5. Leefbare steden en dorpen

De Leefbaarometer monitort de leefbaarheid in alle bewoonde wijken en buurten. Het toont de huidige leefbaarheidssituatie en de ontwikkeling ervan in de afgelopen jaren. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting.

De gemiddelde Leefbaarometerscore in Noord-Limburg is de afgelopen 3 metingen gelijk gebleven. De score in Midden- en Zuid-Limburg neemt licht toe. De Leefbaarometer 2024 laat een verbetering zien t.o.v. 2022. Gemeente Stein ging van ruim voldoende naar goed. Vier weinig stedelijke gemeenten stegen van goed naar zeer goed. Drie gemeenten zaten al in die categorie. Op wijkniveau gingen 29 van de 250 wijken vooruit en 22 achteruit. De vijf dimensies tonen op gemeenteniveau geen grote veranderingen. Woningvoorraad draagt licht positief bij, terwijl voorzieningen buiten steden juist negatief scoren.

Het statistisch woningtekort is het verschil tussen de woningvoorraad en de gewenste woningvoorraad. Volgens de Primos-prognose van ABF Research had Limburg in 2025 een woningtekort van -3,2%. Alleen in Fryslân en Zeeland was het tekort lager. Landelijk was het woningtekort -4,8%. 

Volgens Primos 2025 was het woningtekort in Limburg in 2025 -3,2%.  Voor Noord-Limburg was dit -4,9%, voor Midden-Limburg -3,5% en voor Zuid-Limburg -2,4%. Voor alle Limburgse regio's is het woningtekort in 2025 toegenomen t.o.v. 2024.

In het driejaarlijkse Woononderzoek Nederland (WoON) wordt o.a. de tevredenheid van bewoners over de eigen woning gemeten. De tevredenheid met de woning is in 2024 met name onder huurders gedaald ten opzichte van 2021. In 2024 was 92% van de eigenaar-bewoners en 67% van de huurders daarmee (zeer) tevreden. Zonder dit onderscheid was 85% van de bewoners (zeer) tevreden met zijn woning.

De ruimte per inwoner is de totale oppervlakte gedeeld door het aantal inwoners. De oppervlakte bestaat uit land en water en wordt getoond in 1.000m² per inwoner. Door bevolkingsgroei neemt de beschikbare ruimte per inwoner in Noord- en Midden-Limburg iets af. In Zuid-Limburg nam de bevolking tussen 1997 en 2022 af. De ruimte per inwoner steeg daardoor licht. Gemiddeld heeft elke inwoner van Nederland 2.291 m² ruimte (1-1-2026), vergeleken met 2.302 m² een jaar eerder. 

De Leefbaarometer is een instrument dat tot op laag schaalniveau een inschatting geeft van de leefbaarheid. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting. De Leefbaarometer is onderverdeeld in vijf ‘dimensies’ waarbinnen thematisch met elkaar samenhangende indicatoren zijn gegroepeerd. De 'fysieke omgeving' is één van deze dimensies.

De Leefbaarometer kent een totaalscore per gebied. Daarnaast wordt de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde getoond. Onderstaande grafiek toont in hoeverre de dimensie fysieke omgeving (bijv. hoeveelheid groen, aanwezigheid van infrastructuur, milieukwaliteit) gemiddeld bijdraagt aan de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde.

Op wijk- en buurtniveau kan de fysieke omgeving een positieve of negatieve bijdrage hebben. Op hogere schaalniveaus zijn die afwijkingen niet zichtbaar. Bezoek daarom de website Leefbaarometer.nl voor kaarten en onderliggende indicatoren. 

De Leefbaarometer is een instrument dat tot op laag schaalniveau een inschatting geeft van de leefbaarheid. Het instrument doet dat op basis van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving. Deze variëren van de in een gebied gepleegde misdrijven tot de lokale geluidsbelasting. De Leefbaarometer is onderverdeeld in vijf ‘dimensies’ waarbinnen thematisch met elkaar samenhangende indicatoren zijn gegroepeerd. 'Voorzieningen' is één van deze dimensies.

De Leefbaarometer kent een totaalscore per gebied. Daarnaast wordt de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde getoond. Onderstaande grafiek toont in hoeverre de dimensie voorzieningen (bijv. nabijheid onderwijs, horeca en zorg) gemiddeld bijdraagt aan de afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde. 

Met name in de steden levert deze dimensie een positieve bijdrage aan de leefbaarheid. Op wijk- en buurtniveau kunnen voorzieningen een positieve of negatieve bijdrage hebben. Bezoek de website Leefbaarometer.nl voor kaarten en onderliggende indicatoren. 

In 2024 werden in Limburg bruto 1.992 woningen aan de woningvoorraad toegevoegd (exclusief onttrekkingen). Bijna de helft van de woningen werd in Zuid-Limburg gerealiseerd. Midden- en Noord-Limburg realiseerden elk ongeveer ruim een kwart van de woningen. Volgens de provinciale woningbouwmonitor zijn in de periode 2022-2024 10.471 zelfstandige woningen gerealiseerd. De beoogde opgave voor deze eerste periode van de Woondeal Limburg bedroeg 16.561 woningen.

Deze cijfers zijn gebaseerd op de registratie van realisaties in de plancapaciteitsmonitor door gemeenten. De cijfers wijken af van de mutaties woningvoorraad van het CBS. Zie paragraaf 6.8 van de Woonmonitor 2025 voor een uitleg.

In 2024 werden 377 woningen door sloop, verbouwing en functiewijziging  aan de woningvoorraad onttrokken. Netto nam de woningvoorraad in Limburg dat jaar met 1.615 woningen toe. 

Onder het betaalbare segment vallen de sociale huurwoningen, huurwoningen vanaf de sociale huurgrens tot de middenhuurgrens en koopwoningen onder de nationale betaalbaarheidsgrens (€ 390.000).

In 2024 werd 79% van de bruto-toevoegingen in Limburg in het betaalbare segment gerealiseerd. Dat is hoger dan in de eerdere Woondeal-jaren en boven de doelstelling van twee derde betaalbaar. In Noord-Limburg was dat 72%, in Midden-Limburg 61% en in Zuid-Limburg 92%.

We hebben 61 subsidies toegekend voor sociale en fysieke initiatieven (peildatum 31 december 2025). De periode waarbinnen dit aantal subsidies is verleend is ongeveer 14 maanden. Op basis van het aantal verleende subsidies per 31 december 2025 liggen we op schema om onze doelstelling voor het einde van dit jaar (100 verleende subsidies) te halen.

We hebben in totaal 67 subsidies toegekend voor sociale en fysieke initiatieven (peildatum 31 december 2025). Op basis van het aantal verleende subsidies per 31 december 2025 hebben we onze doelstelling (20 verleende subsidies) al ruimschoots gehaald.

We hebben 10 Leefbaarheidsakkoorden met gemeenten gesloten en 1 subsidie verleend (peildatum 31 december 2025). De doelstelling voor deze subsidieregeling is: 10 getekende Leefbaarheidsakkoorden. Dit aantal is per 31 december 2025 behaald. De subsidieverlening op basis van deze Leefbaarheidsakkoorden zal, voor zover dat niet al gebeurd is, op korte termijn plaatsvinden. We verwachten daarom dat het aantal verleende subsidies in 2026 nog aanzienlijk toe zal nemen, ook omdat er meer Leefbaarheidsakkoorden in de maak zijn. 

In het huidige wetsvoorstel Wet Versterking regie volkshuisvesting is de verplichting dat gemeenten een woonzorgvisie moeten opstellen komen te vervallen. Gemeenten en regio’s zijn bezig met (de voorbereidingen van) het opstellen van de verplichte lokale volkshuisvestingsprogramma’s inclusief visies over wonen en zorg.