3. Werken aan een toekomstbestendige economie

Deze tabel bevat jaargegevens over de productiecomponenten van het bruto binnenlands product. Het Bruto Regionaal Product is de totale waarde van alle goederen en diensten die in een regio (bijvoorbeeld Limburg) in één jaar zijn geproduceerd. De volumeontwikkeling van het bruto regionaal product is een gebruikelijke maatstaf voor de economische groei van een regio. Deze grafiek visualiseert dus hoe snel (of langzaam) de economie van Limburg groeit of krimpt over meerdere jaren. Dit is gemeten in procentuele verandering van het Bruto Regionaal Product ten opzichte van voorgaand jaar. 

Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft onlangs de nationale rekeningen gereviseerd. Daarbij worden nieuwe bronnen, methoden en concepten doorgevoerd in de nationale rekeningen. Dit doen zij eens in de vijf jaar, om te zorgen dat het beeld van de Nederlandse economie weer optimaal aansluit bij alle onderliggende statistieken, bronnen en internationale richtlijnen voor het samenstellen van de nationale rekeningen. Om een breuk tussen twee jaren te voorkomen (reeksbreuk) worden ook de voorafgaande jaren (= de hele tijdreeks) herzien. De getoonde cijfers wijken dus af van de vorige P&C Beleidsmonitor.

De cijfers van 2022 en 2023 zijn nog voorlopig.

De bruto arbeidsparticipatie is het percentage mensen van de werkende leeftijd dat werkt óf op zoek is naar werk en hier ook beschikbaar voor is. Het gaat dus om het aandeel van de (werkzame en werkloze) beroepsbevolking in de potentiële beroepsbevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking). Met beroepsbevolking wordt bedoeld: personen die betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking), of die geen betaald werk hebben, recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking). Met niet-beroepsbevolking bedoelen we: personen zonder betaald werk die niet recent naar werk hebben gezocht of daarvoor niet direct beschikbaar zijn. Deze indicator heeft betrekking op personen die in Nederland wonen (exclusief de institutionele bevolking). De gegevens worden gepresenteerd voor de bevolking van 15 tot 75 jaar. De arbeidsparticipatie is op dit moment historisch hoog. Dit is zowel in Limburg als in de rest van Nederland het geval.

De spanningsindicator geeft weer hoe krap of ruim de arbeidsmarkt is. De indicator wordt berekend door het aantal openstaande vacatures te delen door het aantal personen met een WW-uitkering met een verstreken WW-duur van minder dan een half jaar. Deze grootheden worden gebruikt als benadering van de openstaande vraag en direct beschikbaar aanbod. Een score > 1,5 is gunstig voor werkzoekenden; er is meer vraag dan aanbod (typering krap). Wanneer de score > 4,0 is de situatie zeer krap. Een score lager dan 0,67 is ongunstig voor werkzoekenden; er is meer aanbod dan vraag. Bij een score < 0,25 is de situatie zeer ruim. Bij een score tussen 0,67 en 1,5 is er sprake van evenwicht op de arbeidsmarkt. Op een tijdelijke periode van lagere spanning in 2020 en 2021 na (tijdens de Coronacrisis) is er sinds het tweede kwartaal van 2018  in Limburg sprake van een krappe arbeidsmarkt. Hoewel deze spanning de laatste twee jaren afneemt, is de verwachting dat de krapte voor een aantal sectoren (met name technische sectoren en de zorg) structureel zal zijn. 

De originele weergave van de indicator is terug te vinden op ArbeidsmarktInzicht: Ontwikkeling spanningsindicator

Arbeidsproductiviteit geeft aan hoeveel geld we per gewerkt uur produceren. Hoe meer geld een bepaalde regio of sector genereert per gewerkt uur, hoe hoger de arbeidsproductiviteit. Onderstaande grafiek drukt de arbeidsproductiviteit uit in arbeidsproductiviteitsgroei per uur. Dit betekent dat er gekeken wordt naar de waarde (goederen/diensten) die gemiddeld in één gewerkt uur geproduceerd werd en hoe dit dit veranderde (groei/krimp) ten opzichte van het voorgaande jaar.

Onderstaande grafieken (zie pijltje om door te klikken) tonen het aantal oprichtingen en opheffingen per sector. Met vestigingen wordt bedoeld: de locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal 1 werkzaam persoon. 

De cijfers betreffen het jaar 2024.

In juli 2025 is de nieuwe Regional Innovation Scoreboard (RIS) 2025 gepubliceerd.  Het rapport geeft een vergelijkende beoordeling van de prestaties van innovatiesystemen in 241 regio’s verspreid over Europa.  De Europese regio’s worden verdeeld in vier groepen op basis van hun prestaties in de Regional Innovation Index: Innovation Leaders (38 regio’s), Strong Innovators (69 regio’s), Moderate Innovators (74 regio’s) en Emerging Innovators (60 regio’s). Het volledige rapport is hier terug te vinden: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/7f4bfd8b-6382-11f0-bf4e-01aa75ed71a1/language-en

Sinds 2023 wordt Limburg aangemerkt als 'Innovation Leader'. 

De scores zijn een ongewogen gemiddelde van 23 indicatoren. Om de regio's goed met elkaar te kunnen vergelijken, worden ze geïndexeerd ten opzichte van het Europees gemiddelde in 2018 (het 'baseline'-jaar). De scores laten dus de relatieve prestatie zien van Limburg ten opzichte van de andere Europese regio's in 2018. De huidige score van 143,44 wil dus zeggen dat Limburg het in 2025 43,44% beter doet dan het Europees gemiddelde in 2018.

Bij elke nieuwe publicatie van de Regional Innovation Scoreboard, verschuift het 'baseline'-jaar. Daarom stonden in de vorige P&C Beleidsmonitor nog cijfers van 2016-2023, en zien we nu cijfers van 2018-2025. 

Deze grafiek bevat jaarcijfers over de beroepen waarbinnen de werkzame beroepsbevolking werkzaam is voor diverse regionale indelingen. De bevolking van 15 tot 75 jaar (exclusief de institutionele bevolking) met betaald werk wordt hiervoor ingedeeld op basis van beroepsklasse (BRC 2014) waarbij sommige beroepsklassen zijn samengevoegd. We laten in deze weergave alleen de top 5 zien van beroepsklassen met de meeste werkgelegenheid.

De orginele weergave van de indicator is terug te vinden op ArbeidsmarktInzicht: https://arbeidsmarktinzicht.nl/limburg/content/states/index/109353

Onderstaande grafieken (zie pijltje om door te klikken) tonen het aantal vestigingen per sector per jaar. Met vestigingen wordt bedoeld: de locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal 1 werkzaam persoon.

De onderstaande visualisatie bevat data van de 10 sectoren met het meeste aantal vestigingen. Het aantal vestigingen zegt niets over het aantal personen dat werkzaam is in de betreffende sector.

In de onderstaande visualisatie is er data van drie jaren - 2023 tot en met 2025. Klik op het rechter of linker pijltje.

Onderstaande grafieken (zie pijltje om door te klikken) tonen het aantal vestigingen per grootteklasse per sector.  Met vestigingen wordt bedoeld: de locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal 1 werkzaam persoon. De grootteklasse is de indeling van vestigingen op basis van het aantal fulltime werkzame personen .

De cijfers betreffen het jaar 2025.

Het Maastricht Convention Bureau heeft 50 bidbooken ingediend ten behoeve van de werving van congressen gekoppeld aan de speerpunten van de Brightlands campussen. Dat is meer dan de 38 bidbooken die beoogd waren om in te dienen.

De economische waarde is becijferd op € 34.732.070. De economische waarde wordt berekend door het aantal deelnemers van door het Maastricht Convention Bureau geworven congressen te vermenigvuldigen met de gemiddelde besteding per dag per congresganger. Dit bedrag bestaat uit € 3.666.920,- betreffende de gewonnen bids in 2025 (congres heeft nog niet plaats gevonden). De economische waarde van de congressen die in 2025 plaats vonden in Limburg bedroeg € 31.065.150,-.

De onderstaande grafiek geeft weer:

• MKB-bedrijven in Limburg die productinnovaties introduceren (percentage van het mkb). Productinnovatie is een belangrijk onderdeel van innovatie, omdat het nieuwe markten kan creëren en het concurrentievermogen kan verbeteren. Deze indicator wordt berekend als het aantal mkb-bedrijven dat ten minste één productinnovatie heeft geïntroduceerd, hetzij nieuw voor de onderneming, hetzij nieuw voor hun markt, gedeeld door het totale aantal mkb-bedrijven. De scores zijn geïndexeerd op basis van de prestaties van de EU in 2017 voor die indicator.
• MKB-bedrijven in Limburg die bedrijfsprocesinnovaties introduceren (percentage van het mkb). Veel bedrijven innoveren niet door nieuwe producten te verbeteren, maar door hun bedrijfsprocessen te verbeteren. Bedrijfsprocesinnovaties omvatten proces-, marketing- en organisatie-innovatie. Deze indicator wordt berekend als het aantal mkb-bedrijven dat ten minste één bedrijfsprocesinnovatie heeft geïntroduceerd, hetzij nieuw voor de onderneming of nieuw voor hun markt, gedeeld door het totale aantal mkb-bedrijven. De scores zijn geïndexeerd op basis van de prestaties van de EU in 2017 voor die indicator.

Bron: European innovation scoreboard (EIS)

Deze indicator geeft de mate weer waarin het MKB betrokken is bij innovatiesamenwerking. Complexe innovaties zijn vaak afhankelijk van het vermogen om gebruik te maken van diverse informatie- en kennisbronnen of om mee te werken aan de ontwikkeling van een innovatie. De indicator meet de uitwisseling van kennis tussen openbare onderzoeksinstellingen en bedrijven, en tussen bedrijven en andere bedrijven. De y-as laat de jaarlijkse prestatie van Limburg op deze indicator zien. Hierbij is de gemiddelde prestatie van EU landen in 2017 de 'baseline' en dus 100. 

Bron: European innovation scoreboard (EIS)

Aantal startende innovatieve bedrijven vanuit: (i) Brightlands ecosystemen (D_23a (ii)

Het aantal in totaal is 33, waarvan 28 vanuit Brightlands ecosystemen (i) en 5 via acquisitie inzet van LIOF en Provincie samen (ii)

Deze grafiek bevat het aantal leerlingen en studenten in het primair onderwijs (po), voortgezet onderwijs (vo), middelbaar beroepsonderwijs (mbo), voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) en hoger onderwijs (ho) naar onderwijssoort, onderwijsniveau en woonregio op 1 oktober van een betreffend school-/studiejaar.

De grafiek toont het aantal mbo-studenten per sectorkamer per 1 oktober. De ontwikkeling van het aantal studenten is een belangrijke indicator voor de toekomstbestendigheid van het onderwijs. Bij een dalende trend zal een opleiding op enig moment onder druk komen te staan.

In onderstaande figuur is de toegevoegde waarde opgenomen, gegenereerd met economische activiteiten die gelinkt kunnen worden aan één van de verschillende R strategieën. De R-strategieën, ook wel R-ladder genoemd, zijn circulariteitsstrategieën die bijdragen aan het verminderen van het gebruik van primaire abiotische grondstoffen. Hieronder vallen R1 rethink (heroverwegen), R2 reduce (verminderen), R3 reuse (hergebruik), R4 repair (repareren) en R5 recycle (materialen hergebuiken).

Dit betreft ontwikkelingen rondom de Agrarische Blijversaanpak Limburg,  ondersteuning van het Regionaal Voedselsysteem Limburg, en bijdragen aan Vitale Kip,  aantal initiatieven rondom wijnbouw,  Foodloop, Eggexperience, Building Balance, Brand-event en Safescan. 

Het betreft hier Europese,  (inter-) provinciale, nationale, (eu-)regionale netwerken, platforms en (thema-) werkgroepen die constant blijven. Denk aan Greenport ZO-Nederland, Platform vitale veehouderij, Blijversaanpak consortium, DGOL, Regionaal VoedselSysteem Limburg e.d.

Hieronder valt de "Week van ons Eten",  de informatieve landbouw-module in de pilot van het traject van Goed Gezien op middelbare scholen, een verkenning van een Brand-Event alsmede een studiereis omtrent wijnbouw.  De regeling  Boer-Burger Initiatieven staat inmiddels voor het gehele jaar 2026 open. Binnenkomende aanvragen worden druppelsgewijs beoordeeld.

Het Maastricht Convention Bureau (MCB) werft congressen en focust hierbij primair op congressen die betrekking hebben op de inhoudelijke speerpunten van de Brightlands campussen.  Het MCB brengt interessante congressen over deze thema's in beeld en brengt in samenwerking met haar partners een bid uit. De verdeling ziet er als volgt uit voor wat betreft het aantal ingediende bids in 2025:  life science/medisch (23 bids), chemie (12 bids), food (3 bids), data/AI (2 bids) en overig (10 bids).
Van oudsher is het MCB actief in medische congressen en in dit vakgebied worden ook de medische congressen georganiseerd. Enkele jaren geleden is het MCB gestart met het in kaart brengen van de congressen rondom het thema chemie wat nu resulteert in meer uitgebrachte bids. Food en Data/AI zijn nieuwe thema's voor het MCB en meer nichemarkten met minder congressen vandaar het lager aantal uitgebrachte bids.

3

Onderdeel van de vernieuwde aanpak is dat MCB ook zakelijke events op de campussen werft, waar dit meerwaarde heeft. Er zijn 2 events geworven voor de Maastricht Health Campus en 1 event op de Chemelot campus. 

140

Het totaal aantal financieringen in het jaar 2025 van 28 bestaat uit: 14 vanuit het Limburg Startup Capital Fund, 13 vanuit het LIOF Participatiefonds en 1 vanuit het BVP Fund IV.

Onderstaande grafiek geeft het aantal ondersteunde start-ups en scale-ups vanuit het Limburg Startup Capital Fund (LSCF) en de Brightlands Venture Partners (BVP) weer. Sinds 2023 zijn er in totaal 56 start-ups en scale-ups ondersteund. In 2023 waren dit13 ondernemingen vanuit LSCF en 2 ondernemingen vanuit BVP.  In 2024 zijn er vanuit LSCF 10 ondernemingen ondersteund en vanuit BVP 3 ondernemingen. In 2025 waren dit in totaal 28.

In 2025 zijn 46 projecten goedgekeurd waar Limburgse partners aan deelnemen. Hiervan 11 in Interreg Vlaanderen-Nederland, 3 in Interreg Nederland-Duitsland, 9 in Interreg Maas-Rijn, 18 in het Just Transition Fund en 5 in OP Zuid.
In 2024 was het aantal goedgekeurde projecten 88. De daling heeft ermee te maken dat het aantal goedgekeurde projecten binnen de Europese Programma's lager wordt naarmate de programmaperiode vordert in de tijd. Bij een groot gedeelte van deze regionale programma's is vrijwel het gehele EFRO budget uitgeput. De Europese programma periode binnen het Meerjarig Financieel Kader (MFK) loopt van 2001 tot en met 2027

Het aantal aanvragen 2025 betreft twee innovatieregelingen: MKB innovatiestimulering topsectorenbeleid (MIT) en LIOF programma LimburgToekomstbestendig (LTB). 
De MIT bestaat uit twee instrumenten: MIT Haalbaarheid: 32 aanvragen en MIT R&D: 18 aanvragen.
Het programma LimburgToekomstbestendig (LTB) kent 30 goedgekeurde aanvragen. Dit betreft het aantal goedgekeurde aanvragen voor InnovatieProjecten,  AdviesProjecten en CollectiefProjecten vanuit het innovatieprogramma Limburg Toekomstbestendig.

Het aantal gerealiseerde projecten bedraagt 3.

1. Deelname en positionering tijdens de ExpoReal in München (2024)
2. Verkennen van samenwerking met Corda Campus Hasselt (2024)
3. Verkennen van samenwerking met RWTH Campus (2024)

De bestuurlijke onderwijstafel Limburg is in 2024 vier keer bij elkaar geweest, en in 2025 tot nu toe 1 keer (data tot en met Q1). De deelnemers betreffen de voorzitters van College van Bestuur van de Limburgse mbo's, hbo's, en universiteiten onder leiding van de gedeputeerde Onderwijs en arbeidsmarkt van de Provincie.

Er zijn 5 projecten ingediend:

• 1x regeling ESF+ (gerealiseerd)
• 3x Interreg Vlaanderen Nederland (2x afgewezen, 1x gerealiseerd)
• 1x Interreg EMR (gerealiseerd)
• 1x Techkwadraat (gerealiseerd)

4 projecten zijn gerealiseerd. 2 projecten zijn afgewezen.

Het eerste event heeft plaatsgevonden in november 2025. Het tweede event is gepland in Q4 2026.

Limburgse agrarische ondernemers zijn een essentieel onderdeel van de oplossingen van de actuele uitdagingen (transities). Het is derhalve van belang dat zij gebruik kunnen maken van beschikbare middelen om nieuwe kennis, informatie en (bewezen) concepten te verzilveren. Tot en met begin 2026 zijn 224 ondernemers ondersteund middels diverse instrumenten (Limburg toekomstbestendig (LIOF), Nationaal Strategisch Plan (NSP), OP-zuid en Interreg, en de provinciale Regeling Economie&Innovatie. Het gaat hierbij met name om fysieke investeringen, kennis en samenwerking.

Hieronder valt de "Week van ons Eten",  de informatieve landbouw-module in de pilot van het traject van Goed Gezien op middelbare scholen, een verkenning van een Brand-Event alsmede een studiereis omtrent wijnbouw.  De regeling  Boer-Burger Initiatieven staat inmiddels voor het gehele jaar 2026 open. Binnenkomende aanvragen worden druppelsgewijs beoordeeld.

Het blijversbudget is beschikbaar voor initiatieven die bijdragen aan oplossingen die als duurzaam en/of diervriendelijke kunnen worden aangemerkt. Onderstaande grafiek geeft het percentage van het blijversbudget weer dat besteed is aan oplossingen die duurzaam/diervriendelijk zijn. Van het tot nu toe  besteedde budget is 63% ingezet voor oplossingen die duurzaam/diervriendelijk zijn. Het percentage ten opzichte van vorig ijkmoment is licht gedaald, maar nog altijd ruim boven de streefwaarde. Afgelopen periode zijn iets meer middelen geïnvesteerd in procesbegeleiding en aanverwante zaken, die niet indirect en dus niet direct toe te rekenen zijn aan duurzame en/of diervriendelijke oplossingen. De verwachting is dat deze inspanningen de komende tijd wel gaan leiden tot directe investeringen op dit vlak.