope Low Frequency Center (ET-LFC) (BW8-2026)

Daarnaast zijn er Statenvoorstellen ingediend, welke op het moment van publicatie nog niet zijn vastgesteld. Het betreft:

• PS 19-6-2026 Jaarstukken 2025 (BW5-2026)
• PS 19-6-2026 Statenvoorstel Verduurzaming Chemelot Multimodale Corridor Haven Stein (BW9-2026)
• PS 6-2026 Statenvoorstel Propositie euregionale kennis, onderwijs en arbeidsmarkt (BW10-2026)
• PS 19-6-2026 Statenvoorstel Uitvoerings- en Bestedingenkader Verstedelijkingsbudget Limburg Centraal (BW11-2026)

Met deze Statenvoorstellen is gedurende het jaar, vooruitlopend op de Voorjaarsrapportage, reeds rekening gehouden bij de bepaling van het actuele begrotingsresultaat. In de grafiek hieronder wordt inzichtelijk gemaakt wat het saldo is vóór en ná de verwerking van de mutaties in deze Voorjaarsrapportage. Alle financiële wijzigingen met betrekking tot deze Voorjaarsrapportage 2026 zijn verzameld in de 6e begrotingswijziging 2026.

Na verrekening van zowel mee- als tegenvallers daalt het financieel resultaat door de aanpassingen in de Voorjaarsrapportage 2026 met € 5,92 mln. tot een begrotingsresultaat 2026 van € 27,84 mln. (begrotingsresultaat vóór Voorjaarsrapportage € 33,89 mln.). Verderop in dit financieel kader is een tabel opgenomen waarin deze daling financieel inzichtelijk is gemaakt.

Ondanks het voordelige begrotingsresultaat blijven we aandacht houden voor onze vermogenspositie en het structureel evenwicht. Herijking van het Provinciefonds blijft het belangrijkste financiële risico.

Begrotingsomvang 2026

Met deze Voorjaarsrapportage nemen uw Staten het besluit tot wijziging van de Programmabegroting 2026. Uit de Voorjaarsrapportage blijkt dat de totale omvang van de begroting toeneemt van € 688,07 mln. naar € 884,54 mln.  Een stijging van € 196,47 mln.  Hiervan heeft € 63,17 mln. betrekking op de Voorjaarsrapportage 2026. De overige stijging wordt veroorzaakt door het Statenvoorstel Jaarstukken 2025 en het Statenvoorstel Uitvoerings- en Bestedingenkader Verstedelijkingsbudget Limburg Centraal. 

De stijging in de Voorjaarsrapportage 2026 wordt met name veroorzaakt door de verhoging van de lasten voor een totaal van € 50,29 mln. Daarbij zijn de grootste mutaties de stijging van de lasten in het kader van de Regiodeals Midden-Limburg met € 15,67 mln., (€ 4,93 mln. vanuit Programmareserve en € 10,73 mln. vanuit SPUK, en Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) met € 7,22 mln. (vanuit SPUK-middelen). Daarnaast is conform PS-besluit van 7 november 2025 PEM met € 8,3 mln. uit de programmareserve toegevoegd aan de begroting.  Ook heeft er een begrote afwaardering plaatsgevonden van € 6,68 mln. voor HBLM conform het Statenbesluit 'Uitwerking transitie Maastricht Aachen Airport' van 16 december 2022.
Een groot deel van deze lasten wordt (deels) gedekt door de inzet van programmareserves en bijvoorbeeld ook door een vrijval vanuit de risicoreserve  Sturing in Samenwerking. Hierdoor stijgt de aanwending van de reserves met een totaal van € 40,19 mln.

Bij elk programma is een nadere toelichting van de financiële mutaties opgenomen. Alle mutaties zijn verzameld in het voorstel tot 6e wijziging van de begroting 2026. Dit is opgenomen in de Financiële begroting.

Daarnaast vragen we Provinciale Staten in te stemmen met de neerwaarts bijgestelde investeringsplanning ad € 12,65 mln. De grootste mutatie betreft een neerwaartse bijstelling van € 13,00 mln. inzake project N270 Via Venray fase 1. Daartegenover wordt € 0,26 mln. beschikbaar gesteld voor het plaatsen van zonnepanelen en € 0,08 mln. voor de aanschaf van laptops. 

Financieel perspectief

De begroting en meerjarenraming zijn, na verwerking van de voorstellen, structureel sluitend. De vermogenspositie is solide. Het risicoprofiel nagenoeg ongewijzigd. Daarmee is er ten opzichte van de Jaarstukken 2025 weinig verandert. Dat geldt echter ook voor het belangrijkste risico voor onze financiële positie: de herijking provinciefonds. Dit proces is nog steeds niet afgerond. 

In de Voorjaarsrapportage wordt PS gevraagd in te stemmen met het programmeren van in totaal € 29,37 mln. uit de programmareserves in de begroting 2026-2030, dit betreft € 25,05 mln. inzet van de programmareserves zoals deze bij de start van de coalitie zijn opgesteld en € 4,33 mln. inzet van programmareserves die gedurende de coalitie zijn gevormd. In dit geval specifiek de Programmareserve Brightlands. De voorstellen zijn, in lijn met de vigerende Financiële verordening, getoetst op:

• de concreetheid van de aanvraag;
• de kwaliteit van de onderliggende begroting; 
• het instrument waarmee de middelen aan het beoogde doel worden gekoppeld. 

Een groot deel van de programmareserves is opgenomen in de begroting 2026 e.v. Deze middelen zijn toebedeeld aan producten, maar nog niet besteed.

Daarnaast is er ook een  deel van de middelen in de programmareserves nog niet geprogrammeerd. In het onderdeel "de Begroting 2026 in uitvoering" kunt u teruglezen dat € 16,60 mln. resteert van de bij de start van de coalitie gevormde programmareserves, nadat alle besluiten in deze Voorjaarsrapportage zijn verwerkt. Over de restanten hebben uw Staten nog geen besluit genomen. De vrije ruimte is echter geoormerkt om de beleidskaders uit te voeren.

Er zijn drie programmareserves gevormd na de start van de coalitie, namelijk Brightlands, Verstedelijkingsbudget Limburg Centraal en Herontwikkeling VDL Nedcar en natuurcompensatie. In deze programmareserves resteert een totaal bedrag van € 76,80 mln.  Deze zijn niet opgenomen in de staafgrafiek, omdat deze een langere looptijd hebben dan deze Statenperiode en daarmee het beeld vertekenen.

In de onderstaande tabel worden deze standen nader gespecificeerd.

Voor het budgetrecht van uw Staten is de inzet van nieuwe eigen middelen essentieel. De tabel toont per programma de voorstellen om deze middelen in te zetten om het door uw Staten vastgestelde beleid uit te voeren. Hiervoor worden doorgaans programmareserves (PR) of andere bestemmingsreserves ingezet, zoals aangegeven in de kolom 'dekking'; dit betreft onze eigen middelen. Soms stelt het college naar aanleiding van nieuwe of onvermijdbare ontwikkelingen een alternatieve dekkingsbron voor, bijvoorbeeld bij structurele aanpassingen of autonome ontwikkelingen. Een nadere toelichting is terug te vinden bij de betreffende producten in deze rapportage. De benodigde budgetruimte voor 2026 bedraagt € 27,84 mln. en de totale budgetvraag tot en met 2030 € 43,24 mln.

Naast onze reguliere dekkingsbronnen ontvangen wij aanvullend € 18,37 mln. aan Rijksbijdragen (SPUK), EU-middelen en bijdragen van partners. Deze gelden zijn gebonden aan specifieke voorwaarden en kunnen uitsluitend voor programmadoelstellingen worden ingezet. In de meerjarige begroting bedraagt de totale budgetvraag, welke gedekt wordt uit bijdragen van derden, tot en met 2030 € 18,61 mln.

Een van de maatregelen om tot een realistische begroting te komen, is het periodiek doorlichten van budgetten en waar nodig bijsturen. Bij de voorjaarsrapportage ligt de focus op de vraag welke uitgaven in het lopende jaar daadwerkelijk worden verwacht. Bij fasering wordt de uitgavenplanning aangepast: middelen kunnen worden doorgeschoven naar toekomstige jaren of juist naar voren worden gehaald uit de begroting 2027 en verder. Fasering betreft uitsluitend een verschuiving in de tijd, zonder wijziging van de beleidsinhoud. In 2026 komt naar verwachting per saldo € 1,35 mln. niet tot besteding. Dit bedrag wordt gefaseerd naar 2027 en verder. 

In onderstaande tabel staan de belangrijkste begrotingsmutaties, zoals actualisaties van budgetten en budgetneutrale overboekingen. De grootste post betreft de afwaardering  (€ 6,68 mln.) van Holding Businesspark Luchthaven Maastricht NV (HBLM), conform het Statenbesluit 'Uitwerking transitie Maastricht Aachen Airport' van 16 december 2022. Daarnaast heeft er een actualisatie plaatsgevonden van de afwaarderingen van verbonden partijen wat heeft geleidt tot een verhoging  inzake Brightlands Campus Greenport Venlo (BCGV) met € 0,20 mln. voor zowel 2026 als 2027. De geprognosticeerde afwaarderingen worden gedekt vanuit de risicoreserve Financieel Kader Sturing in Samenwerking.
Het exploitatiebudget 'procesmiddelen innovatieve ecosystemen' van het Limburg Vroege Fase Fonds (LVFF) is met € 1,40 mln. verlaagd om (deels) de toevoeging aan de risicoreserve te dekken die wordt gevormd voor de geldlening aan Limburg Startup Capital Fund BV.

Een nadere toelichting op deze en de overige verschuivingen is terug te vinden bij de betreffende producten in deze rapportage.

Met het oog op de Voorjaarsrapportage zijn de budgetten doorgelicht en is de begroting geactualiseerd. Er zijn echter nog een aantal belangrijkste posten waarvan op dit moment geen informatie beschikbaar is, maar die mogelijk wel invloed gaan hebben op het jaarrekeningresultaat. Wij benoemen deze posten hieronder:

Zonder resultaateffect

• Specifieke uitkeringen die wij nog gaan ontvangen en inzetten.

Met resultaateffect

• De effecten van de komende circulaires Provinciefonds waarbij wij een materiële impact gaan verwachten als gevolg van het proces van herijking Provinciefonds;
• Aanvullende decentralisatie-uitkeringen die wij ultimo 2026  gaan ontvangen op basis van de decembercirculaire;
• Eventuele extra stortingen of vrijval met betrekking tot de risicoreserve Sturing in Samenwerking;
• Het treffen van voorzieningen op bijvoorbeeld grondposities die nog niet zijn voorzien;
• Verdere mee- of tegenvallers in de resultaten voorgaande dienstjaren;
• Afhandeling Tram Maastricht Hasselt;
• Het manifesteren van de risico's uit de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing;
• Herberekening kapitaallasten.

Naast bovengenoemde effecten bestaat er te allen tijde het risico op onderbesteding op onze lasten. Ook deze kunnen resultaateffecten hebben. Wij wijzen echter op de financiële betekenis van deze mogelijke onderbesteding. Deze kunnen weliswaar leiden tot een voordelig resultaat, maar dat wil niet zeggen dat dit vrij besteedbaar is. Veel van deze middelen kunnen betrekking hebben op lopende verplichtingen en zijn daarmee juridisch beklemd, wat betekent dat ze niet vrij besteedbaar zijn.

In onderstaande tabel treft u de financiële gevolgen aan van de Voorjaarsrapportage 2026, uitgesplitst naar begrotingsjaar en meerjarenraming tot en met 2030. De tabel laat de ontwikkeling van het begrotingsresultaat zien waarbij inzicht wordt gegeven in de reeds genomen besluiten, voorstellen aan PS bij deze voorjaarsrapportage, en lopende voorstellen.

De tabel start met de primitieve begroting 2026 (BW 0-2026) zoals deze is vastgesteld bij aanvang van het begrotingsjaar. In de daaropvolgende regels zijn de wijzigingen verwerkt voortkomend uit Statenvoorstellen en besluiten tot en met 8 mei 2026, waaronder de verwerking van de septembercirculaire en beleidswijzigingen als de Leefbaarheidsaanpak en de meerjarige museumvisie. Deze bijstellingen leiden tot een geactualiseerd begrotingsresultaat vóór de verwerking van de Voorjaarsrapportage 2026.

Ook is er sprake van enkele eerder genomen PS-besluiten welke zijn opgenomen in de begrotingswijziging bij de Voorjaarsrapportage waaronder ophogingen van accountantskosten, fractievergoedingen, leningen en structurele lasten als gevolg van het meerjarig onderhoudsplan voor provinciale gebouwen en musea. Deze zijn separaat opgenomen en afgetrokken van het begrotingsresultaat.

Daarnaast is er nog sprake van een bijstelling als gevolg van de actualisatie van de rente-uitkering op de lening aan Chemelot Campus Vastgoed CV.

Voor de volledigheid zijn tevens de voorstellen opgenomen die zijn ingediend, maar ten tijde van publicatie van deze tabel nog niet definitief zijn vastgesteld. Voorbeelden zijn de Jaarstukken 2025 en voorstellen op het gebied van kennis, onderwijs, arbeidsmarkt en de multimodale corridor Haven Stein. Deze voorstellen zullen, na instemming van Provinciale Staten, het begrotingsresultaat verder beïnvloeden en zijn daarom ook inzichtelijk gemaakt ten behoeve van een actueel financieel beeld. Na verwerking van bovenstaande mutaties resulteert dit in het geprojecteerde begrotingsresultaat per jaarschijf (2026 t/m 2030) na de Voorjaarsrapportage.

Verhoging van de baten in 2026 : per saldo € 17,03 mln.

Dit  betreft een saldo van bedragen die de lasten in onze begroting dekken. Zo stijgt het saldo met name door het opvoeren van nieuwe of aanvullende bedragen van specifieke uitkeringen (€ 18,15 mln.), maar daalt het vanwege faseringen op andere posten (€ 0,83 mln.). 

Toevoegingen reserves 2026 € 12,88 mln.

• In deze Voorjaarsrapportage voegen we in totaal € 12,00 mln. toe aan de risicoreserve SIS;
• Voor € 0,88 mln. worden gefaseerde middelen overgeboekt naar 2027 e.v. 

Onttrekkingen reserves 2026 € 40,19 mln.

De onttrekkingen betreffen bijstellingen, inzet van programmareserves en faseringen waarbij de dekking met de omvang van de budgetten meebeweegt. Ook zijn de begrote afwaarderingen gedekt uit de risicoreserve SIS.