5. Leefbare steden en dorpen

Verbetering van de leefbaarheid in Limburgse steden en dorpen (MO 10)

De Leefbaarometer monitort de leefbaarheid in alle bewoonde wijken en buurten. Het toont de huidige leefbaarheidssituatie en de ontwikkeling ervan in de afgelopen jaren. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting.

De gemiddelde Leefbaarometerscore in Noord-Limburg is de afgelopen 3 metingen gelijk gebleven. De score in Midden- en Zuid-Limburg neemt licht toe. De Leefbaarometer 2024 laat een verbetering zien t.o.v. 2022. Gemeente Stein ging van ruim voldoende naar goed. Vier weinig stedelijke gemeenten stegen van goed naar zeer goed. Drie gemeenten zaten al in die categorie. Op wijkniveau gingen 29 van de 250 wijken vooruit en 22 achteruit. De vijf dimensies tonen op gemeenteniveau geen grote veranderingen. Woningvoorraad draagt licht positief bij, terwijl voorzieningen buiten steden juist negatief scoren.

In 2027 is de leefbaarheid in de fysieke openbare ruimte verbeterd, waarbij specifiek aandacht is voor de gebiedsgerichte behoeften naar veiligheid, gezondheid, welzijn, positieve sociale relaties, kansen en contact met de natuurlijke omgeving (D 39)

De Leefbaarometer is een instrument dat tot op laag schaalniveau een inschatting geeft van de leefbaarheid. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting. De Leefbaarometer is onderverdeeld in vijf ‘dimensies’ waarbinnen thematisch met elkaar samenhangende indicatoren zijn gegroepeerd. De 'fysieke omgeving' is één van deze dimensies.

De Leefbaarometer kent een totaalscore per gebied. Daarnaast wordt de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde getoond. Onderstaande grafiek toont in hoeverre de dimensie fysieke omgeving (bijv. hoeveelheid groen, aanwezigheid van infrastructuur, milieukwaliteit) gemiddeld bijdraagt aan de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde.

Op wijk- en buurtniveau kan de fysieke omgeving een positieve of negatieve bijdrage hebben. Op hogere schaalniveaus zijn die afwijkingen niet zichtbaar. Bezoek daarom de website Leefbaarometer.nl voor kaarten en onderliggende indicatoren. 

In 2027 is de leefbaarheid in de fysieke openbare ruimte verbeterd, waarbij specifiek aandacht is voor de gebiedsgerichte behoeften naar veiligheid, gezondheid, welzijn, positieve sociale relaties, kansen en contact met de natuurlijke omgeving (D 39)

De Leefbaarometer is een instrument dat tot op laag schaalniveau een inschatting geeft van de leefbaarheid. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting. De Leefbaarometer is onderverdeeld in vijf ‘dimensies’ waarbinnen thematisch met elkaar samenhangende indicatoren zijn gegroepeerd. 'Voorzieningen' is één van deze dimensies.

De Leefbaarometer kent een totaalscore per gebied. Daarnaast wordt de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde getoond. Onderstaande grafiek toont in hoeverre de dimensie voorzieningen (bijv. nabijheid onderwijs, horeca en zorg) gemiddeld bijdraagt aan de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde. 

Met name in de steden levert deze dimensie een positieve bijdrage aan de leefbaarheid. Op wijk- en buurtniveau kunnen voorzieningen een positieve of negatieve bijdrage hebben. Bezoek de website Leefbaarometer.nl voor kaarten en onderliggende indicatoren. 

Tussen 2023-2027 zijn er vanuit de Provincie minstens 100 inwonersinitiatieven ondersteund welke een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijk (R 118)

We hebben 85 subsidies toegekend voor sociale en fysieke initiatieven (peildatum 13 mei 2026). In de afgelopen maanden hebben we een toename gezien in het aantal verleende subsidies per maand. Dit is mogelijk het gevolg van diverse door ons georganiseerde evenementen en informatiebijeenkomsten. Op basis van de huidige stand van zaken verwachten we de doelstelling van 100 verleende subsidies per 31-12-2026 te behalen.

Tussen 2023-2027 zijn er vanuit de Provincie minstens 10 initiatieven voor gemeenschapsvoorzieningen en/of ontmoetingsplekken ondersteund welke een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijk (R 119)

We hebben in totaal 101 subsidies toegekend voor sociale en fysieke initiatieven (peildatum 13 mei 2026). In de afgelopen maanden hebben we een toename gezien in het aantal verleende subsidies per maand. Dit is mogelijk het gevolg van diverse door ons georganiseerde evenementen en informatiebijeenkomsten. Op basis van de stand van zaken hebben we de doelstelling van 20 verleende subsidies per 31 december 2026 al gehaald.

Tussen 2023-2027 is er vanuit het leefbaarheidsfonds minstens bijgedragen aan minstens 10 leefbaarheidsdeals, welke een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijk (R 120)

We hebben 16 Leefbaarheidsakkoorden met gemeenten gesloten en 2 subsidies verleend  (peildatum 13 mei 2026). Leefbaarheidsakkoorden zijn overeenkomsten die we met gemeenten aangaan. Deze overeenkomsten gelden voor deze gemeenten als voorwaarde om een subsidieaanvraag bij de Leefbaarheidsaanpak te kunnen indienen. Op basis van de stand van zaken hebben we de doelstelling van 10 getekende Leefbaarheidsakkoorden per 31 december 2026 al gehaald.

Passende woonruimte voor iedereen die in Limburg een woning zoekt (MO 11)

Het statistisch woningtekort is het verschil tussen de woningvoorraad en de gewenste woningvoorraad. Volgens de Primos-prognose van ABF Research had Limburg in 2025 een woningtekort van -3,2%. Alleen in Fryslân en Zeeland was het tekort lager. Landelijk was het woningtekort -4,8%. 

Volgens Primos 2025 was het woningtekort in Limburg in 2025 -3,2%.  Voor Noord-Limburg was dit -4,9%, voor Midden-Limburg -3,5% en voor Zuid-Limburg -2,4%. Voor alle Limburgse regio's is het woningtekort in 2025 toegenomen t.o.v. 2024. Primos 2026 wordt in juli 2026 gepubliceerd.

Passende woonruimte voor iedereen die in Limburg een woning zoekt (MO 11)

In het driejaarlijkse Woononderzoek Nederland (WoON) wordt o.a. de tevredenheid van bewoners over de eigen woning gemeten. De tevredenheid met de woning is in 2024 met name onder huurders gedaald ten opzichte van 2021. In 2024 was 92% van de eigenaar-bewoners en 67% van de huurders daarmee (zeer) tevreden. Zonder dit onderscheid was 85% van de bewoners (zeer) tevreden met zijn woning.

In 2027 is het woningaanbod ten opzichte van 2023 verbeterd door de beschikbaarheid van meer (betaalbare) woningen. In 2027 zijn 17.500 woningen uit de Woondeal gerealiseerd (D 40)

In 2024 werden in Limburg bruto 1.992 woningen aan de woningvoorraad toegevoegd (exclusief onttrekkingen). Bijna de helft van de woningen werd in Zuid-Limburg gerealiseerd. Midden- en Noord-Limburg realiseerden elk ongeveer ruim een kwart van de woningen. Volgens de provinciale woningbouwmonitor zijn in de periode 2022-2024 10.471 zelfstandige woningen gerealiseerd. De beoogde opgave voor deze eerste periode van de Woondeal Limburg bedroeg 16.561 woningen.

Deze cijfers zijn gebaseerd op de registratie van realisaties in de plancapaciteitsmonitor door gemeenten. De cijfers wijken af van de mutaties woningvoorraad van het CBS. Zie paragraaf 6.8 van de Woonmonitor 2025 voor een uitleg. De cijfers over 2025 worden in de Woonmonitor 2026 gepubliceerd.

In 2027 is het woningaanbod ten opzichte van 2023 verbeterd door de beschikbaarheid van meer (betaalbare) woningen. In 2027 zijn 17.500 woningen uit de Woondeal gerealiseerd (D 40)

In 2024 werden 377 woningen door sloop, verbouwing en functiewijziging  aan de woningvoorraad onttrokken. Netto nam de woningvoorraad in Limburg dat jaar met 1.615 woningen toe. De cijfers over 2025 worden in de Woonmonitor 2026 gepubliceerd.

In 2027 past het woningaanbod bij de woningbehoefte zoals onderschreven in de Limburgse Woondeal (D 41)

Onder het betaalbare segment vallen de sociale huurwoningen, huurwoningen vanaf de sociale huurgrens tot de middenhuurgrens en koopwoningen onder de nationale betaalbaarheidsgrens (€ 390.000).

In 2024 werd 79% van de bruto-toevoegingen in Limburg in het betaalbare segment gerealiseerd. Dat is hoger dan in de eerdere Woondeal-jaren en boven de doelstelling van twee derde betaalbaar. In Noord-Limburg was dat 72%, in Midden-Limburg 61% en in Zuid-Limburg 92%. De cijfers over 2025 worden in de Woonmonitor 2026 gepubliceerd.

In 2024 hebben alle woonregio’s (3) onder coördinatie van de Provincie een Woonzorgvisie vastgesteld (R 122)

In het huidige wetsvoorstel Wet Versterking regie volkshuisvesting is de verplichting dat gemeenten een woonzorgvisie moeten opstellen komen te vervallen. Gemeenten en regio’s zijn bezig met (de voorbereidingen van) het opstellen van de verplichte lokale volkshuisvestingsprogramma’s inclusief visies over wonen en zorg.

Balans tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving (MO 12)

De ruimte per inwoner is de totale oppervlakte gedeeld door het aantal inwoners. De oppervlakte bestaat uit land en water en wordt getoond in 1.000m² per inwoner. Door bevolkingsgroei neemt de beschikbare ruimte per inwoner in Noord- en Midden-Limburg iets af. In Zuid-Limburg nam de bevolking tussen 1997 en 2022 af. De ruimte per inwoner steeg daardoor licht. Gemiddeld heeft elke inwoner van Nederland 2.291 m² ruimte (1-1-2026), vergeleken met 2.302 m² een jaar eerder.